Πεπτίδια: Η νέα τάση των social media που υπόσχεται μυς, αδυνάτισμα και αντιγήρανση – Τι κρύβεται πίσω από τη μόδα

Influencers, άνθρωποι του fitness και διαδικτυακές κοινότητες, παρουσιάζουν τα πεπτίδια ως το νέο εργαλείο για την απώλεια βάρους, την αύξηση της μυϊκής μάζας, την ταχύτερη αποκατάσταση μετά από τραυματισμούς, το μαύρισμα, την αντιγήρανση, ακόμη και την ενίσχυση της ενέργειας και της λίμπιντο.

Πίσω, όμως, από τη γενική ονομασία «πεπτίδια» βρίσκονται πολύ διαφορετικές ουσίες. Ορισμένες υπάρχουν φυσιολογικά στον ανθρώπινο οργανισμό και άλλες αποτελούν δοκιμασμένα και εγκεκριμένα φάρμακα. Παράλληλα, στην αγορά κυκλοφορούν συνθετικά πεπτίδια που πωλούνται μέσω διαδικτύου, χωρίς να έχουν προηγουμένως αξιολογηθεί επαρκώς για την ασφάλεια, την ποιότητα και την αποτελεσματικότητά τους.

Τι είναι τα πεπτίδια και τι κάνουν στον οργανισμό

Τα πεπτίδια είναι μικρές αλυσίδες αμινοξέων, μικρότερες από τις πρωτεΐνες. Πολλά από αυτά παράγονται φυσικά στον οργανισμό, ενώ άλλα βρίσκονται στις τροφές. Υπάρχουν, επίσης, πεπτίδια που παρασκευάζονται συνθετικά στο εργαστήριο για διαφορετικούς ερευνητικούς ή θεραπευτικούς σκοπούς.

Στον ανθρώπινο οργανισμό λειτουργούν ως ιδιαίτερα εξειδικευμένοι χημικοί αγγελιοφόροι. Συμμετέχουν στη ρύθμιση σημαντικών λειτουργιών, όπως ο μεταβολισμός, η ανάπτυξη, η ανοσολογική απόκριση και η επιδιόρθωση των ιστών.

Επειδή είναι υδατοδιαλυτά, δεν μπορούν να περάσουν απευθείας μέσα από τις κυτταρικές μεμβράνες. Αντίθετα, συνδέονται με συγκεκριμένους υποδοχείς στην επιφάνεια των κυττάρων και ενεργοποιούν μια αλληλουχία αντιδράσεων στο εσωτερικό τους.

Στις βασικές κατηγορίες περιλαμβάνονται:

• οι πεπτιδικές ορμόνες, οι οποίες συμμετέχουν στη ρύθμιση της ανάπτυξης, του μεταβολισμού και άλλων λειτουργιών,
• τα νευροπεπτίδια, όπως οι ενδορφίνες, που επηρεάζουν μεταξύ άλλων τη διάθεση, την όρεξη και την αντίληψη του πόνου,
• οι αυξητικοί παράγοντες, όπως ο IGF-1, που συμμετέχουν στην ανάπτυξη, τη διαίρεση και την επιδιόρθωση των κυττάρων,
• οι ανοσορρυθμιστικοί παράγοντες, οι οποίοι μπορούν να επηρεάσουν την ένταση της ανοσολογικής απόκρισης.

Από την ινσουλίνη στα νεότερα φάρμακα για την παχυσαρκία

Η χρήση πεπτιδίων στην Ιατρική δεν είναι κάτι νέο. Η ινσουλίνη, για παράδειγμα, είναι μια πεπτιδική ορμόνη με μακρά ιστορία θεραπευτικής χρήσης.

Στην ίδια ευρύτερη κατηγορία εντάσσονται και πεπτιδικά φάρμακα που χρησιμοποιούνται σήμερα για συγκεκριμένες ιατρικές ενδείξεις. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι αγωνιστές των υποδοχέων GLP-1, οι οποίοι μειώνουν την όρεξη και επιβραδύνουν την κένωση του στομάχου. Ορισμένα φάρμακα αυτής της κατηγορίας χορηγούνται για τη θεραπεία του διαβήτη ή για τη διαχείριση της παχυσαρκίας, ανάλογα με την εγκεκριμένη ένδειξή τους.

Το γεγονός, ωστόσο, ότι ορισμένα πεπτιδικά φάρμακα είναι εγκεκριμένα και χρησιμοποιούνται στην κλινική πράξη, δεν σημαίνει ότι κάθε προϊόν που πωλείται ως «πεπτίδιο» είναι ασφαλές ή αποτελεσματικό.

Ακόμη χειρότερα, η απουσία έγκρισης (αφορά κυρίως στα σκευάσματα που διατίθενται μέσω του διαδικτύου) σημαίνει ότι τα συγκεκριμένα προϊόντα δεν έχουν περάσει την απαιτούμενη αξιολόγηση για την ασφάλεια, την ποιότητα και την αποτελεσματικότητά τους για τις χρήσεις με τις οποίες προωθούνται.

Πεπτίδια – Η νέα αγορά της «βελτιστοποίησης» του σώματος

Η σημερινή έκρηξη ενδιαφέροντος αφορά κυρίως ουσίες που προωθούνται στο διαδίκτυο για τη λεγόμενη «βελτιστοποίηση» του σώματος και της απόδοσης. Οι υποσχέσεις αφορούν από την ταχύτερη απώλεια βάρους και την αύξηση των μυών, μέχρι την αποκατάσταση τραυματισμών, την αντιγήρανση και την ενίσχυση της ενέργειας.

Πολλά από αυτά τα προϊόντα χορηγούνται με υποδόρια ένεση, συνήθως στην κοιλιά, στον μηρό ή στο άνω μέρος του βραχίονα. Άλλα διατίθενται ως ρινικά σπρέι, δισκία ή κρέμες.

Οι κίνδυνοι δεν περιορίζονται στην ίδια την ουσία

Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα είναι ότι ο καταναλωτής δεν μπορεί να γνωρίζει με βεβαιότητα τι περιέχει ένα προϊόν που αγοράζει από μη ελεγχόμενες διαδικτυακές πηγές.

Εργαστηριακοί έλεγχοι εντόπισαν προϊόν ρετατρουτίδης με ποσότητα δραστικής ουσίας σχεδόν διπλάσια από εκείνη που αναγραφόταν στην ετικέτα. Άλλα προϊόντα μπορεί να περιέχουν μικρότερη ή μεγαλύτερη ποσότητα από την αναγραφόμενη, προσμείξεις, μολυσματικούς παράγοντες ή ακόμη και διαφορετικές ουσίες.

Ακόμη, όμως, και ένα προϊόν με σωστή επισήμανση και χωρίς επιμολύνσεις, δεν είναι αυτομάτως ασφαλές. Για πολλά από τα πεπτίδια που χρησιμοποιούνται με στόχο τη σωματική «ενίσχυση» υπάρχουν ελάχιστα ή καθόλου δεδομένα από κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους. Επομένως, οι επιδράσεις και η μακροχρόνια ασφάλειά τους σε κατά τα άλλα υγιή άτομα, παραμένουν σε μεγάλο βαθμό άγνωστες.

Η ίδια η ενέσιμη χρήση έχει επίσης κινδύνους. Μπορεί να οδηγήσει σε λοιμώξεις, αποστήματα και ουλές, ενώ η κοινή χρήση εξοπλισμού αυξάνει τον κίνδυνο μετάδοσης λοιμώξεων μέσω του αίματος.

• Διαβάστε επίσης – Πεπτίδια και επιδερμίδα: Πόσο θαυματουργά είναι στην πραγματικότητα; Ένας κορυφαίος δερματολόγος εξηγεί

Τι ζητούν οι επιστήμονες

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η αύξηση της χρήσης πεπτιδίων χρειάζεται συστηματική παρακολούθηση. Θεωρούν αναγκαίο να καταγράφονται τα νέα προϊόντα που εμφανίζονται στην αγορά και οι πιθανές βλάβες που συνδέονται με αυτά.

Παράλληλα, ζητούν αυστηρότερο έλεγχο της διαδικτυακής προώθησης μη εγκεκριμένων θεραπευτικών προϊόντων, καλύτερη ενημέρωση των επαγγελματιών υγείας και αξιόπιστη πληροφόρηση του κοινού μέσα από τα ίδια ψηφιακά κανάλια, στα οποία σήμερα προωθούνται αυτές οι ουσίες.

Το βασικό πρόβλημα είναι ότι η δημοτικότητα των πεπτιδίων αυξάνεται ταχύτερα από τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα, για πολλές από τις χρήσεις που διαφημίζονται. Και όσο τα όρια ανάμεσα στη θεραπεία μιας ασθένειας και στη χημική «βελτιστοποίηση» ενός υγιούς σώματος γίνονται λιγότερο ευδιάκριτα, η έγκυρη ενημέρωση και η μείωση των κινδύνων αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία.

Φωτογραφία: istock