Ποιες ουσίες στα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα συνδέονται με κινδύνους για την υγεία

Τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα αποτελούν πλέον μεγάλο μέρος της καθημερινής διατροφής σε πολλές χώρες. Αναψυκτικά, συσκευασμένα γλυκά, έτοιμα γεύματα, επεξεργασμένα κρέατα, δημητριακά πρωινού και αρκετά προϊόντα fast food περιέχουν συχνά μεγάλες ποσότητες ζάχαρης, αλατιού και κορεσμένων λιπαρών, ενώ παράλληλα είναι φτωχά σε φυτικές ίνες, πρωτεΐνες και θρεπτικά συστατικά.

Επιστημονικές μελέτες έχουν συνδέσει τη συστηματική κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων με αυξημένο κίνδυνο για καρδιαγγειακά νοσήματα, παχυσαρκία, διαβήτη τύπου 2 και ορισμένες μορφές καρκίνου. Μάλιστα, μεγάλη διεθνής ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στο The BMJ κατέληξε ότι τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα συνδέονται με βλάβες σχεδόν σε όλα τα βασικά συστήματα του οργανισμού.

• Διαβάστε επίσης – Καρδιά: Μειώστε τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα για να τη σώσετε, συνιστούν οι Ευρωπαίοι καρδιολόγοι

Οι ειδικοί τονίζουν ότι δεν χρειάζεται απόλυτη αποχή από όλα τα επεξεργασμένα τρόφιμα. Το πρόβλημα αρχίζει όταν μετατρέπονται από περιστασιακή επιλογή σε καθημερινή βάση της διατροφής. Ποιες είναι όμως οι πιο επικίνδυνες χημικές ουσίες που κρύβονται στα υπερεπεξεργασμένα;

Τεχνητές χρωστικές

Οι τεχνητές χρωστικές είναι χημικές ουσίες που προστίθενται στα τρόφιμα για να ενισχύσουν ή να αποκαταστήσουν το χρώμα τους μετά την επεξεργασία.

Ανάμεσα στις πιο γνωστές χρωστικές ουσίες είναι η ταρτραζίνη (E102), η κίτρινη χρωστική Sunset Yellow (E110) και η κόκκινη χρωστική Allura Red (E129) Χρησιμοποιούνται συχνά σε γλυκά, αναψυκτικά, επιδόρπια και δημητριακά πρωινού, αλλά και σε λιγότερο προφανή προϊόντα όπως σάλτσες, τυριά ή φυτικά υποκατάστατα κρέατος.

Οι συγκεκριμένες χρωστικές έχουν απασχολήσει έντονα την επιστημονική κοινότητα. Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο The Lancet έδειξε ότι ορισμένα τεχνητά χρώματα μπορεί να επηρεάζουν αρνητικά την προσοχή και τη συμπεριφορά παιδιών.

Για τον λόγο αυτό, στην Ευρωπαϊκή Ένωση, πολλά προϊόντα που περιέχουν τις συγκεκριμένες ουσίες, υποχρεούνται να αναγράφουν προειδοποίηση ότι «ενδέχεται να επηρεάζουν αρνητικά τη δραστηριότητα και την προσοχή των παιδιών».

Νιτρικά και νιτρώδη άλατα

Τα νιτρικά και τα νιτρώδη χρησιμοποιούνται κυρίως στα επεξεργασμένα κρέατα, όπως μπέικον, λουκάνικα, ζαμπόν και αλλαντικά, ώστε να διατηρούνται περισσότερο και να αποκτούν το χαρακτηριστικό ροζ χρώμα και τη γεύση τους. Οι ουσίες αυτές μπορούν να μετατραπούν στο στομάχι σε νιτροζαμίνες, χημικές ενώσεις που έχουν συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου.

Το 2015, ο Διεθνής Οργανισμός Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC) του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας κατέταξε τα επεξεργασμένα κρέατα ως καρκινογόνα για τον άνθρωπο.

Νεότερες γαλλικές μελέτες από τη μεγάλη ερευνητική βάση NutriNet-Santé συνέδεσαν την υψηλή κατανάλωση νιτρωδών και νιτρικών με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου αλλά και διαβήτη τύπου 2.

Η δρ Ματίλντ Τουβιέ, ερευνήτρια στο Γαλλικό Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας και Ιατρικής Έρευνας (Inserm) και επικεφαλής της μελέτης NutriNet-Santé, ανέφερε ότι πρόκειται για μία από τις ελάχιστες μελέτες που μπορούν να αξιολογήσουν με ακρίβεια την έκθεση σε πρόσθετα τροφίμων και τη σύνδεσή τους με τη μακροπρόθεσμη υγεία.

Οι ειδικοί διευκρινίζουν πάντως ότι τα δεδομένα δεν δείχνουν πως πρέπει να αποκλειστούν πλήρως τρόφιμα όπως το μπέικον ή το ζαμπόν. Αυτό που φαίνεται να αυξάνει τον κίνδυνο είναι η συχνή και υψηλή κατανάλωση.

Γιατί χρειάζεται προσοχή στα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα

Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι το πρόβλημα δεν βρίσκεται συνήθως σε μία μόνο ουσία, αλλά στον συνολικό συνδυασμό πολλών πρόσθετων, ζάχαρης, αλατιού και ανθυγιεινών λιπαρών που χαρακτηρίζει τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα.

Η συστηματική κατανάλωσή τους φαίνεται να επηρεάζει όχι μόνο το μεταβολισμό και το καρδιαγγειακό σύστημα, αλλά και τη φλεγμονή, το μικροβίωμα του εντέρου και πιθανώς τη λειτουργία του εγκεφάλου.

Οι ειδικοί συνιστούν η βάση της διατροφής να αποτελείται κυρίως από λιγότερο επεξεργασμένα τρόφιμα, όπως λαχανικά, φρούτα, όσπρια, αυγά, ψάρια και τρόφιμα με μικρή λίστα συστατικών. Παράλληλα, προτείνουν να διαβάζονται προσεκτικά οι ετικέτες των προϊόντων και να περιορίζεται η καθημερινή κατανάλωση τροφίμων με πολλά πρόσθετα και συντηρητικά.

Φωτογραφία:stock