ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ
ΕΦΗΜΕΡΕΥΟΝΤΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ
ΕΦΗΜΕΡΕΥΟΝΤΑ ΦΑΡΜΑΚΕΙΑ
Μελέτη διαπιστώνει οφέλη για την ψυχική υγεία από την αποχή για μία εβδομάδα από τα social media
Η μείωση της χρήσης των social media για μια εβδομάδα μείωσε τα συμπτώματα άγχους, κατάθλιψης και αϋπνίας σε νεαρούς ενήλικες, σύμφωνα με μια μελέτη που δημοσιεύθηκε χθες, Δευτέρα 24 Νοεμβρίου 2025, στο περιοδικό JAMA Network Open.
Οι ερευνητές παρακολούθησαν 295 εθελοντές, ηλικίας 18 έως 24 ετών, οι οποίοι επέλεξαν να κάνουν ένα διάλειμμα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Με την οδηγία να αποφεύγουν τα social media όσο το δυνατόν περισσότερο, η ομάδα μείωσε κατά μέσο όρο τη χρήση τους σε μισή ώρα την ημέρα από λίγο λιγότερο από δύο ώρες. Πριν και μετά, οι συμμετέχοντες απάντησαν σε ερωτηματολόγια που μέτρησαν την κατάθλιψη, το άγχος, την αϋπνία, τη μοναξιά και μια σειρά προβληματικών συμπεριφορών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Συνολικά, ανέφεραν θετικές αλλαγές: κατά μέσο όρο, τα συμπτώματα άγχους μειώθηκαν κατά 16,1%, τα συμπτώματα κατάθλιψης κατά 24,8% και τα συμπτώματα αϋπνίας κατά 14,5%. Η βελτίωση ήταν πιο έντονη σε άτομα με πιο σοβαρή κατάθλιψη. Ταυτόχρονα, δεν υπήρξε καμία αλλαγή στην αναφερόμενη μοναξιά. Ίσως, όπως έγραψαν οι συγγραφείς, επειδή οι πλατφόρμες διαδραματίζουν εποικοδομητικό κοινωνικό ρόλο.
Ο Δρ John Torous, αναπληρωτής καθηγητής Ψυχιατρικής στη Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ και από της τους συγγραφείς της μελέτης, δήλωσε στους New York Times ότι η μείωση της χρήσης των social media «σίγουρα δεν θα ήταν η πρώτη ή η μόνη μορφή φροντίδας», αλλά η μελέτη έδειξε ότι θα μπορούσε να είναι χρήσιμη ως συμπληρωματική θεραπεία.
«Αν αντιμετωπίζετε προβλήματα ψυχικής υγείας και ήδη ακολουθείτε θεραπεία», είπε, «ίσως αξίζει να δοκιμάσετε αν η μείωση της χρήσης των κοινωνικών μέσων σας βοηθά να αισθανθείτε καλύτερα».
Ο Δρ Torous προέτρεψε σε προσοχή κατά την ερμηνεία των αποτελεσμάτων ως συμβουλών θεραπείας. Οι συμμετέχοντες είχαν προσφερθεί εθελοντικά να κάνουν την αποτοξίνωση και είχαν εξαρχής ελάχιστα συμπτώματα ψυχικής υγείας, οπότε η έκταση της βελτίωσης δεν ήταν δραστική. Επίσης, όπως είπε, «υπήρχε τεράστια ετερογένεια στον τρόπο με τον οποίο ανταποκρίθηκαν οι άνθρωποι» και δεν επωφελήθηκαν όλοι.
«Οι μέσοι όροι είναι ενθαρρυντικοί», είπε, «αλλά σίγουρα δεν αποτυπώνουν την πλήρη εικόνα, καθώς η διακύμανση ήταν τεράστια».
Ο Δρ Torous, ο οποίος διευθύνει μια ψηφιακή κλινική ψυχικής υγείας στο Beth Israel Deaconess Medical Center στη Βοστώνη, είπε ότι άρχισε να ενδιαφέρεται για τα αποτελέσματα της μειωμένης χρήσης των social media, επειδή πολλοί από τους ασθενείς του που ήταν φοιτητές ανέφεραν ότι επωφελήθηκαν από το διάλειμμα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Όταν αναζήτησε ερευνητική βιβλιογραφία για το θέμα, διαπίστωσε ότι ήταν «συγκεχυμένη» και «αντιφατική». Η ομάδα του αποφάσισε να ξεκινήσει μια μελέτη χρησιμοποιώντας την «ψηφιακή φαινοτύπηση», μια μέθοδο που συλλέγει πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο σχετικά με τη συμπεριφορά των ατόμων από τις συσκευές τους.
Ποια social media έκοψαν ευκολότερα οι συμμετέχοντες
Είπε ότι οι νέοι προσφέρθηκαν με ενθουσιασμό να συμμετάσχουν εθελοντικά στη μελέτη, η οποία τους απέφερε 150 δολάρια. «Οι άνθρωποι ενδιαφέρονται φυσικά, κάτι που θεωρώ καλό σημάδι», επισήμανε. Ζητήθηκε από τους συμμετέχοντες να σταματήσουν να χρησιμοποιούν το Facebook και το X, κάτι που κατάφεραν να κάνουν με επιτυχία οι περισσότεροι, αλλά και το Instagram, το TikTok και το Snapchat, κάτι που αποδείχθηκε πιο δύσκολο.
Από πού φάνηκε να προέρχεται το όφελος για την ψυχική υγεία
Το όφελος για την ψυχική υγεία φάνηκε να προέρχεται από την αποφυγή προβληματικών συμπεριφορών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπως η εθιστική χρήση και η αρνητική κοινωνική σύγκριση, και όχι από την αλλαγή στο συνολικό χρόνο που περνούσαν μπροστά στην οθόνη, ανέφεραν οι συγγραφείς. Πράγματι, οι συμμετέχοντες, κατά μέσο όρο, πέρασαν λίγο περισσότερο χρόνο στα τηλέφωνά τους κατά τη διάρκεια της εβδομάδας αποτοξίνωσης.
Τα ευρήματα έρχονται εν μέσω μιας έντονης ακαδημαϊκής συζήτησης σχετικά με το αν ο υπερβολικός χρόνος μπροστά στην οθόνη προκαλεί προβλήματα ψυχικής υγείας.
Μια ομάδα ψυχολόγων, συμπεριλαμβανομένου του κοινωνικού ψυχολόγου Jonathan Haidt, έχει προσδιορίσει το smartphone ως την αιτία της επιδείνωσης της ψυχικής υγείας των νέων, και πολλές κοινότητες έχουν ήδη λάβει μέτρα για τον περιορισμό της χρήσης των κοινωνικών μέσων ή του χρόνου που περνούν μπροστά στην οθόνη, ειδικά κατά τις σχολικές ώρες.
Ταυτόχρονα, πολλοί ειδικοί προτρέπουν να αντιμετωπίζεται με προσοχή το συμπέρασμα ότι ο χρόνος που περνούν μπροστά από την οθόνη είναι κεντρικός παράγοντας στην επιδείνωση της ψυχικής υγείας, λέγοντας ότι οι μελέτες έχουν δώσει ανάμεικτα αποτελέσματα και ότι αυτό που φαίνεται να έχει σημασία είναι τι κάνουν οι νέοι στο διαδίκτυο κι όχι πόσο χρόνο περνούν εκεί.
Αρκετοί ψυχολόγοι δήλωσαν ότι η νέα μελέτη είχε περιορισμένη αξία, καθώς δεν ήταν μια τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη δοκιμή, στην οποία οι συμμετέχοντες τοποθετήθηκαν σε μια ομάδα θεραπείας (η οποία μείωσε τη χρήση των κοινωνικών μέσων) και σε μια ομάδα ελέγχου (η οποία συνέχισε να χρησιμοποιεί τα social media ως συνήθως). Αντ’ αυτού, οι συμμετέχοντες επέλεξαν να κάνουν ένα διάλειμμα από τα κοινωνικά μέσα και ενδέχεται να είχαν προβλέψει τη βελτίωση.
«Τα άτομα θα γνώριζαν πώς έπρεπε να συμπεριφερθούν και πιθανότατα απλώς άλλαξαν τις απαντήσεις τους ανάλογα», δήλωσε ο Christopher Ferguson, καθηγητής Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Stetson, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη. Χωρίς σύγκριση με μια ομάδα ελέγχου, πρόσθεσε, «αυτοί οι αριθμοί είναι κυριολεκτικά χωρίς νόημα».
Σε μια περίοδο «ηθικού πανικού λόγω της τεχνολογίας», είπε, οι μελέτες που διαπιστώνουν κάποια επίδραση λαμβάνουν πολύ μεγαλύτερη προσοχή από εκείνες που δεν το κάνουν, κάτι που, όπως είπε, θα μπορούσε να «στρεβλώσει την αντίληψη του κόσμου».
Φωτογραφία: iStock
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
Τα ζώα αναπτύσσουν τις ίδιες χρόνιες παθήσεις με τους ανθρώπους, δείχνει μελέτη με ελληνική υπογραφή
Γιατί πρέπει να τρώμε βραδινό νωρίτερα τον χειμώνα: Ο ρόλος του μεταβολισμού
