Κλιμακτήριος: Ποιες αλλαγές στην περίοδο είναι φυσιολογικές και πότε χρειάζεται γυναικολογικός έλεγχος

Η περίοδος που για χρόνια ερχόταν σχεδόν την ίδια ημερομηνία αρχίζει ξαφνικά να αλλάζει. Άλλοτε εμφανίζεται νωρίτερα, άλλοτε καθυστερεί ή απουσιάζει για μερικούς μήνες και επανέρχεται. Μπορεί επίσης να διαρκεί περισσότερες ημέρες ή να συνοδεύεται από εντονότερη αιμορραγία. Για πολλές γυναίκες, αυτές οι μεταβολές αποτελούν τα πρώτα σημάδια της κλιμακτηρίου, της μεταβατικής περιόδου πριν από την εμμηνόπαυση. Παρότι είναι συχνές και συνδέονται με τις ορμονικές αλλαγές, δεν πρέπει κάθε διαταραχή της περιόδου να αποδίδεται αυτομάτως στην ηλικία.

Όπως εξηγεί ο Ευάγγελος Γκικόντες, Μαιευτήρας – Χειρουργός Γυναικολόγος, MD, MSc, είναι σημαντικό να γνωρίζουν οι γυναίκες ποιες αλλαγές είναι αναμενόμενες και πότε χρειάζεται γυναικολογική αξιολόγηση.

Κλιμακτήριος και εμμηνόπαυση: Ποια είναι η διαφορά

«Στην κλιμακτήριο η γυναίκα εξακολουθεί να έχει περίοδο, η οποία όμως μπορεί να παρουσιάζει αλλαγές στη συχνότητα, στη διάρκεια και στην ποσότητα του αίματος. Η εμμηνόπαυση σηματοδοτεί την οριστική παύση της εμμήνου ρύσεως. Η ίδια η λέξη παραπέμπει στην παύση των εμμήνων, δηλαδή της περιόδου.

Οι δύο όροι δεν είναι ταυτόσημοι: οι εξάψεις ή οι ακανόνιστοι κύκλοι δεν σημαίνουν από μόνοι τους ότι η περίοδος έχει σταματήσει οριστικά», επισημαίνει.

Κατά την κλιμακτήριο, η λειτουργία των ωοθηκών μεταβάλλεται και τα επίπεδα των ορμονών, κυρίως των οιστρογόνων και της προγεστερόνης, παρουσιάζουν διακυμάνσεις. Παράλληλα, η ωορρηξία δεν πραγματοποιείται απαραίτητα σε κάθε κύκλο.

Οι μεταβολές αυτές επηρεάζουν το ενδομήτριο, δηλαδή τον ιστό που καλύπτει το εσωτερικό της μήτρας, με αποτέλεσμα να αλλάζουν η συχνότητα, η διάρκεια και η ένταση της περιόδου. Η πορεία δεν είναι ίδια για όλες τις γυναίκες και δεν ακολουθεί πάντοτε μια σταθερή εξέλιξη.

Ποιες αλλαγές στην περίοδο χρειάζονται έλεγχο

Αν και οι ακανόνιστοι κύκλοι είναι συνηθισμένοι κατά την κλιμακτήριο, ορισμένες μεταβολές μπορεί να οφείλονται σε άλλες καταστάσεις, όπως πολύποδες, ινομυώματα, αδενομύωση ή διαταραχές του θυρεοειδούς.

Γυναικολογική αξιολόγηση χρειάζεται ιδιαίτερα όταν εμφανίζονται:

• Αιμορραγία ανάμεσα στις περιόδους ή μετά τη σεξουαλική επαφή.
• Ασυνήθιστα έντονη αιμορραγία, σε σχέση με τη συνηθισμένη περίοδο.
• Περίοδος που διαρκεί περισσότερες ημέρες από το φυσιολογικό για τη συγκεκριμένη γυναίκα.
• Οποιαδήποτε κολπική αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση, η οποία δεν πρέπει να θεωρείται φυσιολογική επιστροφή της περιόδου.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν η μεγάλη απώλεια αίματος συνοδεύεται από έντονη ζάλη, τάση λιποθυμίας, δύσπνοια ή πόνο στο στήθος. Σε αυτές τις περιπτώσεις χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση.

Ποιες εξετάσεις μπορεί να χρειαστούν

Ο γυναικολογικός έλεγχος ξεκινά από τη λήψη ιστορικού και την αξιολόγηση των αλλαγών στον κύκλο. Ο γιατρός εξετάζει πόσο συχνά εμφανίζεται η περίοδος, πόσο διαρκεί, εάν έχει αλλάξει η ποσότητα του αίματος και εάν υπάρχουν συνοδά συμπτώματα.

Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να χρειαστούν γυναικολογική εξέταση, υπερηχογράφημα ή αιματολογικές εξετάσεις. Εφόσον υπάρχουν συγκεκριμένες ενδείξεις, μπορεί να απαιτηθεί και διερεύνηση του ενδομητρίου, με δειγματοληψία ή υστεροσκόπηση.

Οι ορμονικές εξετάσεις δεν είναι πάντοτε απαραίτητες, καθώς κατά την κλιμακτήριο οι τιμές των ορμονών παρουσιάζουν σημαντικές διακυμάνσεις. Σε γυναίκες άνω των 45 ετών με τυπικά συμπτώματα, η αναγνώριση της κλιμακτηρίου βασίζεται συνήθως στο ιστορικό και στην κλινική εικόνα.

Πώς αντιμετωπίζονται οι διαταραχές της περιόδου

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία των διαταραχών και από το πόσο επηρεάζουν την καθημερινότητα της γυναίκας.

Σε ορισμένες περιπτώσεις αρκεί η παρακολούθηση, ενώ όταν υπάρχουν έντονες αιμορραγίες, εξάψεις ή διαταραχές ύπνου μπορεί να εξεταστούν ορμονικές ή μη ορμονικές θεραπείες. Εάν διαπιστωθεί κάποια συγκεκριμένη γυναικολογική πάθηση, η θεραπεία επικεντρώνεται σε αυτήν.

Μια σημαντική παράμετρος είναι ότι η ακανόνιστη περίοδος δεν αποκλείει την ωορρηξία και την πιθανότητα  εγκυμοσύνης. Γι’ αυτό, εάν δεν επιθυμείται κύηση, εξακολουθεί να χρειάζεται κατάλληλη αντισύλληψη, καθώς η ορμονική θεραπεία για τα συμπτώματα της κλιμακτηρίου δεν λειτουργεί από μόνη της ως αντισυλληπτική μέθοδος.

Γιατί βοηθά ένα ημερολόγιο περιόδου

Η καταγραφή των αλλαγών μπορεί να διευκολύνει σημαντικά τη γυναικολογική αξιολόγηση. Οι γυναίκες μπορούν να σημειώνουν:

• Τις ημερομηνίες έναρξης και τη διάρκεια κάθε περιόδου.
• Την ποσότητα της αιμορραγίας και τυχόν αλλαγές στη ροή.
• Την εμφάνιση πόνου, εξάψεων ή άλλων συμπτωμάτων.
• Τυχόν διαταραχές ύπνου ή ενοχλήσεις που επηρεάζουν την καθημερινότητά τους.

«Οι αλλαγές του κύκλου στην κλιμακτήριο είναι συχνές. Η σωστή ενημέρωση βοηθά τη γυναίκα να τις κατανοήσει, ενώ η εξατομικευμένη αξιολόγηση επιτρέπει να αναγνωριστεί μια αιμορραγία που χρειάζεται διερεύνηση και να επιλεγεί η κατάλληλη φροντίδα.

»Η συζήτηση με τον γυναικολόγο μπορεί να αρχίσει από την πρώτη αλλαγή που την προβληματίζει», καταλήγει ο κ. Γκικόντες.

Φωτογραφία: istock