Πρωινό: H ώρα που τρώτε έχει μεγαλύτερη σημασία από όση νομίζετε – Τι έδειξε μελέτη

Όταν μιλάμε για ένα υγιεινό πρωινό, συνήθως η συζήτηση επικεντρώνεται στο τι θα βάλουμε στο πιάτο μας. Ωστόσο, νέα μεγάλη μελέτη υποδεικνύει ότι ίσως αξίζει να δίνουμε προσοχή και στο πότε τρώμε.

Σύμφωνα με τα ευρήματα, η ώρα του πρώτου και του τελευταίου γεύματος της ημέρας συνδέεται με τον κίνδυνο θανάτου, αν και οι ερευνητές τονίζουν ότι τα αποτελέσματα δεν αποδεικνύουν πως η αλλαγή της ώρας των γευμάτων μπορεί από μόνη της να αυξήσει ή να μειώσει το προσδόκιμο ζωής.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο European Journal of Clinical Nutrition, βασίστηκε σε δεδομένα 31.044 ενηλίκων ηλικίας 40 ετών και άνω, οι οποίοι συμμετείχαν στην αμερικανική National Health and Nutrition Examination Survey (NHANES) από το 1999 έως το 2018. Οι συμμετέχοντες είχαν καταγράψει τι έφαγαν και τι ήπιαν κατά το προηγούμενο 24ωρο, καθώς και την ώρα κατανάλωσης κάθε τροφίμου ή ροφήματος.

Όσο αργότερα ξεκινούσε το πρωινό, τόσο αυξανόταν ο κίνδυνος

Για τις ανάγκες της μελέτης, ως πρώτο γεύμα θεωρήθηκε οποιοδήποτε τρόφιμο ή ποτό με θερμίδες καταναλωνόταν μετά τις 4 π.μ., επομένως δεν ήταν απαραίτητα ένα παραδοσιακό πρωινό. Ως τελευταίο γεύμα θεωρήθηκε η τελευταία θερμιδική πρόσληψη της ημέρας.

Οι ερευνητές συνέδεσαν τα διατροφικά δεδομένα με τους θανάτους που καταγράφηκαν έως το τέλος του 2019. Σε διάμεση περίοδο παρακολούθησης 8,6 ετών, καταγράφηκαν 7.129 θάνατοι, εκ των οποίων 2.259 από καρδιαγγειακά αίτια.

Αφού οι ερευνητές έλαβαν υπόψη παράγοντες όπως η ηλικία, το κάπνισμα, η σωματική δραστηριότητα, η ποιότητα της διατροφής, ο δείκτης μάζας σώματος, η συνολική πρόσληψη ενέργειας, το εισόδημα και οι υπάρχουσες παθήσεις, παρατηρήθηκε ένα ενδιαφέρον μοτίβο.

Σε σύγκριση με όσους έτρωγαν για πρώτη φορά μεταξύ 7 και 8 το πρωί, όσοι ξεκινούσαν να τρώνε μεταξύ 8 και 10 π.μ. είχαν 10% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου από οποιαδήποτε αιτία. Το ποσοστό έφτανε το 19% για πρώτο γεύμα μεταξύ 10 π.μ. και 12 μ.μ. και το 29% όταν η πρώτη θερμιδική πρόσληψη γινόταν μετά το μεσημέρι.

Παρόμοια ήταν η εικόνα και για την καρδιαγγειακή θνησιμότητα. Η πρώτη κατανάλωση θερμίδων μετά το μεσημέρι συσχετίστηκε με 46% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου από καρδιαγγειακά αίτια, σε σύγκριση με την κατανάλωση μεταξύ 7 και 8 π.μ.

Δείτε επίσης: Σάκχαρο στο αίμα: Το πρωινό που βοηθά να αποφύγετε τις απότομες αυξήσεις – Τι προτείνει ειδικός

Και το βραδινό γεύμα φαίνεται να έχει σημασία

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε και η ώρα του τελευταίου γεύματος.

Σε σύγκριση με όσους ολοκλήρωναν την ημερήσια πρόσληψη θερμίδων μεταξύ 7 και 8 μ.μ., το φαγητό πριν από τις 7 μ.μ. συνδέθηκε με 13% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου από οποιαδήποτε αιτία, ενώ η κατανάλωση φαγητού μετά τα μεσάνυχτα με 27% υψηλότερο κίνδυνο.

Ο χαμηλότερος εκτιμώμενος κίνδυνος παρατηρήθηκε περίπου στις 8 μ.μ. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι οι 8 μ.μ. αποτελούν την ιδανική ώρα δείπνου για όλους.

Όπως εξήγησε ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Zhilei Shan από το Huazhong University of Science and Technology, το πολύ αργό φαγητό μπορεί να επηρεάζει τον κιρκάδιο ρυθμό και τον μεταβολισμό. Από την άλλη πλευρά, ένα πολύ πρώιμο τελευταίο γεύμα μπορεί να αντανακλά διαφορετικό καθημερινό πρόγραμμα, προβλήματα υγείας ή χαμηλότερη συνολική πρόσληψη ενέργειας.

Γιατί μπορεί να παίζει ρόλο η ώρα των γευμάτων

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η χρονική στιγμή των γευμάτων αποτελεί σημαντικό σήμα για τους περιφερειακούς κιρκάδιους ρυθμούς, δηλαδή τους βιολογικούς ρυθμούς που λειτουργούν σε διάφορα όργανα και ιστούς του σώματος.

Ένα πολύ αργό πρώτο γεύμα ή η συστηματική κατανάλωση φαγητού αργά τη νύχτα μπορεί να προκαλεί κιρκάδια απορρύθμιση, επηρεάζοντας μεταβολικές διαδικασίες όπως ο μεταβολισμός της γλυκόζης και των λιπιδίων.

Προηγούμενες μελέτες σε ζώα έχουν δώσει ενδείξεις για πιθανούς μηχανισμούς, όπως η αύξηση του σωματικού βάρους, η συσσώρευση λίπους στο ήπαρ, οι μεταβολές στους κιρκάδιους ρυθμούς οργάνων εκτός του εγκεφάλου και οι αλλαγές στην απορρόφηση των λιπών. Ωστόσο, παραμένει άγνωστο κατά πόσο οι συγκεκριμένοι μηχανισμοί εξηγούν τα ευρήματα για τη θνησιμότητα στους ανθρώπους.

Δείτε επίσης: Πρωτεΐνη: Μπορεί η κατανάλωση λιγότερης να βοηθήσει στη μακροζωία; Τι δείχνει νέα έρευνα

Τα αποτελέσματα δεν σημαίνουν ότι πρέπει να αλλάξουμε άμεσα το πρόγραμμά μας

Οι ίδιοι οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι τα ευρήματα πρέπει να ερμηνεύονται με προσοχή. Η μελέτη ήταν παρατηρητική, επομένως μπορεί να εντοπίσει συσχετίσεις αλλά δεν μπορεί να αποδείξει σχέση αιτίας-αποτελέσματος.

Επιπλέον, οι διατροφικές συνήθειες βασίστηκαν κυρίως σε μία ανάκληση της διατροφής των προηγούμενων 24 ωρών, η οποία δεν είναι απαραίτητα αντιπροσωπευτική των συνηθειών ενός ανθρώπου για πολλά χρόνια. Παράγοντες όπως ο χρονότυπος, η ποιότητα και η διάρκεια του ύπνου, η εργασία σε βάρδιες και άλλες κοινωνικοοικονομικές συνθήκες θα μπορούσαν επίσης να επηρεάζουν τα αποτελέσματα.

Μάλιστα, όσοι έτρωγαν πολύ νωρίς μέσα στην ημέρα ήταν κατά μέσο όρο μεγαλύτεροι και παρουσίαζαν περισσότερα προβλήματα υγείας. Αυτό σημαίνει ότι η ώρα του γεύματος μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να αποτελεί δείκτη της γενικότερης κατάστασης υγείας και όχι απαραίτητα την αιτία της.

«Η κατανάλωση φαγητού αργότερα θα πρέπει να ερμηνεύεται ως πιθανός δείκτης κινδύνου και ενδεχομένως ως τροποποιήσιμη συμπεριφορά, παρά ως οριστική απόδειξη άμεσης αιτιώδους επίδρασης», σημείωσε ο Shan.

Συνεπώς, σύμφωνα με τους ερευνητές, τα συγκεκριμένα ευρήματα δεν αποτελούν λόγο για ακραίες αλλαγές στο διατροφικό πρόγραμμα. Αντίθετα, προσθέτουν ένα ακόμη κομμάτι στο αυξανόμενο ενδιαφέρον των επιστημόνων για τη λεγόμενη «χρονοδιατροφή» και τον τρόπο με τον οποίο ο χρόνος των γευμάτων μπορεί να αλληλεπιδρά με το βιολογικό ρολόι και τη μεταβολική υγεία.

Φωτογραφία iStock