Πείραμα του Yale: Γιατί είναι πιο εύκολο να αρχίσεις το μπρόκολο (που μισείς) παρά να κόψεις το γλυκό που σε βλάπτει

Γιατί είναι τόσο δύσκολο να κόψουμε ένα φαγητό που μας αρέσει πολύ, ακόμη κι όταν έχουμε αποφασίσει ότι θέλουμε να αλλάξουμε διατροφή; Ερευνητές του Yale προσπάθησαν να απαντήσουν σε αυτό το ερώτημα εξετάζοντας κάτι πολύ συγκεκριμένο: πόσο εύκολα μπορούμε να μάθουμε μια νέα «αξία» για ένα τρόφιμο όταν ήδη το αγαπάμε ή το αντιπαθούμε.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Communications Psychology, περιέλαβε περίπου 280 άτομα. Κάθε συμμετέχων επέλεξε τέσσερα σνακ: δύο που του άρεσαν και δύο που δεν του άρεσαν. Στη συνέχεια συμμετείχαν σε ένα τεστ μάθησης στον υπολογιστή.

Σε κάθε δοκιμή έβλεπαν ένα από τα τέσσερα σνακ και έπρεπε να προβλέψουν αν το πρόγραμμα το είχε συνδέσει με θετικούς ή αρνητικούς πόντους. Το σημαντικό ήταν ότι αυτή η σύνδεση άλλαζε στη διάρκεια του πειράματος. Κάποιες φορές το αγαπημένο σνακ συνδεόταν με θετικούς πόντους και το αντιπαθητικό με αρνητικούς. Άλλες φορές συνέβαινε το αντίθετο.

Έτσι οι ερευνητές μπορούσαν να δουν πόσο εύκολα οι συμμετέχοντες μάθαιναν έναν νέο κανόνα όταν αυτός ερχόταν σε σύγκρουση με την ήδη υπάρχουσα προτίμησή τους για το φαγητό. Και εκεί βρέθηκε το ενδιαφέρον. Οι συμμετέχοντες δυσκολεύονταν περισσότερο να συνδέσουν αρνητική αξία με ένα τρόφιμο που ήδη αγαπούσαν, ενώ τους ήταν ευκολότερο να μάθουν θετική αξία για ένα τρόφιμο που αρχικά δεν τους άρεσε.

Το αγαπημένο φαγητό δύσκολα χάνει την αξία του

Το βασικό εύρημα ήταν ότι οι ήδη διαμορφωμένες προτιμήσεις επηρέαζαν έντονα τη νέα μάθηση.

Οι συμμετέχοντες δυσκολεύονταν περισσότερο όταν έπρεπε να μάθουν ότι ένα φαγητό που αγαπούσαν είχε πλέον αρνητική αξία. Αντίθετα, ήταν σχετικά ευκολότερο να μάθουν να αποδίδουν θετική αξία σε ένα τρόφιμο που αρχικά δεν τους άρεσε.

Με απλά λόγια, ο εγκέφαλος φαίνεται να αντιστέκεται περισσότερο στο να «ξεμάθει» κάτι που ήδη θεωρεί ευχάριστο.

Γι’ αυτό και το παράδειγμα που χρησιμοποιούν οι ερευνητές είναι τόσο εύστοχο: ίσως είναι ευκολότερο να μάθουμε να τρώμε περισσότερο μπρόκολο παρά να πάψουμε να θέλουμε παγωτό.

Yale – Τι μπορεί να σημαίνει για μια αλλαγή διατροφής

Η μελέτη δεν εξέτασε αν οι άνθρωποι άλλαξαν πραγματικά τις καθημερινές τους επιλογές στο φαγητό. Δείχνει όμως γιατί ορισμένες διατροφικές συμβουλές μπορεί να είναι πιο δύσκολο να εφαρμοστούν από όσο ακούγονται.

Όταν κάποιος ακούει «κόψε αυτό που σου αρέσει», δεν έχει να αντιμετωπίσει μόνο μια νέα πληροφορία. Έχει να παλέψει μια ήδη ισχυρή θετική σύνδεση που έχει χτιστεί με τον χρόνο.

Αντίθετα, η προσθήκη ενός νέου, πιο υγιεινού τροφίμου ίσως απαιτεί λιγότερη «ανατροπή» παλιών συνηθειών.

Αυτό δεν σημαίνει ότι αρκεί απλώς να προσθέτουμε υγιεινές τροφές χωρίς να αλλάζουμε τίποτε άλλο. Δείχνει όμως ότι η αλλαγή διατροφής μπορεί να γίνεται πιο ρεαλιστική όταν βασίζεται όχι μόνο στην απαγόρευση, αλλά και στη σταδιακή δημιουργία νέων θετικών επιλογών.

Η μελέτη δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι αυτή η στρατηγική θα λειτουργήσει σε όλους. Προσφέρει όμως μια ενδιαφέρουσα εξήγηση για κάτι που πολλοί γνωρίζουν ήδη από την καθημερινότητα: είναι συχνά πιο εύκολο να αποκτήσουμε μια νέα καλή συνήθεια παρά να αποχωριστούμε μια παλιά αγαπημένη.

Φωτογραφία: istock