Η Ευρώπη κατέγραψε 10.000 πλεονάζοντες θανάτους από την ακραία ζέστη στα τέλη Ιουνίου

Οι ευρωπαϊκές χώρες κατέγραψαν περισσότερους από 10.000 πλεονάζοντες θανάτους από την ακραία ζέστη, στη διάρκεια του ακραίου καύσωνα που έπληξε στα τέλη Ιουνίου το δυτικό τμήμα της Ευρώπης, όπως προκύπτει από επίσημα στοιχεία.

Η συντριπτική πλειονότητα–περισσότεροι από 9.000–αφορούν ανθρώπους 65 ετών και άνω–σύμφωνα με τα στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα το EuroMOMO, ένα δίκτυο που υποστηρίζεται από το Ευρωπαϊκό Κέντρο για τον Έλεγχο και την Πρόληψη των Ασθενειών και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ).

Η ακραία ζέστη μπορεί να απειλήσει τη ζωή ενός ανθρώπου προκαλώντας θερμοπληξία ή επιδεινώνοντας τις καρδιαγγειακές νόσους και τις παθήσεις του αναπνευστικού και οι πιο ευάλωτοι είναι οι ηλικιωμένοι.

«Είναι ασυνήθιστο να υπάρχουν τόσοι πλεονάζοντες θάνατοι αυτή την περίοδο του έτους. Είναι ειλικρινά πολύ μεγάλος ο αριθμός», δήλωσε στο Reuters ο Λάσε Βέστεργκαρντ, ο επικεφαλής γιατρός του ινστιτούτου της Δανίας Statens Serum, που φιλοξενεί το EuroMOMO (Σ.τ.Σ: το ευρωπαϊκό δίκτυο παρακολούθησης της θνησιμότητας που καταγράφει και μετρά σε πραγματικό χρόνο τους επιπιπλέον θανάτους σε 27 ευρωπαϊκές χώρες).

«Είναι δύσκολο να ερμηνεύσουμε αυτό το υψηλό πλεόνασμα θνησιμότητας με άλλον τρόπο παρά μόνο με την ακραία ζέστη», εξήγησε ο ίδιος.

Οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι το κύμα καύσωνα στα τέλη Ιουνίου θα ήταν «πρακτικά αδύνατο» χωρίς την προκληθείσα από τον άνθρωπο κλιματική αλλαγή, η οποία καθιστά τα κύματα καύσωνα συχνότερα και εντονότερα.

Δείτε επίσης: Ζέστη και καύσωνας: Τα ύπουλα συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοούν οι υπερτασικοί

Τα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν από εθνικές στατιστικές θνησιμότητας σε 27 ευρωπαϊκές χώρες περιλαμβάνουν πλεονάζοντες θανάτους από κάθε αιτία, όχι μόνο συνδεόμενους με την ακραία ζέστη, στη διάρκεια της εβδομάδας 22 με 28 Ιουνίου, όταν ο καύσωνας κορυφώθηκε στη Γαλλία, την Ισπανία, τη Βρετανία και σε άλλες χώρες.

Αλλά, σύμφωνα με τους επιστήμονες, δεν υπάρχουν άλλοι σημαντικοί γνωστοί παράγοντες, όπως εξάρσεις της COVID-19, που θα μπορούσαν να έχουν συντελέσει στους 10.650 πλεονάζοντες θανάτους εκείνη την εβδομάδα.

Η θνησιμότητα των ίδιων ευρωπαϊκών χωρών συνδυαστικά κατά τις προηγούμενες οκτώ εβδομάδες ήταν κατά μέσον περίπου 500 θάνατοι ανά εβδομάδα κατώτεροι από τα συνήθη επίπεδα. Τα στοιχεία του EuroMOMO μπορεί να αναθεωρηθούν μέσα στις επόμενες εβδομάδες όσο προκύπτουν περισσότερα στοιχεία.

Το ακραίο κύμα καύσωνα στο τέλος Ιουνίου προκάλεσε προβλήματα στις ενεργειακές προμήθειες, οδήγησε στο κλείσιμο σχολείων και κατέρριψε ρεκόρ θερμοκρασιών στη Γαλλία, την Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Το EuroMOMO δεν δίνει στη δημοσιότητα τον αριθμό των πλεοναζόντων θανάτων ανά χώρα, αλλά επισημαίνει ότι η Γαλλία και το Βέλγιο είναι οι μοναδικές δύο χώρες στην Ευρώπη που κατέγραψαν «πολύ μεγάλο πλεόνασμα» θνησιμότητας την τελευταία εβδομάδα του Ιουνίου.

Η πλεονάζουσα θνησιμότητα στο Βέλγιο ήταν η υψηλότερη στη διάρκεια κάθε καταγεγραμμένου καύσωνα στα αρχεία από το 2000, σύμφωνα με το ινστιτούτο δημόσιας υγείας της χώρας Sciensano.

2.700 θάνατοι στην Αγγλία

Μια ξεχωριστή επιστημονική μελέτη, που δημοσιοποιήθηκε σήμερα (13.07.2026), εκτιμά ότι 2.700 άνθρωποι πέθαναν από αιτίες που συνδέονται με την ακραία ζέστη μόνο στην Αγγλία και στην Ουαλία στη διάρκεια του καύσωνα του Μαΐου και του Ιουνίου.

Η επιστημονική μελέτη εκπονήθηκε από ερευνητές του Imperial College, της βρετανικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας και της Σχολής Υγιεινής και Τροπικής Ιατρικής του Λονδίνου. Οι επιστήμονες υπολογίζουν ότι περίπου 550 θάνατοι συνδέονται με το κύμα καύσωνα από τις 21 έως τις 29 Μαΐου και σχεδόν 2.200 με τις ακραίες θερμοκρασίες που επικράτησαν από τις 18 έως τις 28 Ιουνίου.

Οι αριθμοί αυτοί δεν αποτελούν επίσημο καταγεγραμμένο απολογισμό θανάτων, αλλά την επιστημονική εκτίμηση με βάση τη λεγόμενη πλεονάζουσα θνησιμότητα. Ουσιαστικά το αποτέλεσμα της έρευνας βασίστηκε σε προηγούμενα δεδομένα και την σύγκριση της σχέσης υψηλών θερμοκρασιών και θανάτων. Τα τελικά επίσημα στοιχεία θα δημοσιοποιηθούν μετά την ολοκλήρωση της επεξεργασίας των πιστοποιητικών θανάτου, τα οποία αναμένεται να εκδοθούν μετά το πέρας αρκετών εβδομάδων.

Δείτε επίσης: Ενυδάτωση στον καύσωνα: Πόσο νερό πρέπει να πίνουμε και ποια άλλα ροφήματα είναι κατάλληλα

Ο Ιούνιος του 2026 ήταν ο θερμότερος που έχει καταγραφεί ποτέ στην Αγγλία, με μέση θερμοκρασία τους 17,1 βαθμούς Κελσίου. Σχεδόν τρεις βαθμούς πάνω από τον μακροχρόνιο μέσο όρο. Στις 26 Ιουνίου μάλιστα σε περιοχή του Νόρφολκ της ανατολικής Αγγλίας το θερμόμετρο κάποια στιγμή έφτασε τους 37,7 βαθμούς καταρρίπτοντας το προηγούμενο ρεκόρ υψηλής θερμοκρασίας για τον μήνα Ιούνιο, 35,6 βαθμούς, που είχε καταγραφεί το 1976.

Κατά την κορύφωση του καύσωνα εκδόθηκε η σπάνια κόκκινη προειδοποίηση για ακραία ζέστη σε περιοχές της Αγγλίας και της Ουαλίας. Η προειδοποίηση αυτή σημαίνει πως οι συνθήκες αποτελούσαν σοβαρό κίνδυνο ακόμη και για υγιείς ανθρώπους. Κόκκινη υγειονομική προειδοποίηση ίσχυσε από τις 24 έως τις 26 Ιουνίου, ενώ πορτοκαλί προειδοποιήσεις είχαν εκδοθεί και για άλλες περιόδους του Μαΐου και του Ιουνίου.

Οι ειδικοί χαρακτηρίζουν την ακραία ζέστη «σιωπηλό δολοφόνο», επειδή οι περισσότεροι θάνατοι δεν καταγράφονται ως θερμοπληξίες. Οι υψηλές θερμοκρασίες επιβαρύνουν την καρδιά και το αναπνευστικό σύστημα και μπορούν να προκαλέσουν ή να επιδεινώσουν εμφράγματα, εγκεφαλικά επεισόδια και άλλες σοβαρές παθήσεις.

Ιδιαίτερα ευάλωτοι είναι οι ηλικιωμένοι, τα βρέφη, οι άνθρωποι με χρόνια νοσήματα και όσοι ζουν μόνοι. Ωστόσο, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η έντονη ζέστη μπορεί να πλήξει ακόμη και νέους και υγιείς ανθρώπους, ιδιαίτερα όταν συνδυάζεται με αυξημένη υγρασία και υψηλές θερμοκρασίες κατά τη διάρκεια της νύχτας.

Η κατάσταση επιδεινώνεται από το γεγονός ότι μεγάλο μέρος των κατοικιών, των νοσοκομείων και των μονάδων φροντίδας στη Βρετανία έχει κατασκευαστεί για τη διατήρηση της θερμότητας και όχι για την αντιμετώπιση παρατεταμένων περιόδων καύσωνα, σημειώνουν οι αναλυτές.

Σύμφωνα με τη μελέτη, περίπου το 42% των εκτιμώμενων θανάτων, δηλαδή περισσότεροι από 1.100, συνδέεται με την επιπλέον αύξηση της θερμοκρασίας που προκάλεσε η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή. Οι ερευνητές υπολογίζουν ότι η υπερθέρμανση του πλανήτη πρόσθεσε περίπου τρεις έως τέσσερις βαθμούς στις μέγιστες θερμοκρασίες των δύο κυμάτων καύσωνα.

Η Βρετανική Υπηρεσία Ασφάλειας Υγείας επισημαίνει ότι οι καύσωνες αναμένεται να γίνονται συχνότεροι, εντονότεροι και μεγαλύτερης διάρκειας, αυξάνοντας τους κινδύνους για την απώλεια ανθρωπίνων ζωών αλλά και την πίεση στο Εθνικό Σύστημα Υγείας και στις κοινωνικές υπηρεσίες.

Οι επιστήμονες ζητούν καλύτερη προστασία των ηλικιωμένων και των ευάλωτων πολιτών, προσαρμογή των κατοικιών και των νοσοκομείων στις υψηλότερες θερμοκρασίες και σαφέστερη ενημέρωση του κοινού, τονίζοντας ότι ο καύσωνας δεν αποτελεί πλέον ένα σπάνιο και παροδικό μετεωρολογικό φαινόμενο, αλλά μια αυξανόμενη απειλή για τη δημόσια υγεία.

Πηγή: ΑΠΕ – ΜΠΕ, Reuters / Φωτογραφία iStock