Διαβήτης: Ποια είναι η ιδανική διάρκεια του ύπνου που προστατεύει από την ανάπτυξή του

Ο ύπνος επί 7 ώρες και 18 λεπτά κάθε βράδυ μπορεί να είναι ο ιδανικός για να μειωθεί ο κίνδυνος αναπτύξεως αντίστασης στην ινσουλίνη – μίας διαταραχής που αποτελεί πρόδρομη κατάσταση του τύπου 2 διαβήτη, σύμφωνα με μία νέα μελέτη.

Η διάρκεια αυτή πρέπει να τηρείται και το Σαββατοκύριακο. Ειδάλλως, ο πρόσθετος ύπνος μπορεί να διαταράξει τον μεταβολισμό του σακχάρου (γλυκόζη) στο αίμα, ασκώντας την αντίθετη από την επιθυμητή δράση.

Ο ύπνος είναι γνωστό πως είναι σημαντικός για την ισορροπία του οργανισμού. Η έλλειψη ύπνου προκαλεί έντονο στρες στον οργανισμό, ο οποίος αντιδρά υπερπαράγοντας κορτιζόλη (είναι η κύρια ορμόνη του στρες) και άλλα μόρια που επηρεάζουν τη ρύθμιση του σακχάρου. Ειδικότερα, αυξάνουν την αντίσταση των μυών στην ινσουλίνη, με συνέπεια να αυξάνονται τα επίπεδά του.

Όταν αυτό συνεχίζεται σε βάθος χρόνου, αυξάνεται ο κίνδυνος να αναπτυχθεί τελικά σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2.

Προγενέστερες μελέτες είχαν δείξει ότι η διάρκεια του ύπνου σχετίζεται ισχυρά με τις επιδράσεις αυτές. Δεν ήταν όμως σαφές τι ρόλο θα μπορούσε να παίξει ο ύπνος το Σαββατοκύριακο.

Για να διερευνήσουν το θέμα οι ερευνητές μελέτησαν τον επονομαζόμενο ρυθμό διάθεσης/απόθεσης γλυκόζης (eGDR). Είναι μία μέτρηση που δείχνει πόσο γρήγορα απομακρύνεται το σάκχαρο από την κυκλοφορία του αίματος, για να απορροφηθεί από τους ιστούς (κυρίως από τους μυς και το λίπος). Εκεί είτε θα χρησιμοποιηθεί, είτε θα αποθηκευτεί.

Όσο πιο χαμηλός είναι ο ρυθμός eGDR, τόσο μεγαλύτερος ο κίνδυνος να εκδηλωθεί ινσουλινοαντίσταση. Χαμηλά θεωρούνται τα επίπεδα κάτω από 6–7 mg ανά κιλό σωματικού βάρους ανά λεπτό (mg/kg/min).

Αντιθέτως, όσο υψηλότερος είναι ο ρυθμός eGDR, τόσο μικρότερος ο κίνδυνος ινσουλινοαντίστασης. Υψηλά είναι τα επίπεδα πάνω από 10 mg/kg/min.

Πώς διεξήχθη η μελέτη

Οι ερευνητές θέλησαν να εξακριβώσουν πώς μπορεί ο ύπνος κάθε ημέρα της εβδομάδας να επηρεάζει την αντίσταση στην ινσουλίνη. Έτσι, εξέτασαν στοιχεία από 10.817 εθελοντές, ηλικίας 20 ετών και άνω, οι οποίοι συμμετείχαν την περίοδο 2009-2023 σε μεγάλη μελέτη (λέγεται NHANES).

Οι ερευνητές τους ταξινόμησαν σε κατηγορίες, αναλόγως με τη διάρκεια του πρόσθετου ύπνου το Σαββατοκύριακο, ως εξής:

• Καθόλου πρόσθετος ύπνος
• Έως 1 ώρα
• 1 έως 2 ώρες
• Πάνω από 2 ώρες

Ύστερα, υπολόγισαν τον ρυθμό eGDR, χρησιμοποιώντας έναν μαθηματικό τύπο που συμπεριλάμβανε:

• Την περίμετρο της μέσης τους
• Τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα τους όταν ήσαν νηστικοί όλο το βράδυ (γλυκόζη νηστείας)
• Την αρτηριακή τους πίεση

Τα ευρήματα

Η νέα μελέτη δημοσιεύθηκε στην ιατρική επιθεώρηση BMJ Open Diabetes Research & Care. Όπως γράφουν, ο μέσος ρυθμός eGDR στους εθελοντές τους ήταν 8,23. Επιπλέον, ο ύπνος τους διαρκούσε 7 ώρες και 30 λεπτά, κατά μέσον όρο, στη διάρκεια της εβδομάδας.

Λίγο περισσότεροι από το 48% των συμμετεχόντων κοιμόντουσαν περισσότερο το Σαββατοκύριακο. Η μέση αύξηση του ύπνου τις μέρες της ανάπαυλας ήταν περίπου 30 λεπτά.

Αφού οι ερευνητές ανέλυσαν τα επίπεδα του ρυθμού eGDR των συμμετεχόντων, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι ο ύπνος που διαρκεί 7 ώρες και 18 λεπτά είναι ο ιδανικός για να μην υπάρχει αντίσταση στην ινσουλίνη.

Οτιδήποτε υψηλότερο ή χαμηλότερο από αυτή τη διάρκεια, σχετιζόταν με χειρότερα αποτελέσματα. Επιπλέον, ο πρόσθετος ύπνος το Σαββατοκύριακο ήταν ωφέλιμος για την αντίσταση στην ινσουλίνη μόνον όταν ήταν μετρημένος.

Ειδικότερα, 1 ή 2 ώρες πρόσθετος ύπνος για όσους κοιμόντουσαν λιγότερο από το ιδανικό τις εργάσιμες μέρες, συσχετίσθηκε με αύξηση του eGDR. Επομένως αυτός ο πρόσθετος ύπνος μείωνε τον κίνδυνο να αναπτυχθεί διαβήτης.

Οι συμμετέχοντες, όμως, που κοιμόντουσαν περισσότερο από το ιδανικό τις καθημερινές και αύξαναν κατά περισσότερο από 2 ώρες τον πρόσθετο ύπνο το Σαββατοκύριακο, είχαν χαμηλότερο eGDR. Αυτό σημαίνει ότι είχαν μεγαλύτερη αντίσταση στην ινσουλίνη και κατ’ επέκτασιν μεγαλύτερο κίνδυνο διαβήτη.

Επομένως ο πρόσθετος ύπνος το Σαββατοκύριακο μπορεί να είναι ωφέλιμος, αλλά με μέτρο – και όχι για όλους.

Φωτογραφία: iStock