Καρκίνος: 1 στους 5 ανθρώπους θα εμφανίσει κάποια μορφή στη διάρκεια της ζωής του

Ο καρκίνος εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τη δημόσια υγεία παγκοσμίως, με τον αριθμό των περιστατικών να αυξάνονται διαρκώς.

Νέα έκθεση της Αμερικανικής Εταιρείας Καρκίνου (ACS) και της Διεθνούς Υπηρεσίας Έρευνας του Καρκίνου (IARC) που υπάγεται στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) αποκαλύπτει ότι η επιβάρυνση από τη νόσο αυξάνεται με ανησυχητικό ρυθμό.

Περίπου 21 εκατομμύρια άνθρωποι διαγνώστηκαν με καρκίνο σε ολόκληρο τον κόσμο το 2024, σύμφωνα με την έκθεση Global Cancer Statistics 2026. Επιπλέον, 9,8 εκατομμύρια έχασαν τη ζωή τους από τη νόσο.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι σχεδόν ένας στους πέντε ανθρώπους θα εμφανίσει κάποια μορφή καρκίνου κατά τη διάρκεια της ζωής του, αναφέρουν η παθολόγος Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής, Θεραπευτική Κλινική ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα, η βιολόγος Αλεξάνδρα Σταυροπούλου και ο κ. Θάνος Δημόπουλος, καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής και τ. πρύτανης ΕΚΠΑ.

Επιπλέον, σχεδόν ένας στους εννέα άνδρες και μία στις δεκατρείς γυναίκες αναμένεται να πεθάνουν από καρκίνο. Τα στοιχεία αυτά καταδεικνύουν όχι μόνο τη μεγάλη έκταση του προβλήματος, αλλά και την ανάγκη για:

• Αποτελεσματικότερη πρόληψη
• Έγκαιρη διάγνωση
• Ισότιμη πρόσβαση στις σύγχρονες θεραπείες

Ανησυχητικές προβλέψεις

Ιδιαίτερα ανησυχητικές είναι οι προβλέψεις για τις επόμενες δεκαετίες. Ο καρκίνος εκτιμάται ότι θα προσβάλλει 34 εκατομμύρια ανθρώπους ετησίως έως το 2050. Επομένως θα παρουσιάσει αύξηση κατά 67% σε σχέση με το 2024.

Η πρόβλεψη αυτή βασίζεται αποκλειστικά στη γήρανση και στην αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμού. Επομένως, η πραγματική επιβάρυνση θα μπορούσε να είναι ακόμη μεγαλύτερη, ιδίως εάν δεν περιοριστούν σημαντικοί παράγοντες κινδύνου, όπως:

• Το κάπνισμα
• Η κατανάλωση αλκοόλ
• Η παχυσαρκία
• Η έλλειψη σωματικής δραστηριότητας
• Ορισμένες λοιμώξεις που σχετίζονται με την εμφάνιση καρκίνου

Η νέα έκθεση βασίζεται στα δεδομένα του GLOBOCAN – της διεθνούς βάσης της IARC που καταγράφει την επίπτωση και τη θνησιμότητα 34 μορφών καρκίνου σε 186 χώρες του κόσμου.

Ο συχνότερος καρκίνος

Ο καρκίνος του πνεύμονα βρίσκεται στην πρώτη θέση παγκοσμίως τόσο ως προς τα νέα περιστατικά όσο και ως προς τους θανάτους.

Το 2024 καταγράφηκαν περίπου 2,6 εκατομμύρια νέες διαγνώσεις, οι οποίες αντιστοιχούν στο 13% όλων των περιστατικών καρκίνου. Την ίδια χρονιά, περίπου 1,9 εκατομμύρια άνθρωποι πέθαναν από καρκίνο του πνεύμονα, αριθμός που αντιπροσωπεύει σχεδόν το 19% όλων των θανάτων από καρκίνο.

Το κάπνισμα παραμένει ο κυριότερος παράγοντας που συνδέεται με τη νόσο. Το  γεγονός αυτό αναδεικνύει τη σημασία των προγραμμάτων διακοπής του καπνίσματος και της προστασίας από το παθητικό κάπνισμα.

Ο καρκίνος του μαστού

Ο καρκίνος του μαστού ήταν ο δεύτερος συχνότερος καρκίνος παγκοσμίως, με περίπου 2,4 εκατομμύρια νέα περιστατικά και 694.000 θανάτους. Αποτελεί τη συχνότερα διαγνωσμένη μορφή καρκίνου στις γυναίκες και την κύρια αιτία θανάτου από καρκίνο στον γυναικείο πληθυσμό.

Οι πιθανότητες επιβίωσης από τον καρκίνο δεν εξαρτώνται μόνο από τη μορφή ή το στάδιο της νόσου. Επηρεάζονται σε μεγάλο βαθμό και από τη χώρα στην οποία ζει ένας άνθρωπος, καθώς και από την πρόσβασή του σε προγράμματα πρόληψης, διαγνωστικές εξετάσεις και κατάλληλη θεραπεία.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αφορά τον καρκίνο του μαστού. Οι γυναίκες στη Δυτική Αφρική έχουν περίπου διπλάσιες πιθανότητες να πεθάνουν από τη νόσο σε σύγκριση με τις γυναίκες στην Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία. Και αυτό μολονότι τα ποσοστά εμφάνισης καρκίνου του μαστού στη Δυτική Αφρική είναι περίπου τα μισά.

Η διαφορά αυτή αποδίδεται κυρίως στην καθυστερημένη διάγνωση και στην περιορισμένη πρόσβαση σε εξειδικευμένες θεραπείες στην Αφρική. Παρόμοιες ανισότητες παρατηρούνται και σε άλλες μορφές καρκίνου, ιδίως στις χώρες με χαμηλότερο επίπεδο οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης.

Οι καρκίνοι του πεπτικού συστήματος

Ο καρκίνος του παχέος εντέρου ήταν το 2024 ο τρίτος συχνότερα διαγνωσμένος καρκίνος και η δεύτερη σημαντικότερη αιτία θανάτου από καρκίνο παγκοσμίως. Καταγράφηκαν περισσότερα από δύο εκατομμύρια νέα περιστατικά και περίπου 918.000 θάνατοι.

Αντίστοιχα, ο καρκίνος του στομάχου συνδέθηκε με περίπου 980.000 νέες διαγνώσεις και 642.000 θανάτους. Τα υψηλότερα ποσοστά καρκίνου του στομάχου παρατηρήθηκαν στην Ανατολική Ασία.

Άλλες μορφές

Ο καρκίνος του προστάτη ήταν ο δεύτερος συχνότερος καρκίνος στους άνδρες, με περίπου 1,5 εκατομμύριο νέες διαγνώσεις και 420.000 θανάτους. Η θνησιμότητα ήταν δυσανάλογα υψηλή στην Καραϊβική και στην υποσαχάρια Αφρική.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και ο καρκίνος του παγκρέατος. Παρότι βρίσκεται μόλις στην ενδέκατη θέση ως προς τον αριθμό των νέων περιστατικών, αποτελεί την έκτη συχνότερη αιτία θανάτου από καρκίνο, προκαλώντας περίπου 491.000 θανάτους.

Αντίστοιχα, ο καρκίνος του ήπατος προκάλεσε το 2024 περίπου 732.000 θανάτους.

Οι μισοί μπορούν να αποτραπούν

Η έκθεση επισημαίνει ότι σχεδόν οι μισοί θάνατοι από καρκίνο ενδέχεται να συνδέονται με παράγοντες κινδύνου που μπορούν δυνητικά να τροποποιηθούν. Επιπλέον, σημαντικό ποσοστό θανάτων θα μπορούσε να αποτραπεί με την έγκαιρη διάγνωση και την κατάλληλη θεραπεία.

Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικότερα παραδείγματα. Η νόσος μπορεί σε μεγάλο βαθμό να προληφθεί μέσω του εμβολιασμού κατά του ιού των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV) και του τακτικού προληπτικού ελέγχου. Παρ’ όλα αυτά, εξακολουθεί να αποτελεί την κύρια αιτία θανάτου από καρκίνο στις γυναίκες 26 χωρών, κυρίως στην υποσαχάρια Αφρική και σε περιοχές της Νότιας και Κεντρικής Αμερικής.

«Κάθε χώρα αντιμετωπίζει διαφορετικές προκλήσεις και χρειάζεται ένα σχέδιο προσαρμοσμένο στις ανάγκες του πληθυσμού της. Ωστόσο, η πρόληψη πρέπει να βρίσκεται στο επίκεντρο κάθε εθνικής στρατηγικής κατά του καρκίνου», επισημαίνουν οι τρεις ειδικοί.

Η αποφυγή του καπνίσματος, ο περιορισμός ή η αποχή από το αλκοόλ, η διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους, η συστηματική άσκηση και η προστασία από λοιμώξεις που συνδέονται με τον καρκίνο μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου. Εξίσου σημαντική είναι η συμμετοχή στα κατάλληλα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου, ανάλογα με την ηλικία, το φύλο, το οικογενειακό ιστορικό και τις συστάσεις των επαγγελματιών υγείας, καταλήγουν.

Φωτογραφία: istock