Το στρες πυροδοτεί το έκζεμα – Οι επιστήμονες βρήκαν επιτέλους το γιατί

Οι ασθενείς με έκζεμα γνωρίζουν καλά πως το στρες μπορεί να πυροδοτήσει εξάρσεις και να επιδεινώσει τα συμπτώματά τους, αλλά έως τώρα παρέμενε άγνωστο το γιατί.

Το μυστήριο πιστεύουν ότι έλυσαν επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο Fudan στην Κίνα. Μελετώντας ανθρώπους και κάνοντας πειράματα στο εργαστήριο ανακάλυψαν ότι ένα δίκτυο νευρικών κυττάρων αντιδρά στο στρες, ενεργοποιώντας ορισμένα ανοσοποιητικά κύτταρα στο δέρμα. Η ενεργοποίηση αυτών των κυττάρων «τροφοδοτεί» τα συμπτώματα του εκζέματος.

Το έκζεμα είναι μία δερματοπάθεια που προκαλεί έντονη ξηρότητα και κνησμό (φαγούρα) στο δέρμα. Τα συμπτώματά του συνήθως εκδηλώνονται στην βρεφική/νηπιακή ηλικία και μπορεί να διαρκέσουν στην ενήλικη ζωή. Υπολογίζεται ότι το εκδηλώνουν το 10% έως 20% των νηπίων. Τα μισά από αυτά, όμως, το ξεπερνούν ή παρουσιάζουν αισθητή βελτίωση καθώς μεγαλώνουν.

Το έκζεμα πιστεύεται ότι οφείλεται σε συνδυασμό γενετικών, περιβαλλοντικών και ανοσολογικών παραγόντων. Στην πραγματικότητα, εκδηλώνεται όταν το ανοσοποιητικό σύστημα υπεραντιδρά σε ερεθιστικές ή αλλεργιογόνες ουσίες.

Η δερματοπάθεια πυροδοτείται από ποικίλους περιβαλλοντικούς παράγοντες, με το στρες να είναι ένας από τους κλασικούς.

Η κλινική μελέτη…

Η νέα μελέτη διεξήχθη σε ανθρώπους και ζώα με ατοπική δερματίτιδα. Είναι ένας τύπος εκζέματος που υπολογίζεται ότι προσβάλλει πάνω από 200 εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο.

Οι ερευνητές μελέτησαν κατ’ αρχάς 51 ασθενείς που είχαν ήδη διαγνωστεί με τη δερματοπάθεια. Οι ερευνητές τους ζήτησαν να συμπληρώσουν αναλυτικά ερωτηματολόγια, καταγράφοντας την ένταση και τη διάρκεια του στρες που ένιωθαν.

Έλαβαν επίσης δείγματα αίματος και δέρματος, για να ελέγξουν τη δραστηριότητα των κυττάρων του ανοσοποιητικού.

Όπως γράφουν στην επιστημονική επιθεώρηση Science, όσο εντονότερο ήταν το στρες τους, τόσο περισσότερα ηωσινόφιλα κύτταρα είχαν στο αίμα τους και τόσο χειρότερο ήταν το έκζεμά τους. Τα ηωσινόφιλα είναι ένα είδος κυττάρων του ανοσοποιητικού που προκαλούν και συμβάλλουν στη φλεγμονή και στον κνησμό.

…και τα πειράματα στο εργαστήριο

Για να εξακριβώσουν εάν όντως το στρες προκαλούσε αύξηση των ηωσινοφίλων κυττάρων και έξαρση του εκζέματος, οι ερευνητές μελέτησαν ποντίκια που μια δερματοπάθεια παρόμοια με το έκζεμα.

Αρχικά εξέθεσαν τα ζώα σε στρεσογόνες καταστάσεις, όπως το να τα βάζουν σε μία πλατφόρμα σε κάποια απόσταση από το έδαφος. Όπως συνέβαινε και στους ανθρώπους, μετά το στρεσογόνο γεγονός παρουσίαζαν αύξηση στα ηωσινόφιλα κύτταρά τους. Παρουσίαζαν επίσης περισσότερες δερματικές βλάβες.

Στη συνέχεια, οι ερευνητές μελέτησαν ποντίκια που ήταν γενετικά τροποποιημένα, ώστε:

• Είτε να παράγουν λιγότερο ηωσινόφιλα κύτταρα
• Είτε να μην διαθέτουν ένα είδος νευρικών κυττάρων που λέγονται Pdyn+, ενεργοποιούνται από το στρες και συνδέονται απ’ ευθείας με το δέρμα

Η έκθεση αυτών των ποντικιών στις ίδιες στρεσογόνες καταστάσεις, απεδείχθη ότι δεν επηρέαζε πλέον την δερματοπάθειά τους. Το εύρημα αυτό επιβεβαίωσε ότι πρέπει να συνυπάρχουν και τα ηωσινόφιλα και τα Pdyn+ κύτταρα για να πυροδοτήσει το στρες το έκζεμα.

Κλειδί μία πρωτεΐνη

Συνεχίζοντας τις αναλύσεις τους οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι, σε περιόδους στρες, τα νευρικά κύτταρα Pdyn+ εκπέμπουν «μήνυμα» για να προσελκύσουν στην επιφάνεια του δέρματος τα ηωσινόφιλα κύτταρα.

Το «μήνυμα» αυτό είναι μία πρωτεΐνη που λέγεται CCL11. Όταν τα ηωσινόφιλα φτάσουν στο δέρμα, τα κύτταρα Pdyn+ εκκρίνουν μία άλλη πρωτεΐνη που ενεργοποιεί τα ηωσινόφιλα, ώστε να προκληθεί φλεγμονή και έτσι έξαρση του εκζέματος.

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι αν βρεθεί τρόπος να διακόπτεται η σύνδεση των νευρικών κυττάρων με τα φλεγμονώδη, θα βρεθεί λύση για την πρόληψη των εξάρσεων του εκζέματος.

Φωτογραφία: istock