Βιταμίνη D: 7 βασικά δεδομένα που οι περισσότεροι δεν γνωρίζουν γι’ αυτήν

Η βιταμίνη D είναι ένα από τα συστατικά που έχουν μελετηθεί περισσότερο από την επιστημονική κοινότητα, η οποία έχει αποκωδικοποιήσει σε σημαντικό βαθμό τις ζωτικές λειτουργίες που επιτελεί στον ανθρώπινο οργανισμό.

Οι λειτουργίες αυτές είναι τόσο σημαντικές, ώστε η μέτρησή της στο αίμα έχει καθιερωθεί ως απαραίτητη. Πάρα πολλοί άνθρωποι, εξ άλλου, λαμβάνουν συμπληρώματα που την περιέχουν, επειδή έχουν έλλειψη ή ανεπάρκεια.

Παρ’ όλα αυτά, είναι πολλά τα βασικά δεδομένα γι’ αυτήν που οι περισσότεροι δεν γνωρίζουν. Ακολουθούν μερικά από τα σημαντικότερα.

Η βιταμίνη D είναι στην πραγματικότητα ορμόνη

Η βιταμίνη D συντίθεται πρωτίστως στο δέρμα μετά από την έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία Β του ηλίου. Οι μελέτες με αυτήν έχουν δείξει ότι παρότι αποκαλείται βιταμίνη, στην πραγματικότητα είναι περισσότερο μία πολυλειτουργική ορμόνη ή προ-ορμονή, με πολύπλοκες ενδοκρινικές δράσεις.

Ρυθμίζει πάνω από 900 γονίδια

Αν και τη γνωρίζουμε ως απαραίτητη για γερά οστά, συμμετέχει σε δεκάδες λειτουργίες του οργανισμού. Μελέτες έχουν δείξει ότι μεταφέρεται στον πυρήνα των κυττάρων, όπου μπορεί να αλληλεπιδράσει με το DNA, ρυθμίζοντας την έκφραση περισσότερων από 900 γονιδίων.

Η έλλειψή της αυξάνει τον κίνδυνο νοσηλείας με λοιμώξεις

Απ’ όλα τα μικροθρεπτικά συστατικά που έχουν μελετήσει οι επιστήμονες, η βιταμίνη D είναι αυτό που ασκεί τη σημαντικότερη επίδραση στο ανοσοποιητικό. Έχει βρεθεί ότι ρυθμίζει τις έμφυτες και τις επίκτητες ανοσολογικές αντιδράσεις σε περίπτωση λοίμωξης από βακτήρια, ιούς ή μύκητες. Έχει επίσης διαπιστωθεί ότι τα χαμηλά επίπεδά της συσχετίζονται ισχυρά με την παθογένεση ποικίλων λοιμώξεων.

Επιπλέον, η σοβαρή ανεπάρκειά της σχετίζεται με σημαντικά αυξημένες πιθανότητες εισαγωγής στο νοσοκομείο με λοιμώξεις όπως η βρογχίτιδα και η πνευμονία.

Το μελαμψό δέρμα δεν παράγει εύκολα βιταμίνη D

Η χρωστική ουσία που προσδίδει στο δέρμα το χαρακτηριστικό χρώμα του (η μελανίνη), το προστατεύει από τις επιδράσεις της υπεριώδους ακτινοβολίας του ηλίου. Όσο πιο σκούρο είναι, επομένως, το δέρμα, τόσο λιγότερη βιταμίνη D παράγεται.

Πρόσφατη μελέτη έδειξε ότι οι άνθρωποι με σκούρο δέρμα μπορεί να χρειάζονται έκθεση στον ήλιο επί 25 λεπτά την ημέρα για να συντεθεί αρκετή βιταμίνη D από τον οργανισμό τους. Οι άνθρωποι με ανοικτόχρωμο δέρμα μπορεί να χρειάζονται και 10 λεπτά κατά τους καλοκαιρινούς μήνες.

Ωστόσο οι μελαμψοί δεν αρκεί να εκθέτουν το πρόσωπο και τις άκρες χείρες τους. Πρέπει να εκθέτουν καθημερινά στον ήλιο και τα μπράτσα και τα πόδια τους κατά το τρίμηνο Ιούνιος-Αύγουστος. Ειδάλλως δεν θα έχουν επαρκή επίπεδα της βιταμίνης στο αίμα τους.

Χρειάζεται μαγνήσιο για να επιδράσει

Το μαγνήσιο και η βιταμίνη D χρησιμοποιούνται από όλα τα όργανα του σώματος, ενώ το πρώτο είναι απαραίτητο για τον μεταβολισμό της δεύτερης. Όταν όμως λαμβάνει κάποιος συμπλήρωμα βιταμίνης D, υπάρχει ενδεχόμενο να μειωθούν σημαντικά τα επίπεδα του μαγνησίου.

Γι’ αυτό τον λόγο πάγια σύσταση είναι να καταναλώνονται και τρόφιμα πλούσια σε μαγνήσιο απ’ όσους παίρνουν συμπληρώματα βιταμίνης D. Ειδάλλως μπορεί ο γιατρός να τους συστήσει και συμπληρώματα μαγνησίου.

Μπορεί να επιβραδύνει την βιολογική γήρανση

Τα επαρκή επίπεδά της στον οργανισμό (μεταξύ 30 και 50 ng/ml) σχετίζονται με μείωση της βιολογικής ηλικίας του οργανισμού κατά σχεδόν 3 χρόνια, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη.

Η βιολογική ηλικία δείχνει πόσο γερασμένα είναι τα κύτταρα του σώματος από τον τρόπο ζωής και τις περιβαλλοντικές επιδράσεις. Συχνά είναι διαφορετική από την χρονολογική (δηλαδή από την ημερομηνία γεννήσεως).

Σε μεγάλες δόσεις η βιταμίνη D μπορεί να είναι επικίνδυνη

Τα υψηλά επίπεδα της βιταμίνης μπορεί να οδηγήσουν σε τοξικότητα. Αυτή είναι πιθανότερη με τη λήψη συμπληρωμάτων της βιταμίνης, παρά με την έκθεση στον ήλιο ή την πρόσληψη από διατροφικές πηγές (π.χ. ψάρια, εμπλουτισμένα τρόφιμα).

Γι’ αυτό τον λόγο, όταν λαμβάνονται καθημερινά συμπληρώματα της βιταμίνης, ο γιατρός συνιστά περιοδικές μετρήσεις των επιπέδων της στο αίμα.

Φωτογραφία: iStock