Ιός Δυτικού Νείλου: Πότε αναμένεται η κορύφωση – Η ανησυχία για την Αττική και τα μέτρα του ΕΟΔΥ

Ιδιαίτερα επιβαρυμένη εξελίσσεται φέτος η περίοδος μετάδοσης του ιού του Δυτικού Νείλου στην Ελλάδα. Η χώρα συγκαταλέγεται και πάλι μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών με σημαντική κυκλοφορία του ιού, ενώ η ταχεία αύξηση των περιστατικών, ιδιαίτερα σε περιοχές της Αττικής, έχει θέσει τις υγειονομικές αρχές σε αυξημένη εγρήγορση.

Μέχρι τις 12 Αυγούστου 2026 είχαν καταγραφεί συνολικά 110 κρούσματα. Από αυτά, τα 81 παρουσίασαν εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα και τα 29 ήπιες εκδηλώσεις. Περιστατικά είχαν εντοπιστεί σε 39 Δήμους, 14 Περιφερειακές Ενότητες και τέσσερις Περιφέρειες: Αττική, Θεσσαλία, Κεντρική Μακεδονία και Πελοπόννησο.

Ο ΕΟΔΥ θεωρεί αναμενόμενη την εμφάνιση και νέων κρουσμάτων το επόμενο διάστημα, τόσο στις ήδη επηρεαζόμενες όσο και σε άλλες περιοχές, οι οποίες δεν μπορούν να προβλεφθούν με ασφάλεια. Ιδιαίτερα στην Αττική καταγράφεται φέτος έντονη κυκλοφορία του ιού και αυξημένος αριθμός περιστατικών σε συγκεκριμένες περιοχές.

Η Δανάη Περβανίδου, MD, MPH, προϊσταμένη του Τμήματος Νοσημάτων που Μεταδίδονται με Διαβιβαστές της Διεύθυνσης Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Πρόληψης Μεταδοτικών Νοσημάτων του ΕΟΔΥ, εξηγεί τι βρίσκεται πίσω από τη φετινή εικόνα, πότε αναμένεται η κορύφωση και ποια μέτρα πρέπει να λαμβάνουν οι πολίτες.

Ο ιός έχει πλέον εγκατασταθεί στην Ελλάδα

Η κ. Περβανίδου υπενθυμίζει ότι κρούσματα του ιού του Δυτικού Νείλου καταγράφονται στην Ελλάδα σχεδόν κάθε χρόνο από το 2010, κατά την περίοδο κυκλοφορίας των κουνουπιών. Με βάση αυτή την εικόνα, θεωρείται ότι ο ιός έχει πλέον εγκατασταθεί στη χώρα και η επανεμφάνιση περιστατικών κάθε περίοδο μετάδοσης είναι αναμενόμενη.

Ήδη από τον Μάιο του 2026 ο ΕΟΔΥ είχε ενημερώσει τους επαγγελματίες υγείας σε όλη τη χώρα ώστε να βρίσκονται σε εγρήγορση για την έγκαιρη διάγνωση, ενώ είχε προειδοποιήσει και το κοινό για την αναμενόμενη επανεμφάνιση περιστατικών και για τα μέτρα προστασίας.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όπως επισημαίνει η ίδια, η Ελλάδα συγκαταλέγεται κάθε χρόνο στις περισσότερο προσβεβλημένες χώρες τόσο ως προς τον αριθμό των κρουσμάτων όσο και ως προς την επίπτωση ανά 100.000 κατοίκους. Συνήθως βρίσκεται μαζί με την Ιταλία και, ανάλογα με τη χρονιά, με χώρες της Κεντρικής Ευρώπης και των Βαλκανίων.

Η επιτήρηση της νόσου στην Ελλάδα είναι, σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, ιδιαίτερα ενισχυμένη. Οι γιατροί έχουν αυξημένη ευαισθητοποίηση για τη διάγνωση, ενώ μέσω του συστήματος ενεργητικής εργαστηριακής επιτήρησης όλα τα διαγνωσμένα περιστατικά δηλώνονται καθημερινά στον ΕΟΔΥ. Για τον λόγο αυτό, ο Οργανισμός εκτιμά ότι δεν υπάρχει υποδήλωση των διαγνωσμένων κρουσμάτων, ιδιαίτερα των σοβαρών.

Τι κάνει τη φετινή περίοδο διαφορετική

Η κυκλοφορία του ιού είναι φέτος ιδιαίτερα έντονη, κυρίως σε περιοχές της Αττικής. Μέχρι στιγμής, ο αριθμός των κρουσμάτων έχει ξεπεράσει εκείνον προηγούμενων ετών για την αντίστοιχη χρονική περίοδο, ενώ σε ορισμένες περιοχές τα περιστατικά αυξάνονται γρήγορα.

Ο ΕΟΔΥ ξεκαθαρίζει, ωστόσο, ότι δεν υπάρχουν μέχρι σήμερα επιστημονικές ενδείξεις πως ο ίδιος ο ιός έχει γίνει περισσότερο μεταδοτικός ή έχει αλλάξει συμπεριφορά.

Η ένταση κάθε εποχικής έξαρσης εξαρτάται από έναν σύνθετο συνδυασμό παραγόντων. Μεταξύ αυτών είναι:

• οι μεταναστευτικές οδοί των πτηνών, τα οποία αποτελούν τη βασική φυσική «δεξαμενή» του ιού,
• ο αριθμός, η ποικιλομορφία και η ανοσία των άγριων πτηνών,
• οι πληθυσμοί των κουνουπιών που μεταδίδουν τον ιό,
• οι περιβαλλοντικές και κλιματικές συνθήκες.

Αυτή ακριβώς η πολυπλοκότητα κάνει δύσκολη τόσο την πρόβλεψη της έντασης της κυκλοφορίας όσο και το πού θα εμφανιστούν κρούσματα κάθε χρονιά.

Ο θερμός χειμώνας και οι βροχοπτώσεις

Οι καιρικές συνθήκες μπορούν να επηρεάσουν τόσο τον αριθμό των κουνουπιών όσο και την ικανότητά τους να προσλαμβάνουν, να διατηρούν και τελικά να μεταδίδουν τον ιό.

Η αυξημένη θερμοκρασία και οι βροχοπτώσεις είναι οι δύο παράμετροι που έχουν συσχετιστεί περισσότερο με τις εποχικές εξάρσεις, όπως αναφέρει η  κ. Περβανίδου, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.

«Ο θερμός χειμώνας του 2025-2026 στην Αττική, ο δεύτερος θερμότερος των τελευταίων 150 ετών, πιθανά συνέβαλε στην τρέχουσα επιδημιολογική εικόνα», αναφέρει.

Γιατί ανησυχεί ιδιαίτερα η Αττική

Ο αυξημένος ρυθμός με τον οποίο άρχισαν να καταγράφονται κρούσματα ήδη από νωρίς στη φετινή περίοδο, κυρίως στην Αττική, υποδεικνύει σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ ότι υπάρχει κίνδυνος να συνεχιστεί η καταγραφή ιδιαίτερα αυξημένου αριθμού περιστατικών τις επόμενες εβδομάδες.

Η έντονη κυκλοφορία του ιού σε κουνούπια μέσα σε περιοχές με μεγάλη πληθυσμιακή πυκνότητα αποτελεί έναν επιπλέον παράγοντα που απαιτεί αυξημένη προσοχή.

«Εάν συνεχιστεί ο ίδιος ρυθμός καταγραφής κρουσμάτων, προβλέπεται η φετινή περίοδος να είναι μία από τις πιο δύσκολες περιόδους, όσον αφορά στον αριθμό κρουσμάτων που θα καταγραφούν», επισημαίνει η κ. Περβανίδου.

Για τον λόγο αυτό, τονίζει την ανάγκη οι τοπικές αρχές να έχουν γρήγορα αντανακλαστικά και να εφαρμόζουν άμεσα τα προβλεπόμενα μέτρα, ενώ αντίστοιχη σημασία έχει και η συνέπεια των πολιτών στα μέτρα ατομικής προστασίας.

Πότε αναμένεται η κορύφωση

Με βάση τα ιστορικά δεδομένα, η κορύφωση της εποχικής έξαρσης του ιού του Δυτικού Νείλου παρατηρείται συνήθως κατά το δεύτερο μισό του Αυγούστου.

Η περίοδος με την εντονότερη δραστηριότητα εκτείνεται συνήθως από τα μέσα ή τα τέλη Αυγούστου έως τις αρχές ή τα μέσα Σεπτεμβρίου.

Τι κάνει ο ΕΟΔΥ τις επόμενες εβδομάδες

Η επιδημιολογική επιτήρηση του ιού του Δυτικού Νείλου στην Ελλάδα είναι, σύμφωνα με την κ. Περβανίδου, από τις πιο ενισχυμένες στην Ευρώπη.

Όλα τα διαγνωσμένα κρούσματα δηλώνονται άμεσα στον ΕΟΔΥ από τα συνεργαζόμενα εργαστήρια. Ο Οργανισμός διερευνά κάθε περιστατικό μέσα σε 24 έως 48 ώρες από τη διάγνωσή του και ενημερώνει άμεσα τις αρχές που πρέπει να αναλάβουν δράση.

Παράλληλα:

• ενημερώνονται άμεσα οι Δήμοι και οι Περιφέρειες για τα κρούσματα,
• οι τοπικές αρχές λαμβάνουν σε τακτική βάση ενημέρωση για το Επίπεδο Κινδύνου κάθε Δήμου,
• υπάρχει εθνικό Σχέδιο Δράσης, στο οποίο προβλέπονται συγκεκριμένες ενέργειες πρόληψης και απόκρισης ανάλογα με το επίπεδο κινδύνου,
• ενημερώνονται οι τοπικές Μονάδες Υγείας για την κυκλοφορία του ιού,
• επαγγελματίες υγείας, επαγγελματίες δημόσιας υγείας και πολίτες ενημερώνονται μέσω εβδομαδιαίων εκθέσεων και δελτίων Τύπου.

Για τη φετινή περίοδο έχουν ήδη εκδοθεί τρία δελτία Τύπου σχετικά με τη λοίμωξη. Σύμφωνα με την κ. Περβανίδου, «η επιτήρηση και η απόκριση από την πλευρά των εθνικών αρχών δημόσιας υγείας λειτουργούν ήδη στο μέγιστο επίπεδο».

Εφόσον η αυξητική τάση συνεχιστεί, τα πρόσθετα μέτρα αφορούν κυρίως την εντατικοποίηση των δράσεων από τις αρχές τοπικής αυτοδιοίκησης για τη διαχείριση των κουνουπιών, καθώς και την ενημέρωση των πολιτών για την ατομική προστασία και την εξάλειψη εστιών αναπαραγωγής τους σε ιδιωτικούς χώρους.

Τι πρέπει να κάνουν οι πολίτες

Το βασικό μήνυμα του ΕΟΔΥ είναι ότι χρειάζεται συνέπεια στην προστασία από τα τσιμπήματα.

«Δεν σημαίνει ότι όλα τα κουνούπια είναι μολυσμένα – τα περισσότερα δεν είναι. Όμως, επειδή κάποια κουνούπια είναι μολυσμένα, σε ορισμένες περιοχές, θα πρέπει οι πολίτες να λαμβάνουν τα μέτρα τους», σημειώνει η κ. Περβανίδου.

Ο ΕΟΔΥ συστήνει:

• χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών στο σώμα και στον χώρο, σύμφωνα με τις οδηγίες χρήσης,
• χρήση σήτας και κουνουπιέρας,
• χρήση κλιματιστικού ή ανεμιστήρα,
• μακριά ρούχα, ιδιαίτερα από το σούρουπο και μετά, όταν το επιτρέπουν οι καιρικές συνθήκες,
• τακτική ενημέρωση για τις περιοχές στις οποίες έχουν ήδη καταγραφεί κρούσματα και ιδιαίτερη προσοχή από όσους κατοικούν ή
• επισκέπτονται αυτές τις περιοχές.

Ιός του Δυτικού Νείλου – Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο από σοβαρή νόσο

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται οι άνθρωποι μεγαλύτερης ηλικίας, καθώς η ηλικία αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα κινδύνου για σοβαρή νόσηση και ακόμη και θανατηφόρες επιπλοκές.

Αυξημένο κίνδυνο αντιμετωπίζουν επίσης τα άτομα με ανοσοκαταστολή, όπως ασθενείς με λέμφωμα, λευχαιμία ή άλλες κακοήθειες, αυτοάνοσα νοσήματα, μεταμοσχευμένοι και όσοι λαμβάνουν ανοσοκατασταλτικά φάρμακα. Με μεγαλύτερη συνέπεια πρέπει να προστατεύονται και άνθρωποι με άλλα χρόνια υποκείμενα νοσήματα.

Αδειάζουμε τα στάσιμα νερά γύρω από το σπίτι

Εξίσου σημαντικό μέτρο πρόληψης είναι η απομάκρυνση των στάσιμων νερών, όπου τα κουνούπια αφήνουν τα αβγά τους.

Η συμβολή των πολιτών είναι καθοριστική, επειδή οι αρμόδιες αρχές δεν μπορούν να παρέμβουν μέσα σε ιδιωτικούς χώρους. Για τον λόγο αυτό πρέπει να ελέγχονται τακτικά αυλές, κήποι, βεράντες, ταράτσες, μπαλκόνια, χωράφια και οικόπεδα.

Τα αντικείμενα που μπορούν να συγκρατήσουν νερό πρέπει να είναι αναποδογυρισμένα ή καλυμμένα. Εναλλακτικά, το νερό πρέπει να ανανεώνεται τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα. Χρειάζεται ακόμη καθαρισμός σε υδρορροές, φρεάτια και λούκια, καθώς και κάλυψη με σήτα των αγωγών εξαερισμού ή άλλων ανοιχτών διόδων των βόθρων.

Το μήνυμα του ΕΟΔΥ, όπως το συνοψίζει η Δανάη Περβανίδου, δεν είναι μήνυμα πανικού αλλά εγρήγορσης: «Δεν χρειάζεται ανησυχία, αλλά είναι σημαντικό να υπάρχει ενημέρωση, εγρήγορση και συνέπεια στην εφαρμογή των μέτρων προστασίας».

Φωτογραφία: istock