Διατροφή στην εμμηνόπαυση: 4 ειδικοί προτείνουν 8 αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες

  • Αθηνά Γκόρου
εμμηνόπαυση
Από τα όσπρια και το γιαούρτι μέχρι τα ψάρια και τα λαδερά, ποιες τροφές αξίζει να βάζουμε πιο συχνά στο τραπέζι και πώς να προσαρμόζουμε τις επιλογές μας στις ανάγκες μας

Κάθε γυναίκα βιώνει διαφορετικά την εμμηνόπαυση. Για κάποιες, οι εξάψεις, οι νυχτερινές εφιδρώσεις ή ο ύπνος που δεν ξεκουράζει όπως παλιά αλλάζουν την καθημερινότητα ήδη από την περιεμμηνόπαυση.

«Η εμμηνόπαυση δεν είναι μόνο μια σωματική αλλαγή. Είναι μια μετάβαση που αγγίζει τη γυναίκα σε όλα τα επίπεδα της ζωής της: στον τρόπο που σκέφτεται και βλέπει τον εαυτό της, τους ρόλους που έχει υπηρετήσει για χρόνια, τις σχέσεις της, την οικογενειακή και την επαγγελματική της ζωή», λέει η Κατερίνα Κοτσιφάκου, κλινική ψυχολόγος και ψυχοθεραπεύτρια.

Μέσα σε αυτή την ολιστική ματιά, η διατροφή έχει σημαντικό ρόλο. Και ένα από τα πιο ενδιαφέροντα πεδία της επιστήμης τα τελευταία χρόνια είναι το εντερικό μικροβίωμα: το σύνολο των μικροοργανισμών που ζουν στο έντερό μας και επικοινωνούν με πολλές λειτουργίες του οργανισμού.

Τι κάνει το εντερικό μικροβίωμα

Στο παχύ έντερο ζουν τρισεκατομμύρια μικροοργανισμοί, κυρίως βακτήρια. «Δεν είναι απλοί φιλοξενούμενοι», τονίζει ο Βασίλειος Σιδερής, ιατρός βιοπαθολόγος. Όπως εξηγεί, βοηθούν στην παραγωγή ορισμένων βιταμινών, συμβάλλουν στη λειτουργία του ανοσοποιητικού και επικοινωνούν με τον εγκέφαλο μέσω του λεγόμενου άξονα εντέρου – εγκεφάλου.

Τα βακτήρια ζυμώνουν φυτικές ίνες που ο οργανισμός μας δεν μπορεί να πέψει μόνος του. Έτσι παράγονται ουσίες, όπως το βουτυρικό οξύ, που δίνουν ενέργεια στα κύτταρα του εντέρου, στηρίζουν τον προστατευτικό φραγμό του και συμμετέχουν στη ρύθμιση της φλεγμονής και του μεταβολισμού.

Εμμηνόπαυση – 8 διατροφικές αλλαγές στην πράξη

Ποικιλία φυτικών τροφών

Λαχανικά, φρούτα, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης, ξηροί καρποί, σπόροι, μυρωδικά και μπαχαρικά προσφέρουν διαφορετικά είδη φυτικών ινών και άλλα φυτικά συστατικά. Ένας ενδεικτικός στόχος για μεγαλύτερη ποικιλία είναι τα 30 διαφορετικά φυτικά τρόφιμα την εβδομάδα, με σταδιακή προσθήκη νέων επιλογών.

Όσπρια δύο με τρεις φορές την εβδομάδα

Οι φακές, τα ρεβίθια, τα φασόλια και η φάβα προσφέρουν φυτικές ίνες και φυτική πρωτεΐνη. Αν προκαλούν φούσκωμα, μπορούμε να ξεκινήσουμε με μικρότερες ποσότητες και να τις αυξάνουμε σταδιακά. Για τα όσπρια που χρειάζονται μούλιασμα, βοηθά να τα αφήσουμε αρκετή ώρα στο νερό και να τα ξεπλύνουμε πριν από το μαγείρεμα.

Ζυμωμένα τρόφιμα

Γιαούρτι, κεφίρ, ξινόγαλα και τουρσιά φυσικής ζύμωσης μπορούν να δώσουν ποικιλία στο πιάτο, όπως και ο τραχανάς που παρασκευάζεται παραδοσιακά με ζύμωση. Σε μελέτες, η κατανάλωση ζυμωμένων τροφίμων έχει συνδεθεί με μεγαλύτερη ποικιλία του μικροβιώματος και χαμηλότερους δείκτες φλεγμονής.

Τρόφιμα με πολυφαινόλες

Πρόκειται για φυτικές ενώσεις που έχουν συνδεθεί με αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες. Τις βρίσκουμε, μεταξύ άλλων, στο έξτρα παρθένο ελαιόλαδο, στα κόκκινα φρούτα, στα χόρτα, στη ρίγανη και το θυμάρι, στο πράσινο και το μαύρο τσάι, στο κακάο και στα καρύδια.

Αρκετή πρωτεΐνη για τους μυς

Η πρωτεΐνη, μαζί με την κίνηση και τις ασκήσεις ενδυνάμωσης, βοηθά στη διατήρηση της μυϊκής μάζας. Για γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας, μια ενδεικτική ποσότητα είναι 1 έως 1,2 γραμμάρια ανά κιλό σωματικού βάρους την ημέρα, ανάλογα με την υγεία και το ιστορικό τους. Πρωτεΐνη προσφέρουν το ψάρι, τα αυγά, τα γαλακτοκομικά, τα όσπρια και τα πουλερικά.

Ασβέστιο και βιταμίνη D για τα οστά

Μετά την εμμηνόπαυση, το ασβέστιο είναι σημαντικό για τη διατήρηση της υγείας των οστών. Το βρίσκουμε στα γαλακτοκομικά, στις σαρδέλες και σε άλλα μικρά ψάρια που τρώγονται με τα κόκαλα, στο ταχίνι, στα αμύγδαλα και στα πράσινα φυλλώδη λαχανικά. Ακόμη και στην ηλιόλουστη Ελλάδα, τα επίπεδα της βιταμίνης D μπορεί να είναι χαμηλά. Ο γιατρός μπορεί να κρίνει αν χρειάζεται έλεγχος.

Λιγότερα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα και λιγότερο αλκοόλ

Η υψηλή κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων έχει συνδεθεί με επιβάρυνση της μεταβολικής υγείας. Η πιθανή επίδραση ορισμένων προσθέτων στο εντερικό μικροβίωμα μελετάται ακόμη. Το αλκοόλ μπορεί να δυσκολέψει τον ύπνο και να πυροδοτήσει εξάψεις.

Τακτικές ώρες γευμάτων και πιο ελαφρύ βραδινό

Το μικροβίωμα ακολουθεί κι αυτό τους ρυθμούς του οργανισμού. Γεύματα σε σχετικά σταθερές ώρες και ένα ελαφρύ βραδινό αρκετή ώρα πριν από τον ύπνο μπορούν να στηρίξουν τον ύπνο και τον μεταβολισμό.

Κούραση, άγχος και σχέση με το φαγητό

Η Κοτσιφάκου επισημαίνει ότι η δυσκολία να αποδεχθεί μια γυναίκα τις αλλαγές στο σώμα της μπορεί να την οδηγήσει σε αυστηρές δίαιτες. «Η σχέση της με το φαγητό διαμορφώνεται και από την ψυχική της κατάσταση, τις απαιτήσεις της καθημερινότητας και τις συνθήκες της ζωής της. Πολλές γυναίκες ξέρουν πολύ καλά τι θα τους έκανε καλό, αλλά η κούραση, ένας ύπνος που δεν ξεκουράζει και το άγχος κάνουν το φαγητό παρηγοριά».

Η επικοινωνία εντέρου και εγκεφάλου λειτουργεί και προς τις δύο κατευθύνσεις. Η ψυχική επιβάρυνση μπορεί να επηρεάσει το έντερο, όπως και το έντερο μπορεί να επηρεάσει τη διάθεση, εξηγεί η Κοτσιφάκου.

«Γι’ αυτό οι αλλαγές στη διατροφή χρειάζεται να γίνονται με μικρά, σταθερά βήματα και με τρυφερότητα προς τον εαυτό μας, όχι με αυστηρότητα και “πρέπει”». Όταν η πεσμένη διάθεση, το άγχος ή οι δυσκολίες στον ύπνο επηρεάζουν την καθημερινότητα, η ψυχολογική υποστήριξη μπορεί να συμπληρώσει τη διατροφή και την ιατρική αξιολόγηση.

Τι προσφέρει η μεσογειακή διατροφή

«Αν κοιτάξει κανείς προσεκτικά την παραδοσιακή ελληνική κουζίνα, θα διαπιστώσει ότι περιέχει σχεδόν όλα όσα χρειάζεται ένα υγιές μικροβίωμα», λέει η Αιμιλία Βασιλοπούλου, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Τμήμα Επιστημών Διατροφής και Διαιτολογίας του Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος.

Λαδερά με εποχικά λαχανικά, όσπρια, χόρτα, ελαιόλαδο, γιαούρτι, ξηροί καρποί, μυρωδικά και ψάρια έχουν ήδη θέση στο ελληνικό τραπέζι. Όπως σημειώνει η Βασιλοπούλου, η μεσογειακή διατροφή έχει συνδεθεί σε μελέτες με μεγαλύτερη ποικιλία στο εντερικό μικροβίωμα και με οφέλη για την καρδιαγγειακή υγεία. Μια αρχή μπορεί να γίνει με γνώριμα φαγητά που ταιριάζουν στις προτιμήσεις και στο πρόγραμμα κάθε γυναίκας.

Διατροφή ανάλογα με τις ανάγκες κάθε γυναίκας

Κάποιες γυναίκες περνούν την εμμηνόπαυση με λίγα συμπτώματα, ενώ άλλες ταλαιπωρούνται για χρόνια. «Δεν υπάρχουν δύο ίδιες γυναίκες και δεν υπάρχουν δύο ίδια μικροβιώματα», τονίζει ο δρ Αναστάσιος Παπαλαζάρου, διαιτολόγος-διατροφολόγος και επιστημονικά υπεύθυνος των Προσωποποιημένων Κέντρων Διατροφής PERSOMA.

Όπως εξηγεί, η ανάλυση του εντερικού μικροβιώματος μπορεί να δώσει πληροφορίες για τη σύστασή του. Στην προσέγγιση που περιγράφει, τα ευρήματα συνεκτιμώνται με τα συμπτώματα, το ιστορικό, τις εξετάσεις και τις διατροφικές συνήθειες.

Το πλάνο διατροφής λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες κάθε γυναίκας σε θρεπτικά συστατικά και τις πηγές πρεβιοτικών ινών. Τέτοιες ίνες, που χρησιμεύουν ως τροφή για ορισμένους μικροοργανισμούς του εντέρου, βρίσκουμε στο κρεμμύδι, στο σκόρδο, στα μύρτιλα, στην μπανάνα και στη βρώμη.

Ανάλογα με τις ανάγκες της γυναίκας, ο διαιτολόγος-διατροφολόγος, ο γυναικολόγος, ο ενδοκρινολόγος και ο ψυχολόγος μπορούν να συνεργαστούν, συνδυάζοντας τη διατροφική καθοδήγηση με την ιατρική αξιολόγηση και την ψυχολογική υποστήριξη.

Φωτογραφία: istock