Επιστροφή στο σχολείο: Οδηγός υγείας για τη νέα σχολική χρονιά

Η επιστροφή στο σχολείο δεν σημαίνει μόνο καινούργια βιβλία, σχολική τσάντα και αλλαγή του καθημερινού προγράμματος. Είναι και μια καλή αφορμή για να ελέγξουμε ορισμένα βασικά θέματα που αφορούν την υγεία του παιδιού, ειδικά πριν επιστρέψει στις αθλητικές δραστηριότητες και στον καθημερινό συγχρωτισμό με άλλα παιδιά.

Χρειάζεται όμως κάθε παιδί εξετάσεις αίματος πριν ανοίξουν τα σχολεία; Πρέπει να ελεγχθούν η καρδιά, η όραση ή η ακοή του; Τι συμβαίνει με τα εμβόλια; Και όταν αρχίσουν οι πρώτες ιώσεις, πότε μπορεί να πάει κανονικά σχολείο και πότε πρέπει να μείνει σπίτι;

Οι SOS Ιατροί εξηγούν τι πρέπει να προσέξουν οι γονείς στην αρχή της νέας σχολικής χρονιάς.

1. Το σχολικό check-up δεν σημαίνει απαραίτητα εξετάσεις αίματος

Ένα συχνό ερώτημα των γονέων κάθε Σεπτέμβριο είναι: «Να κάνουμε μια γενική αίματος πριν ξεκινήσει το σχολείο;»

Για ένα υγιές παιδί χωρίς συμπτώματα, η έναρξη της σχολικής χρονιάς από μόνη της δεν αποτελεί λόγο για έναν γενικευμένο εργαστηριακό έλεγχο.

Αυτό που έχει μεγαλύτερη αξία είναι η κλινική εξέταση από τον παιδίατρο και το ιστορικό του παιδιού. Εάν υπάρχουν συγκεκριμένες ενδείξεις, τότε ο γιατρός θα αποφασίσει εάν χρειάζονται εξετάσεις αίματος ή άλλος έλεγχος.

Για παράδειγμα, περαιτέρω διερεύνηση μπορεί να χρειαστεί όταν ένα παιδί παρουσιάζει:

• ασυνήθιστη ή επίμονη κόπωση,
• ωχρότητα,
• σημαντικές αλλαγές στο βάρος,
• προβλήματα ανάπτυξης,
• πολύ περιορισμένη διατροφή,
• επαναλαμβανόμενες ζαλάδες,
• συμπτώματα ή ιστορικό που δημιουργούν υποψία αναιμίας ή άλλης πάθησης.

Άρα, αντί για ένα «πακέτο εξετάσεων» για όλα τα παιδιά, το σωστό είναι εξατομικευμένος προληπτικός έλεγχος.

Δείτε επίσης: Εγκύκλιος ΕΟΔΥ: Νέα εποχή στα σχολεία με αυστηρά πρωτόκολλα για το ταπεράκι και τη χρήση χλωρίνης

2. Τι ελέγχει στην πράξη ο παιδίατρος;

Ο προληπτικός παιδιατρικός έλεγχος πριν ή στην αρχή της σχολικής χρονιάς μπορεί να δώσει σημαντικές πληροφορίες για την υγεία και την ανάπτυξη του παιδιού.

Στο πλαίσιο της εξέτασης αξιολογούνται, ανάλογα με την ηλικία και τις ανάγκες του παιδιού:

• ύψος και βάρος,
• Δείκτης Μάζας Σώματος (ΔΜΣ),
• σφύξεις και αρτηριακή πίεση,
• καρδιά και καρδιακός ρυθμός,
• αναπνευστικό σύστημα,
• μυοσκελετικό σύστημα και σπονδυλική στήλη,
• όραση,
• στόμα και δόντια,
• γενικότερα η σωματική ανάπτυξη.

Ιδιαίτερη σημασία έχει επίσης το ιστορικό του παιδιού και της οικογένειας.

3. Επιστρέφει σε αθλητικές δραστηριότητες; Αυτές είναι οι ερωτήσεις που έχουν σημασία

Με την έναρξη του σχολείου πολλά παιδιά επιστρέφουν παράλληλα σε ποδόσφαιρο, μπάσκετ, κολύμβηση, χορό και άλλες αθλητικές δραστηριότητες.

Πριν από την άσκηση, υπάρχουν ορισμένα συμπτώματα που δεν πρέπει να περνούν απαρατήρητα.

Ενημερώστε τον παιδίατρο εάν το παιδί:

• έχει λιποθυμήσει ή χάσει τις αισθήσεις του κατά τη διάρκεια ή μετά την άσκηση,
• αισθάνεται πόνο, πίεση ή βάρος στο στήθος όταν ασκείται,
• παραπονιέται ότι η καρδιά του χτυπά πολύ γρήγορα ή άρρυθμα,
• λαχανιάζει ή κουράζεται πολύ περισσότερο από συνομηλίκους του,
• παρουσιάζει βήχα, «σφύριγμα» ή δυσκολία στην αναπνοή κατά την άσκηση.

Εξίσου σημαντικό είναι να αναφερθεί στον γιατρό εάν υπάρχει στην οικογένεια ιστορικό αιφνίδιου ή ανεξήγητου θανάτου σε νεαρή ηλικία ή γνωστό κληρονομικό καρδιολογικό νόσημα.

Τα παραπάνω δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι υπάρχει καρδιολογικό πρόβλημα. Είναι όμως στοιχεία που ο γιατρός πρέπει να γνωρίζει ώστε να αποφασίσει αν χρειάζεται περαιτέρω έλεγχος.

Δείτε επίσης: Σχολικές τσάντες: Το υπερβολικό βάρος μπορεί να επιβαρύνει το σώμα των παιδιών – Τι να προσέχουν οι γονείς

4. ΑΔΥΜ: όχι απλώς ένα χαρτί για το σχολείο

Το Ατομικό Δελτίο Υγείας Μαθητή (ΑΔΥΜ) αντιμετωπίζεται πολλές φορές σαν ακόμη ένα δικαιολογητικό που πρέπει να κατατεθεί στο σχολείο.

Στην πραγματικότητα έχει προληπτικό χαρακτήρα.

Η ιατρική εξέταση που το συνοδεύει βοηθά να εντοπιστούν πιθανά προβλήματα υγείας και να κριθεί εάν το παιδί μπορεί να συμμετέχει χωρίς περιορισμούς στη Φυσική Αγωγή και στις υπόλοιπες σχολικές δραστηριότητες.

Το ΑΔΥΜ αποτελεί επίσης έναν καλό λόγο για να γίνει ένας ουσιαστικός παιδιατρικός έλεγχος και όχι απλώς να συμπληρωθεί μία φόρμα.

5. Βλέπει καλά στον πίνακα;

Ένα παιδί δεν θα πει πάντα «δεν βλέπω καλά».

Ιδιαίτερα στις μικρότερες ηλικίες μπορεί απλώς να θεωρεί φυσιολογικό τον τρόπο με τον οποίο βλέπει.

Σημάδια που αξίζει να κινητοποιήσουν τους γονείς είναι όταν το παιδί:

• πλησιάζει υπερβολικά το βιβλίο ή την οθόνη,
• μισοκλείνει τα μάτια για να δει μακριά,
• δυσκολεύεται να διαβάσει από τον πίνακα,
• τρίβει συχνά τα μάτια του,
• παρουσιάζει στραβισμό,
• αναφέρει ενόχληση στα μάτια κατά το διάβασμα.

Όταν υπάρχουν τέτοια ευρήματα, χρειάζεται αξιολόγηση και, εφόσον ενδείκνυται, οφθαλμολογικός έλεγχος.

6. Και η ακοή;

Η μειωμένη ακοή μπορεί μερικές φορές να εκληφθεί λανθασμένα ως αφηρημάδα ή έλλειψη συγκέντρωσης.

Αξίζει να διερευνηθεί όταν το παιδί:

• ζητά συχνά να του επαναλάβουμε κάτι,
• αυξάνει πολύ την ένταση της τηλεόρασης,
• φαίνεται να μην ακούει όταν του μιλούν,
• έχει ιστορικό συχνών ωτίτιδων,
• παρουσιάζει καθυστέρηση ή αλλαγές στην ομιλία.

Ο παιδίατρος θα εκτιμήσει εάν χρειάζεται περαιτέρω έλεγχος ακοής ή εξέταση από ΩΡΛ.

7. Ανοίγουμε και το βιβλιάριο εμβολίων

Η αρχή της σχολικής χρονιάς είναι μια πρακτική ευκαιρία να ελεγχθεί το βιβλιάριο υγείας και να διαπιστωθεί εάν υπάρχουν εμβόλια ή δόσεις που έχουν καθυστερήσει.

Ο έλεγχος πρέπει να γίνεται με βάση το ισχύον Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Παιδιών και Εφήβων και την ηλικία του κάθε παιδιού.

Ιδιαίτερη σημασία έχει να μη χάνονται οι αναμνηστικές δόσεις καθώς το παιδί μεγαλώνει, αλλά και να συζητείται εγκαίρως με τον παιδίατρο ο εμβολιασμός έναντι του HPV στην κατάλληλη ηλικία.

Δείτε επίσης: Επιστροφή στο σχολείο: Η ρουτίνα που δυσκολεύει περισσότερο τους γονείς

Τι ισχύει για το εμβόλιο της γρίπης;

Το ισχύον Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών συστήνει αντιγριπικό εμβολιασμό σε όλα τα παιδιά ηλικίας από 6 μηνών έως 5 ετών, καθώς και σε παιδιά και εφήβους άνω των 5 ετών που ανήκουν σε ομάδες αυξημένου κινδύνου.

Στις μεγαλύτερες ηλικίες η ανάγκη για αντιγριπικό εμβολιασμό πρέπει επομένως να συζητείται με τον παιδίατρο ανάλογα με το ιστορικό του παιδιού.

8. Οι πρώτες ιώσεις στο σχολείο: τι μπορούμε πράγματι να προλάβουμε;

Όταν τα παιδιά επιστρέφουν σε τάξεις, παιδικούς σταθμούς και εξωσχολικές δραστηριότητες, αυξάνεται ξανά η στενή επαφή μεταξύ τους. Μαζί της έρχονται και οι πρώτες λοιμώξεις του αναπνευστικού.

Δεν υπάρχει τρόπος να προστατέψουμε ένα παιδί από κάθε κρυολόγημα ή ίωση και ούτε χρειάζονται υπερβολικά μέτρα.

Υπάρχουν όμως μερικές συνήθειες που έχουν πραγματική αξία:

• καλό πλύσιμο των χεριών,
• βήχας και φτέρνισμα στον αγκώνα ή σε χαρτομάντιλο,
• αποφυγή κοινής χρήσης μπουκαλιών και ποτηριών,
• συχνός αερισμός της τάξης και του σπιτιού,
• παραμονή στο σπίτι όταν το παιδί είναι πραγματικά άρρωστο.

Και κάτι σημαντικό: τα αντιβιοτικά δεν θεραπεύουν τις ιώσεις και δεν πρέπει να χορηγούνται χωρίς ιατρική ένδειξη.

9. Έχει συνάχι και λίγο βήχα. Πρέπει να μείνει σπίτι;

Όχι κάθε καταρροή, δεν σημαίνει ότι το παιδί πρέπει να χάσει το σχολείο.

Πιο πρακτικό κριτήριο είναι η γενική του κατάσταση και η εξέλιξη των συμπτωμάτων.

Το παιδί πρέπει να μείνει στο σπίτι όταν έχει:

• πυρετό,
• συμπτώματα από το αναπνευστικό που επιδεινώνονται αντί να βελτιώνονται,
• έντονη κόπωση και δεν μπορεί να συμμετέχει φυσιολογικά στο σχολείο,
• επαναλαμβανόμενους εμετούς,
• σημαντική διάρροια,
• ή άλλη μεταδοτική νόσο για την οποία ο γιατρός έχει συστήσει αποχή από το σχολείο.

Μετά από εμπύρετη λοίμωξη, ένας πρακτικός κανόνας είναι ότι το παιδί μπορεί να επιστρέψει όταν έχει περάσει τουλάχιστον ένα 24ωρο χωρίς πυρετό και χωρίς αντιπυρετικό, εφόσον παράλληλα η γενική του κατάσταση έχει βελτιωθεί.

10. Πότε μια «απλή ίωση» χρειάζεται παιδίατρο;

Πυρετός, καταρροή και βήχας είναι πολύ συχνά στα παιδιά. Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι κάθε λοίμωξη πρέπει να αντιμετωπίζεται μόνο στο σπίτι.

Ζητήστε ιατρική συμβουλή όταν το παιδί:

• δυσκολεύεται να αναπνεύσει ή αναπνέει πολύ γρήγορα,
• παρουσιάζει έντονο συριγμό,
• δεν πίνει αρκετά υγρά ή εμφανίζει σημεία αφυδάτωσης,
• είναι ασυνήθιστα νωθρό ή δύσκολο να ξυπνήσει,
• έχει επίμονο ή πολύ υψηλό πυρετό,
• παρουσιάζει έντονο πόνο,
• βελτιώνεται και στη συνέχεια εμφανίζει ξανά πυρετό ή χειρότερο βήχα,
• ή έχει χρόνια πάθηση που μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο επιπλοκών.

Στην ιατρική του παιδιού δεν μετρά μόνο ο αριθμός που δείχνει το θερμόμετρο. Μεγάλη σημασία έχει η συνολική εικόνα του παιδιού.

Δείτε επίσης: CDC: 2 στα 3 παιδιά καταναλώνουν καθημερινά καφεΐνη – Οι κρυφές πηγές που πρέπει να προσέχουν οι γονείς

Back to school με ουσιαστική πρόληψη

Η επιστροφή στο σχολείο δεν χρειάζεται να συνοδεύεται από έναν μακρύ κατάλογο εξετάσεων.

Αξίζει όμως να γίνει ένας πραγματικός έλεγχος: πώς αναπτύσσεται το παιδί, εάν υπάρχουν συμπτώματα κατά την άσκηση, εάν βλέπει και ακούει καλά, εάν οι εμβολιασμοί του είναι ενημερωμένοι και εάν υπάρχει κάτι στο ιστορικό του που χρειάζεται διερεύνηση.

Και όταν ξεκινήσουν οι πρώτες ιώσεις, δύο κανόνες είναι συνήθως πιο χρήσιμοι από τον πανικό: παρακολουθούμε τη γενική κατάσταση του παιδιού και ζητάμε ιατρική συμβουλή όταν η εικόνα του μας ανησυχεί ή τα συμπτώματα επιμένουν ή επιδεινώνονται.

Φωτογραφία iStock