Πανελλήνιες με το… κουτάλι: Τα «μαγικά» συμπληρώματα που πουλάνε μνήμη και ελπίδα στους μαθητές

«Καλύτερη συγκέντρωση», «μνήμη on fire», «λιγότερο άγχος», «ο απόλυτος σύμμαχος των εξετάσεων». Κάψουλες, βιταμίνες, φυτικά σκευάσματα και ροφήματα πλασάρονται σχεδόν σαν τα… SOS του εξεταστικού άγχους.

Η επιτυχία δεν κρύβεται σε ένα βαζάκι φαρμακείου ή σε ένα story με influencer, λένε οι ειδικοί.

Πανελλήνιες εξετάσεις: Όταν το άγχος μετατρέπεται σε «αγορά»

Το Συμβούλιο Ελέγχου Επικοινωνίας και ο Σύνδεσμος Εταιρειών Φαρμάκων Ευρείας Χρήσης εκπέμπουν σήμα κινδύνου για διαφημίσεις που επιχειρούν να «πατήσουν» πάνω στην αγωνία μαθητών και γονιών.

Όχι γιατί απαγορεύεται ένα συμπλήρωμα διατροφής ή μια βιταμίνη, αλλά γιατί πολλές φορές η επικοινωνία γύρω από αυτά ξεπερνά τη λεπτή γραμμή ανάμεσα στην ενημέρωση και την εκμετάλλευση.

Γιατί όταν ένας 17χρονος βλέπει ξανά και ξανά ότι ένα προϊόν «βοηθά στις εξετάσεις», το μήνυμα που μένει δεν είναι απλώς διαφημιστικό. Είναι ψυχολογικό. Σχεδόν υπαινικτικό: «αν δεν το πάρεις, ίσως μείνεις πίσω».

Έτσι, η πίεση των Πανελληνίων μετατρέπεται σε αγορά προϊόντων.

Οι υποσχέσεις για «σούπερ μνήμη» και οι κανόνες

Οι φορείς υπενθυμίζουν ότι κάθε ισχυρισμός για μνήμη, συγκέντρωση ή μείωση άγχους πρέπει να είναι επιστημονικά τεκμηριωμένος και εγκεκριμένος από το ευρωπαϊκό πλαίσιο.

Δεν αρκούν οι γενικόλογες ατάκες τύπου «σούπερ boost για διάβασμα» ή «σύμμαχος επιτυχίας». Ούτε φυσικά οι υπερβολές που αφήνουν να εννοηθεί ότι ένα προϊόν μπορεί να καθορίσει την απόδοση ενός μαθητή.

Παράλληλα, απαγορεύονται πρακτικές που αξιοποιούν εικόνες ή αναφορές που θυμίζουν «έγκριση ειδικού», είτε πρόκειται για γιατρούς είτε για φαρμακοποιούς ή διατροφολόγους. Το μήνυμα είναι σαφές: η ανασφάλεια των μαθητών δεν μπορεί να γίνεται εργαλείο πώλησης.

Το TikTok, οι influencers και η θολή γραμμή της διαφήμισης

Ακόμη πιο θολό γίνεται το τοπίο στο influencer marketing. TikTok και Instagram έχουν γεμίσει από «προσωπικές εμπειρίες» creators που εμφανίζονται να μιλούν αυθόρμητα για προϊόντα που «τους βοήθησαν να ανταπεξέλθουν», όπως τονίζουν οι θεσμικοί φορείς.

Μόνο που πολλές φορές η διαφήμιση μοιάζει με εξομολόγηση φίλου και όχι με εμπορική προώθηση.

Το πρόβλημα εδώ δεν είναι αισθητικό. Είναι ουσιαστικό. Οι έφηβοι δυσκολεύονται συχνά να ξεχωρίσουν πότε ένα μήνυμα είναι πραγματική εμπειρία και πότε πληρωμένη καμπάνια με hashtag κρυμμένο στα ψιλά.

Οι κανόνες είναι σαφείς

• κάθε εμπορική συνεργασία πρέπει να δηλώνεται καθαρά (#ad),
• δεν επιτρέπονται συγκαλυμμένοι ισχυρισμοί υγείας,
• δεν πρέπει να καλλιεργείται η εντύπωση ότι η επιτυχία στις εξετάσεις εξαρτάται από την κατανάλωση ενός προϊόντος.

«Η επιτυχία δεν πωλείται σε κάψουλες»

Το μήνυμα των φορέων είναι ότι η συμμόρφωση με τους κανόνες δεν αποτελεί μόνο νομική υποχρέωση, αλλά και στοιχειώδη κοινωνική ευθύνη απέναντι σε μια γενιά που ήδη δοκιμάζεται από πίεση, άγχος και υπερπροσδοκίες.

Γιατί, στο τέλος της ημέρας, οι Πανελλήνιες δεν είναι ούτε challenge του TikTok ούτε πεδίο εύκολου marketing. Είναι μια περίοδος ήδη φορτισμένη για χιλιάδες οικογένειες.

Και όταν το άγχος γίνεται εργαλείο πώλησης, η γραμμή της «έξυπνης διαφήμισης» αρχίζει να μοιάζει με … τυχοδιωκτική εκμετάλλευση της νέας γενιάς στο βωμό του κέρδους.