Ήπαρ: Ποια ώρα της ημέρας το φαγητό γίνεται «απειλή» – Τι λέει στο iatropedia.gr ο επικεφαλής ερευνητής

Το φαγητό αργά το βράδυ ή λίγο πριν από τον ύπνο, ενδέχεται να επιβαρύνει την υγεία του ήπατος, αυξάνοντας τον κίνδυνο εμφάνισης λιπώδους νόσου του ήπατος και κίρρωσης.

Αυτό προκύπτει από νέα μεγάλη επιστημονική μελέτη, η οποία αναδεικνύει τον σημαντικό ρόλο που παίζει ο συγχρονισμός των γευμάτων με το βιολογικό μας ρολόι.

Ήπαρ: Σχεδόν 200.000 άνθρωποι στο μικροσκόπιο των ερευνητών

Την έρευνα πραγματοποίησε επιστημονική ομάδα του Πανεπιστημίου Υγείας και Επιστήμης του Όρεγκον (OHSU), στις ΗΠΑ. Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Clinical Gastroenterology and Hepatology και βασίστηκαν στην ανάλυση δεδομένων από σχεδόν 200.000 ενήλικες, οι οποίοι συμμετείχαν σε τρεις μεγάλες μακροχρόνιες μελέτες.

Οι επιστήμονες εξέτασαν τις διατροφικές συνήθειες των συμμετεχόντων, συγκρίνοντας τα διαφορετικά πρότυπα κατανάλωσης τροφής μέσα στην ημέρα και τη συσχέτισή τους με τη λιπώδη νόσο του ήπατος (MASLD) και την κίρρωση.

Τα ευρήματα ήταν αξιοσημείωτα: όσοι συνήθιζαν να καταναλώνουν τροφή μετά το βραδινό γεύμα ή αφού είχαν ξαπλώσει εμφάνιζαν 36% υψηλότερη συσχέτιση με MASLD και 28% υψηλότερη συσχέτιση με κίρρωση, σε σύγκριση με όσους δεν είχαν αυτή τη συνήθεια.

Διαβάστε επίσης: Hπατική νόσος: Τρώτε αργά το βράδυ; Μελέτη συνδέει τη συνήθεια με έως 30% υψηλότερο κίνδυνο

Ήπαρ: Το βιολογικό ρολόι στο επίκεντρο

Όπως εξηγούν οι ερευνητές, το ήπαρ δεν λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο όλες τις ώρες της ημέρας. Ακολουθεί τον κιρκάδιο ρυθμό, τον εσωτερικό μηχανισμό που ρυθμίζει τον ύπνο, την εγρήγορση και πολλές μεταβολικές λειτουργίες.

Κατά τη διάρκεια της νύχτας, ο οργανισμός προετοιμάζεται για ξεκούραση και ο μεταβολισμός ακολουθεί διαφορετικούς ρυθμούς. Η πρόσληψη τροφής αργά τη νύχτα ενδέχεται να διαταράσσει αυτόν τον συγχρονισμό, επηρεάζοντας τον τρόπο με τον οποίο το ήπαρ διαχειρίζεται τα θρεπτικά συστατικά και την ενέργεια.

Ήπαρ: Τι μπορούμε να αλλάξουμε στην καθημερινότητά μας

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η μελέτη είναι παρατηρητική και δεν αποδεικνύει πως το βραδινό φαγητό προκαλεί άμεσα ηπατική βλάβη.

Ωστόσο, ο περιορισμός του νυχτερινού φαγητού και η αποφυγή μεγάλων γευμάτων λίγο πριν από τον ύπνο αποτελούν λογικές διατροφικές επιλογές για την αποφυγή του κινδύνου.

Η ισορροπημένη διατροφή, η τακτική σωματική άσκηση και η διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους παραμένουν καθοριστικοί παράγοντες για την προστασία του ήπατος.

Δρ Robert Wilechansky, ηπατολόγος στο Πανεπιστήμιο Υγείας και Επιστήμης του Όρεγκον (OHSU), στις ΗΠΑ, με εξειδίκευση στις ηπατικές παθήσεις και τη μεταμόσχευση ήπατος

O επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Δρ Robert Wilechansky, ηπατολόγος στο OHSU, με εξειδίκευση  στις ηπατικές παθήσεις και τη μεταμόσχευση ήπατος, αναλύει τα ευρήματα στο iatropedia.gr.

«Το ήπαρ αποτελεί το κεντρικό μεταβολικό όργανο του σώματος και βρίσκεται σε στενή αλληλεπίδραση με τους κιρκάδιους ρυθμούς. Η χρονική στιγμή της πρόσληψης τροφής μπορεί επομένως να επηρεάσει τον κιρκάδιο ρυθμό του ήπατος. Τα ευρήματα της μελέτης ενισχύουν την άποψη πως, για τη μεταβολική υγεία ενδέχεται να έχει σημασία όχι μόνο τι τρώμε, αλλά και πότε τρώμε», αναφέρει χαρακτηριστικά ο καθηγητής.

Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη:

ΕΡ: Η μελέτη σας διαπιστώνει ότι τα άτομα που τρώνε αργά το βράδυ εμφανίζουν υψηλή συσχέτιση με λιπώδη νόσο του ήπατος και κίρρωση. Πώς πρέπει να ερμηνεύσουμε αυτό τα ευρήματα;

R.W.: Τα αποτελέσματα ενισχύουν την άποψη πως για τη μεταβολική υγεία ενδέχεται να έχει σημασία όχι μόνο τι τρώμε, αλλά και πότε τρώμε.

Το γεγονός ότι η συσχέτιση αυτή παρέμεινε ακόμη και μετά την προσαρμογή για πολλαπλούς άλλους παράγοντες, όπως ο δείκτης μάζας σώματος (ΔΜΣ), ο διαβήτης, η θερμιδική πρόσληψη, η ποιότητα της διατροφής και η σωματική δραστηριότητα, υποδηλώνει ότι ενδέχεται να υπάρχει κάποια σχέση μεταξύ της κατανάλωσης τροφής αργά το βράδυ και της εμφάνισης λιπώδους νόσου του ήπατος ή κίρρωσης μακροπρόθεσμα.

Ωστόσο, η μελέτη ήταν παρατηρητική και βασίστηκε αποκλειστικά σε ερωτηματολόγια αυτοαναφοράς των συμμετεχόντων. Επομένως, λόγω αυτών των περιορισμών, απαιτούνται περαιτέρω μελέτες προτού μπορέσουμε να διατυπώσουμε οριστικές συστάσεις για τον γενικό πληθυσμό.

ΕΡ: Θα μπορούσε μια φαινομενικά αθώα συνήθεια, όπως το τσιμπολόγημα αργά το βράδυ μπροστά στην τηλεόραση, να επηρεάσει τόσο αρνητικά την υγεία του ήπατος;

R.W.: Αυτό ακριβώς είναι ένα από τα ερωτήματα που προσπαθήσουμε να διερευνήσουμε περαιτέρω. Τα αποτελέσματα της ανάλυσής μας αποτελούν την αφετηρία για τη συνεχιζόμενη ερευνητική μας μελέτη στο OHSU, η οποία βρίσκεται αυτήν τη στιγμή στη φάση στρατολόγησης συμμετεχόντων με λιπώδη νόσο του ήπατος.

Στόχος μας είναι να παρακολουθήσουμε λεπτομερώς τις διατροφικές συνήθειες και τη σωματική δραστηριότητα των συμμετεχόντων και να συσχετίσουμε τα ευρήματα αυτά με τις μεταβολές στο ηπατικό λίπος και στον βαθμό ίνωσης του ήπατος, μέσω μαγνητικής τομογραφίας (MRI).

ΕΡ: Γιατί φαίνεται να μεταβολίζει ο οργανισμός μας διαφορετικά την τροφή τη νύχτα; Ποιος είναι ο ρόλος του βιολογικού ρολογιού σε αυτή τη διαδικασία;

R.W.: Ο μεταβολισμός μας αποτελείται από μια σειρά χημικών διεργασιών, οι οποίες επηρεάζονται, μεταξύ άλλων, από τους κιρκάδιους ρυθμούς που ακολουθούν τον κύκλο ημέρας και νύχτας.

Προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει ότι κατά τη διάρκεια της νύχτας παρατηρείται μειωμένη ευαισθησία στην ινσουλίνη και περιορισμένη ικανότητα μεταβολισμού των λιπών.

Το ήπαρ αποτελεί το κεντρικό μεταβολικό όργανο του σώματος και βρίσκεται σε στενή αλληλεπίδραση με τους κιρκάδιους ρυθμούς. Η χρονική στιγμή της πρόσληψης τροφής μπορεί να επηρεάσει τον ίδιο τον κιρκάδιο ρυθμό του ήπατος, και αυτό αποτελεί ένα σημαντικό πεδίο για περαιτέρω έρευνα.

ΕΡ: Ποια ώρα θα πρέπει να σταματάμε να τρώμε, ώστε να προστατεύσουμε το ήπαρ μας;

R.W.: Χρειάζεται περισσότερη έρευνα, προκειμένου να απαντήσουμε με ακρίβεια σε αυτό το ερώτημα και να διατυπώσουμε μια σαφή σύσταση.

Με βάση τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα, θα μπορούσε να είναι εύλογο να αποφεύγουμε την κατανάλωση τροφής για αρκετές ώρες πριν από τη συνηθισμένη ώρα του ύπνου μας. Ωστόσο, αυτό δεν είναι πάντοτε εφικτό, ιδιαίτερα για όσους εργάζονται μέχρι αργά ή σε νυχτερινές βάρδιες.

ΕΡ: Ποιοι άνθρωποι διατρέχουν τον υψηλότερο κίνδυνο και πόσο σημαντική είναι η ποσότητα και το είδος της τροφής που καταναλώνουμε;

R.W.: Η λιπώδης νόσος του ήπατος επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως η γενετική προδιάθεση, άλλες μεταβολικές παθήσεις —μεταξύ των οποίων η παχυσαρκία και ο διαβήτης— καθώς και παράγοντες του τρόπου ζωής, όπως η διατροφή και η σωματική άσκηση.

Είναι σημαντικό να ακολουθούμε μια διατροφή που βασίζεται, στον βαθμό του δυνατού, σε φυσικά και ελάχιστα επεξεργασμένα τρόφιμα. Το μεσογειακό διατροφικό πρότυπο έχει αποδειχθεί ότι προσφέρει οφέλη σε άτομα με λιπώδη νόσο του ήπατος.

ΕΡ: Μπορεί η αλλαγή της ώρας των γευμάτων να προσφέρει ουσιαστικά οφέλη για την υγεία, ακόμη και χωρίς αλλαγή στο είδος της τροφής που καταναλώνουμε;

R.W.: Διερευνούμε περαιτέρω αυτή την πιθανότητα. Τα μέχρι στιγμής δεδομένα υποδηλώνουν ότι η κατανάλωση τροφής νωρίτερα μέσα στην ημέρα ενδέχεται να προσφέρει οφέλη ανεξάρτητα από τη σύσταση της διατροφής.

Αντιμετωπίζουμε τη μελέτη μας ως αφετηρία για περαιτέρω έρευνα σε αυτό το πεδίο. Ελπίζουμε ότι θα συνεχίσουμε να εντοπίζουμε στρατηγικές που μπορούν να συμβάλουν στην πρόληψη ή στην επιβράδυνση της εξέλιξης της λιπώδους νόσου του ήπατος, ακόμη και αν το όφελος είναι σχετικά μικρό.

Φωτογραφία iStock