Ωμό σκόρδο: Τι αλλάζει όταν το λιώνουμε και τι δείχνουν οι μελέτες για σάκχαρο, πίεση και χοληστερόλη

  • Αθηνά Γκόρου
σκόρδο
Γιατί η ίδια σκελίδα έχει άλλη γεύση ωμή και άλλη μαγειρεμένη, τι ξέρουμε για την πίεση, τη χοληστερόλη και το σάκχαρο και γιατί σε κάποιους προκαλεί φούσκωμα.

Μόλις λιώσουμε μια σκελίδα σκόρδο, το άρωμά της γεμίζει την κουζίνα. Την ίδια στιγμή, μέσα στη σκελίδα ξεκινά μια χημική αντίδραση. Καθώς σπάνε τα κύτταρά της, ένα ένζυμο που λέγεται αλλιινάση έρχεται σε επαφή με την αλλιίνη, μια άλλη ουσία που υπάρχει στο σκόρδο. Μέσα δε σε λίγα δευτερόλεπτα αρχίζει να σχηματίζεται αλικίνη, μια ένωση που περιέχει θείο.

Στο εργαστήριο, η αλικίνη έχει δείξει ότι μπορεί να επιβραδύνει την ανάπτυξη ορισμένων βακτηρίων και μυκήτων. Το λιώσιμο της ωμής σκελίδας ευνοεί τον σχηματισμό της, ενώ η υψηλή θερμοκρασία μπορεί να αδρανοποιήσει το ένζυμο που την παράγει. Παραμένει ανοιχτό αν αυτή η διαφορά στον τρόπο παρασκευής έχει μετρήσιμο όφελος για την υγεία.

Για την πίεση, τη χοληστερόλη και το σάκχαρο, οι περισσότερες μελέτες έχουν εξετάσει σκευάσματα σκόρδου. Υπάρχει όμως και μια κλινική δοκιμή που έβαλε στο πιάτο των συμμετεχόντων περίπου μία ωμή σκελίδα σχεδόν κάθε μέρα για έξι μήνες και μέτρησε τι συνέβη στην LDL χοληστερόλη.

Τι δείχνουν οι μελέτες για την πίεση, τη χοληστερόλη και το σάκχαρο

Τα περισσότερα κλινικά δεδομένα αφορούν συμπληρώματα ή εκχυλίσματα σκόρδου. Σύμφωνα με το αμερικανικό Εθνικό Κέντρο Συμπληρωματικής και Ολοκληρωμένης Υγείας (NCCIH), τα σκευάσματα αυτά μπορεί να μειώσουν ελαφρά την ολική και την LDL («κακή») χοληστερόλη σε ανθρώπους με αυξημένες τιμές. Υπάρχουν επίσης ενδείξεις για μικρή μείωση της αρτηριακής πίεσης σε άτομα με υπέρταση.

Για το σάκχαρο, ορισμένες μελέτες με συμπληρώματα σε άτομα με διαβήτη έδειξαν βελτίωση σε δύο δείκτες. Ο ένας είναι το σάκχαρο νηστείας, που μετριέται έπειτα από αρκετές ώρες χωρίς φαγητό. Ο άλλος είναι η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (HbA1c), που δίνει μια εικόνα του μέσου σακχάρου των τελευταίων δύο με τριών μηνών. Συνολικά, το NCCIH χαρακτηρίζει μικρή την πιθανή επίδραση των συμπληρωμάτων στο σάκχαρο.

Τι γίνεται όμως με το ωμό σκόρδο στο πιάτο; Σε κλινική δοκιμή του Πανεπιστημίου Στάνφορντ με 192 ενήλικες με μέτρια αυξημένη LDL, οι ερευνητές συνέκριναν το ωμό σκόρδο και δύο συμπληρώματα με εικονικό σκεύασμα. Όσοι έτρωγαν ωμό σκόρδο κατανάλωναν περίπου μία σκελίδα έξι ημέρες την εβδομάδα. Έπειτα από έξι μήνες, η LDL τους δεν είχε μειωθεί σημαντικά σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου.

Βοηθά το σκόρδο στο κρυολόγημα;

Για το κρυολόγημα τα στοιχεία είναι πιο περιορισμένα. Λίγες και μικρές μελέτες έχουν εξετάσει αν τα συμπληρώματα σκόρδου επηρεάζουν το πόσο συχνά αρρωσταίνουμε ή πόσο διαρκούν τα συμπτώματα. Αντίστοιχα, η αντιοξειδωτική δράση ορισμένων ενώσεων του σκόρδου μελετάται κυρίως στο εργαστήριο. Τα ευρήματα αυτά είναι αφετηρία για έρευνα και δεν αρκούν για συμπεράσματα σχετικά με την πρόληψη ασθενειών.

Το ίδιο συστατικό τρέφει τα βακτήρια του εντέρου και μπορεί να προκαλέσει φούσκωμα

Το σκόρδο περιέχει φρουκτάνες, υδατάνθρακες που φτάνουν στο παχύ έντερο και χρησιμεύουν ως τροφή για τα βακτήριά του. Καθώς τα βακτήρια τις διασπούν, παράγονται αέρια. Έτσι εξηγείται γιατί το σκόρδο μπορεί να προκαλέσει φούσκωμα, ιδίως σε ορισμένους ανθρώπους με σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου. Το ωμό σκόρδο μπορεί επίσης να προκαλέσει καούρα ή ενόχληση στο στομάχι.

Πώς να το βάλεις στο πιάτο

Αν σας αρέσει η έντονη γεύση του και το ανέχεστε καλά, δοκιμάστε λίγο λιωμένο σκόρδο σε γιαούρτι, χούμους ή σε ντρέσινγκ  σαλάτας. Αν πρόκειται να το μαγειρέψετε, μπορείτε να το κόψετε ή να το λιώσετε πρώτα και να το αφήσετε για λίγα λεπτά πριν το ζεστάνεις. Έτσι δίνετε χρόνο στο ένζυμο να δράσει.

Τα συμπληρώματα θέλουν διαφορετική αντιμετώπιση. Μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο αιμορραγίας, οπότε αν λαμβάνονται αντιπηκτικά ή υπάρχει προγραμματισμένη επέμβαση, πρέπει οπωσδήποτε να υπάρξει προγούμενη συνεννόηση με τον γιατρό.

Φωτογραφία: istock