Jet lag: Ποιοι είναι οι καλύτεροι τρόποι για να το ξεπεράσετε γρήγορα

Προγραμματίζετε ένα μεγάλο αεροπορικό ταξίδι; Αν ναι, είναι πιθανό να εκδηλώσετε jet lag (τζετ λαγκ) όταν φτάσετε στον προορισμό σας, αφού η διαφορά της ώρας μπορεί να διαταράξει το βιολογικό σας ρολόι.

«Το jet lag εκδηλώνεται όταν οι εσωτερικοί ρυθμοί του οργανισμού (κιρκάδιοι ρυθμοί) δεν ταιριάζουν με την τοπική ώρα στον προορισμό μας», εξηγεί η Dr. Michelle Drerup, αναπληρώτρια καθηγήτρια Ιατρικής Ύπνου στο Κολλέγιο Ιατρικής Lerner στο Πανεπιστήμιο Case Western Reserve του Οχάιο.

Αυτό είναι πιθανότερο όταν διασχίζουμε πολλές διαφορετικές ζώνες ώρας. Αυτό συμβαίνει, λ.χ., όταν από την Ευρώπη ταξιδέψουμε στις ΗΠΑ, την Ταϋλάνδη ή την Αυστραλία.

Το jet lag (επιστημονικά αποκαλείται κιρκάδια δυσρυθμία) σπανίως προκαλεί σοβαρά προβλήματα, συνηγορούν επιστήμονες από το Πανεπιστήμια Υγείας & Επιστήμης του Όρεγκον (OHSU). Για μερικές μέρες όμως μπορεί να έχετε ενοχλητικά συμπτώματα, έως ότου συνηθίσει ο οργανισμός σας τη νέα ζώνη ώρας.

Τα συμπτώματα αυτά διαφέρουν από άτομο σε άτομο. Τα πιο συνηθισμένα όμως είναι:

• Γενικευμένη κόπωση
• Υπνηλία στη διάρκεια της ημέρας
• Δυσκολία με το φυσιολογικό ωράριο ύπνου
• Διαταραχή των νοητικών δεξιοτήτων και της μνήμης
• Ευερεθιστότητα
• Πονοκέφαλοι
• Γαστρεντερικά ενοχλήματα (π.χ. πόνος στην κοιλιά, διάρροια ή δυσκοιλιότητα)
• Μειωμένη φυσική δραστηριότητα

Πόσο διαρκούν

Οι περισσότεροι άνθρωποι προσαρμόζονται εύκολα στις αλλαγές ώρες και δεν εκδηλώνουν ιδιαίτερα συμπτώματα. Για όσους όμως παρουσιάσουν jet lag, ο γενικός κανόνας είναι πως θα χρειασθούν περίπου 1 ημέρα για κάθε 1 ζώνη ώρας που έχουν διασχίσει.

Αν όμως το ταξίδι έχει γίνει από ανατολάς προς δυσμάς, θα χρειασθείτε 1 ημέρα για κάθε 1,5 ζώνη ώρας.

Μπορείτε, όμως, να συντομεύσετε τη διάρκεια αυτή, λαμβάνοντας ορισμένα μέτρα.

Τι μπορείτε να κάνετε

Μερικοί ταξιδιώτες προτιμούν να κάνουν τα μεγάλα ταξίδια με ενδιάμεσες στάσεις για μία μέρα σε άλλες χώρες, για να μπορέσει ο οργανισμός τους να προσαρμοστεί κάπως στην αλλαγή ζώνης ώρας.

Άλλοι φροντίζουν να έχουν ελαφρύ πρόγραμμα τις πρώτες 1-2 μέρες μετά την άφιξή τους στον προορισμό τους, για να αντισταθμίσουν το jet lag.

Η Dr. Drerup συνιστά να θέσετε ως προτεραιότητα τον καλό ύπνο τις ημέρες πριν από το ταξίδι σας. Καλό είναι όμως και να τον προσαρμόσετε καταλλήλως.

Αν το ταξίδι σας γίνει προς ανατολάς, δοκιμάστε να μπαίνετε για ύπνο λίγο νωρίτερα από το συνηθισμένο. Αν γίνετε προς δυσμάς, προσπαθήστε να κοιμάστε λίγο πιο αργά, συνιστούν οι επιστήμονες του OHSU.

Καλό είναι επίσης τις ημέρες πριν, στη διάρκεια και μετά την πτήση σας να τρώτε μικρότερα γεύματα. Πρέπει να είναι πλούσια σε πρωτεΐνη (π.χ. ψάρι, πουλερικό, γαλακτοκομικά) και φτωχά σε λιπαρά.

Βεβαιωθείτε ακόμα  ότι θα μπείτε στο αεροπλάνο καλά ενυδατωμένοι και ότι θα πίνετε καθ’ όλη τη διάρκεια της πτήσης άφθονα υγρά. Να αποφύγετε όμως το αλκοόλ και τα ροφήματα με καφεΐνη (καφές, τσάι, αναψυκτικά τύπου κόλα) διότι ευνοούν  την αφυδάτωση.

Μόλις μπείτε στο αεροπλάνο, εξ άλλου, βάλτε το ρολόι σας στην ώρα του προορισμού σας. Με αυτό τον τρόπο θα αρχίσει η ψυχολογική προσαρμογή στη νέα ζώνη ώρας.

Αν πρόκειται να φθάσετε πρωί στον προορισμό σας, κοιμηθείτε όσο το δυνατόν περισσότερο στη διάρκεια της πτήσης. Όταν προσγειωθείτε, αποφύγετε να ξαπλώσετε. Προτιμότερο είναι να κάνετε έναν περίπατο για να εκτεθεί ο οργανισμός σας στον ήλιο (ο ήλιος ρυθμίζει το βιολογικό μας ρολόι). Ωστόσο φροντίστε να μπείτε νωρίς για ύπνο το πρώτο βράδυ.

Αν αντιθέτως πρόκειται να φθάσετε το απόγευμα ή το βράδυ στον προορισμό σας, προγραμματίστε να μπείτε σύντομα μετά την άφιξή σας για ύπνο.

Εάν, τέλος, το jet lag επιμείνει επί περισσότερο από μία εβδομάδα μετά το ταξίδι σας ή επιδεινωθεί, η Dr. Drerup συνιστά να συμβουλευθείτε έναν ειδικό σε θέματα ύπνου.

Φωτογραφία: iStock