Επίμονος βήχας στα παιδιά: Πότε πρέπει να ανησυχούν οι γονείς και πότε μπορεί να κρύβει άσθμα

Ο βήχας είναι ένα πολύ συχνό πρόβλημα στα παιδιά. Τις περισσότερες φορές εμφανίζεται μαζί με ένα κοινό κρυολόγημα ή ακολουθεί κάποια ίωση και συνήθως υποχωρεί λίγες ημέρες αργότερα.

Υπάρχουν όμως περιπτώσεις στις οποίες ο βήχας διαρκεί περισσότερο από δέκα ημέρες, παρουσιάζει εξάρσεις και υφέσεις για μεγάλο χρονικό διάστημα ή εμφανίζεται χωρίς να έχει προηγηθεί κάποια εμφανής ίωση. Αυτές είναι συνήθως και οι περιπτώσεις που προβληματίζουν περισσότερο τους γονείς.

Βρογχικό άσθμα στα παιδιά

Έχει το παιδί μου βρογχικό άσθμα; Είναι σοβαρό; Θα έχει άσθμα για όλη του τη ζωή; Αυτές είναι μερικές από τις συχνότερες ερωτήσεις των γονέων όταν ένα παιδί έχει βήχα που επιμένει ή υποτροπιάζει συχνά.

Στα πολύ μικρά παιδιά η διάγνωση του άσθματος δεν είναι πάντα εύκολη, καθώς επεισόδια βήχα και συριγμού μπορεί να εμφανίζονται και στο πλαίσιο ιογενών λοιμώξεων.

Από τα παιδιά που τελικά θα διαγνωστούν με άσθμα, αρκετά παρουσιάζουν σημαντική βελτίωση μεγαλώνοντας. Σε πολλά, τα συμπτώματα μπορεί να υποχωρήσουν μέχρι περίπου την ηλικία των 10 ετών ή οι κρίσεις να γίνουν πολύ πιο αραιές.

Ορισμένα παιδιά συνεχίζουν να παρουσιάζουν συμπτώματα και μετά την ενηλικίωση. Ακόμη και σε αυτές τις περιπτώσεις, όμως, το άσθμα μπορεί συνήθως να ελεγχθεί αποτελεσματικά με την κατάλληλη θεραπεία.

Πότε ο επίμονος βήχας χρειάζεται έλεγχο

Κάθε βήχας που επιμένει δεν έχει την ίδια αιτία. Γι’ αυτό ένα παιδί με παρατεταμένο ή επαναλαμβανόμενο βήχα είναι καλό να εξετάζεται από παιδίατρο.

Ο γιατρός θα αξιολογήσει αρχικά εάν υπάρχουν ενδείξεις κάποιας υποκείμενης πάθησης. Σε μικρά παιδιά θα εξετάσει επίσης το ενδεχόμενο εισρόφησης ξένου σώματος, ιδιαίτερα όταν ο βήχας άρχισε ξαφνικά. Μικρά αντικείμενα ή τροφές, όπως οι ξηροί καρποί, αποτελούν συχνές αιτίες εισρόφησης σε μικρές ηλικίες.

Από την κλινική εξέταση ο παιδίατρος μπορεί επίσης να διαπιστώσει εάν υπάρχει κάποια λοίμωξη που προκαλεί επίμονο βήχα, όπως πνευμονία, λοίμωξη από μυκόπλασμα ή κοκκύτης. Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να χρειαστούν αιματολογικές ή απεικονιστικές εξετάσεις.

Αφού αποκλειστούν άλλες αιτίες, δύο από τις συχνότερες καταστάσεις που μπορεί να βρίσκονται πίσω από έναν βήχα που επιμένει είναι η ρινίτιδα με οπισθορινικές εκκρίσεις και η υπερευαισθησία των βρόγχων.

Ρινίτιδα και οπισθορινικές εκκρίσεις

Στα παιδιά με ρινίτιδα, οι εκκρίσεις από τη μύτη μπορεί να κατευθύνονται προς τα πίσω, στον ρινοφάρυγγα. Στη συνέχεια περνούν από το πίσω μέρος του στόματος προς τον λάρυγγα και μπορεί να προκαλέσουν ερεθισμό και βήχα.

Ο βήχας συχνά γίνεται πιο έντονος όταν το παιδί ξαπλώνει, επειδή η ύπτια θέση διευκολύνει τη μετακίνηση των εκκρίσεων προς τα πίσω.

Ανάλογα με την αιτία της ρινίτιδας και την ηλικία του παιδιού, ο παιδίατρος μπορεί να συστήσει ρινικές πλύσεις με φυσιολογικό ορό ή άλλη κατάλληλη αγωγή.

Βρογχόσπασμος και συριγμός

Όροι όπως βρογχόσπασμος, συριγμός ή βρογχική υπερευαισθησία χρησιμοποιούνται για να περιγράψουν καταστάσεις στις οποίες οι βρόγχοι, δηλαδή οι αεραγωγοί που μεταφέρουν τον αέρα στους πνεύμονες, αντιδρούν έντονα σε διάφορα ερεθίσματα.

Μετά από μια ίωση ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, μετά από έκθεση σε κάποιο αλλεργιογόνο, οι βρόγχοι μπορεί να παρουσιάσουν φλεγμονή και σύσπαση. Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι παρατεταμένος βήχας και, ορισμένες φορές, δυσκολία στην αναπνοή.

Ο βήχας μπορεί να συνοδεύεται από ένα χαρακτηριστικό «σφύριγμα», τον συριγμό. Δεν είναι πάντοτε εύκολο να ακουστεί από τους γονείς και αρκετές φορές εντοπίζεται μόνο κατά την ακρόαση από τον γιατρό.

Όταν χρειάζεται θεραπεία, μπορεί να χορηγηθούν εισπνεόμενα φάρμακα, όπως βρογχοδιασταλτικά ή εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή, μέσω ειδικών συσκευών εισπνοής. Σε πιο σοβαρά επεισόδια ο γιατρός μπορεί να κρίνει απαραίτητη και άλλη φαρμακευτική αγωγή.

«Ο γιατρός έδωσε εισπνεόμενη κορτιζόνη. Είναι ασφαλής;»

Η εισπνεόμενη κορτιζόνη χρησιμοποιείται όταν υπάρχει φλεγμονή των αεραγωγών και χορηγείται για όσο χρονικό διάστημα κρίνει απαραίτητο ο παιδίατρος.

Στόχος της είναι να περιορίσει τη φλεγμονή των βρόγχων και να μειώσει τον κίνδυνο υποτροπής των συμπτωμάτων. Μπορεί επίσης να βοηθήσει σε παιδιά που εμφανίζουν βήχα κατά την άσκηση, το παιχνίδι ή το τρέξιμο.

Επειδή το φάρμακο χορηγείται με εισπνοή, δρα κυρίως στους αεραγωγούς και η ποσότητα που περνά στον υπόλοιπο οργανισμό είναι σημαντικά μικρότερη σε σχέση με τα κορτικοστεροειδή που λαμβάνονται από το στόμα.

Όταν χρησιμοποιούνται στις δόσεις και για το χρονικό διάστημα που έχει ορίσει ο γιατρός, τα εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή αποτελούν βασικό μέρος της θεραπείας πολλών παιδιών με άσθμα ή βρογχική υπερευαισθησία.

Πότε πρέπει να απευθυνθούμε στον παιδίατρο

Ένας βήχας που επιμένει, επανέρχεται συχνά ή συνοδεύεται από συριγμό και δυσκολία στην αναπνοή χρειάζεται αξιολόγηση από παιδίατρο. Σε ορισμένα παιδιά μπορεί να απαιτηθεί θεραπεία με εισπνεόμενα βρογχοδιασταλτικά ή κορτικοστεροειδή για το χρονικό διάστημα που θα καθορίσει ο γιατρός.

Τα περισσότερα παιδιά που παρουσιάζουν βρογχική υπερευαισθησία ή άσθμα μπορούν, με σωστή παρακολούθηση και θεραπεία, να έχουν φυσιολογική καθημερινότητα και καλή ποιότητα ζωής.

Η συνεργασία παιδιάτρου και γονέων παραμένει καθοριστική τόσο για να εντοπιστεί η αιτία του επίμονου βήχα όσο και για να αντιμετωπιστεί σωστά.

Φωτογραφία: istock / ΠΗΓΗ: SOS ΙΑΤΡΟΙ