Περιπετειώδες παιχνίδι: Γιατί τα παιδιά χρειάζονται να τρέχουν, να σκαρφαλώνουν και να παίρνουν μικρά ρίσκα

Μπορεί το παιχνίδι που περιλαμβάνει μικρές προκλήσεις και ελεγχόμενους κινδύνους να κάνει καλό στα παιδιά; Μια μεγάλη διεθνής επιστημονική ανασκόπηση έρχεται να ανατρέψει την αντίληψη ότι η απομάκρυνση κάθε πιθανού κινδύνου από τους γονείς αποτελεί πάντοτε την καλύτερη επιλογή για την ασφάλεια των παιδιών.

Σύμφωνα με τα ευρήματα, τα οποία δημοσιεύτηκαν στο επιστημονικό περιοδικό PLOS One, οι ευκαιρίες για περιπετειώδες παιχνίδι σε εξωτερικούς χώρους συνδέονται με καλύτερη σωματική και ψυχική υγεία των παιδιών.

Πρόκειται για τη μεγαλύτερη διεθνή μελέτη που έχει πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα για τις επιδράσεις του «ριψοκίνδυνου παιχνιδιού» (risky play) στα παιδιά. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από διεθνή επιστημονική ομάδα με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο Exeter, στο Ηνωμένο Βασίλειο και το Πανεπιστήμιο British Columbia, στον Καναδά.

Περιπετειώδες παιχνίδι: Όταν το παιδί καλείται να δοκιμάσει τις δυνατότητές του

Ο όρος «ριψοκίνδυνο παιχνίδι» δεν περιγράφει δραστηριότητες που θέτουν σκόπιμα τα παιδιά σε πραγματικό κίνδυνο. Αντίθετα, αφορά το περιπετειώδες παιχνίδι, μέσα από το οποίο τα παιδιά έχουν τη δυνατότητα να δοκιμάζουν τις ικανότητές τους, να εξερευνούν τα όριά τους και να αναλαμβάνουν ελεγχόμενους κινδύνους.

Σε αυτή την κατηγορία περιλαμβάνονται δραστηριότητες όπως το γρήγορο ποδήλατο σε κατηφορικούς δρόμους, το σκαρφάλωμα σε δέντρα, το παιχνίδι μέσα σε ένα ρυάκι, αλλά και τα πιο έντονα παιχνίδια σωματικής επαφής, όπως οι αναμετρήσεις σώμα με σώμα μεταξύ παιδιών.

Περιπετειώδες παιχνίδι: Τα οφέλη για τη σωματική και ψυχική υγεία

Η επιστημονική ομάδα εξέτασε δεδομένα από 74 μελέτες που πραγματοποιήθηκαν σε διαφορετικές χώρες και αφορούσαν παιδιά ηλικίας από 3 έως 12 ετών. Στόχος ήταν να διερευνηθεί η σχέση ανάμεσα στο περιπετειώδες παιχνίδι σε εξωτερικούς χώρους και σε διαφορετικές πτυχές της υγείας και της ανάπτυξής τους.

Οι ερευνητές αξιολόγησαν έξι βασικούς τομείς: τη σωματική υγεία, την ψυχική υγεία και ευεξία, την επιθετικότητα, την κοινωνική και γνωστική ανάπτυξη, καθώς και την ικανότητα αξιολόγησης κινδύνων και την πρόληψη τραυματισμών.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όταν τα παιδιά έχουν πρόσβαση σε περιβάλλοντα που ενθαρρύνουν το περιπετειώδες παιχνίδι, όπως δημιουργικά σχεδιασμένες παιδικές χαρές και φυσικούς χώρους, εμφανίζουν καλύτερη σωματική και ψυχική υγεία, αλλά και σημαντικά οφέλη στην κοινωνική και γνωστική ανάπτυξή τους.

Παράλληλα, η ανεξάρτητη κινητικότητα, δηλαδή η δυνατότητα των παιδιών να μετακινούνται και να εξερευνούν το περιβάλλον τους χωρίς τη συνεχή επίβλεψη ενηλίκων, συνδέθηκε με υψηλότερα επίπεδα σωματικής δραστηριότητας.

Περιπετειώδες παιχνίδι: Η σημασία της ελευθερίας και της ισορροπίας

Σύμφωνα με τους ερευνητές, όταν στερούμε από τα παιδιά τις ευκαιρίες για παιχνίδι που προηγούμενες γενιές θεωρούσαν αυτονόητες, περιορίζουμε σημαντικές δυνατότητες μάθησης και ανάπτυξης.

Η προστασία των παιδιών είναι απαραίτητη, ωστόσο η προσπάθεια να εξαλειφθεί κάθε πιθανός κίνδυνος μπορεί τελικά να λειτουργήσει εις βάρος τους. Το ζητούμενο δεν είναι να εκτίθενται τα παιδιά σε επικίνδυνες καταστάσεις, αλλά να έχουν τη δυνατότητα να εξερευνούν, να δοκιμάζουν τις δυνάμεις τους και να κάνουν λάθη μέσα σε ασφαλή όρια.

Ιδιαίτερη σημασία έχει, επίσης, να μπορούν να καθοδηγούν τα ίδια το παιχνίδι τους, να παίρνουν πρωτοβουλίες και να αναπτύσσουν σταδιακά την ικανότητα να αναγνωρίζουν και να διαχειρίζονται τους κινδύνους.

Το βασικό μήνυμα των ευρημάτων, τονίζουν οι ερευνητές, είναι σαφές: Τα παιδιά χρειάζονται χώρο, ελευθερία και ευκαιρίες για εξερεύνηση, ώστε μέσα από το παιχνίδι να αποκτούν εμπειρίες, αυτοπεποίθηση και δεξιότητες που θα τα συνοδεύουν σε όλη τους τη ζωή.

Φωτογραφία iStock