Σύνδρομο Alpha-Gal: Ανδρας απέκτησε σπάνια αλλεργία στο κόκκινο κρέας μετά από τσίμπημα από τσιμπούρι

Ήταν ένα ζεστό Σαββατοκύριακο του Ιουλίου. Ένας ορειβάτης περνά όλη την ημέρα σε ένα δάσος. Στην επιστροφή, παρατηρεί ένα μικρό τσίμπημα στο πόδι. Δεν πονάει ιδιαίτερα, δεν τον ανησυχεί. Το θεωρεί ακόμη ένα τσίμπημα από έντομο και συνεχίζει κανονικά τη μέρα του.

Το βράδυ κάθεται στο τραπέζι και τρώει μια μοσχαρίσια μπριζόλα. Δεν αισθάνεται τίποτα. Πηγαίνει για ύπνο πιστεύοντας ότι η ημέρα τελείωσε.

Λίγο μετά τις τρεις τα ξημερώματα, όμως, ξυπνά απότομα. Το σώμα του έχει γεμίσει εξανθήματα. Δυσκολεύεται να αναπνεύσει. Η αρτηριακή του πίεση πέφτει επικίνδυνα. Μέσα σε λίγα λεπτά βρίσκεται σε αναφυλακτικό σοκ και μεταφέρεται εσπευσμένα στο νοσοκομείο.

Στα Επείγοντα, οι γιατροί αναζητούν την αιτία. Δεν υπάρχει ιστορικό τροφικής αλλεργίας. Το τελευταίο γεύμα είχε καταναλωθεί ώρες πριν, άρα δύσκολα θα μπορούσε να θεωρηθεί ύποπτο. Για χρόνια, περιστατικά σαν αυτό άφηναν τους ειδικούς χωρίς απαντήσεις.

Τελικά, η εξήγηση αποδείχθκε πώς δεν βρισκόταν στην τροφή που κατανάλωσε, αλλά στη βόλτα του στο δάσος που προηγήθηκε.

Τι είναι το Σύνδρομο Alpha-Gal που προκαλεί το τσίμπημα από τσιμπούρι

Πρόκειται για το Σύνδρομο Alpha-Gal, μία από τις πιο ασυνήθιστες αλλεργικές αντιδράσεις που έχει περιγράψει η σύγχρονη ιατρική. Σε αρκετές περιπτώσεις, όλα ξεκινούν από το τσίμπημα ενός συγκεκριμένου είδους τσιμπουριού.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο βασικός υπαίτιος είναι το τσιμπούρι Lone Star (Amblyomma americanum), ενώ στην Ευρώπη έχουν συσχετιστεί περιστατικά κυρίως με το Ixodes ricinus.

Μετά το τσίμπημα, ορισμένοι άνθρωποι αναπτύσσουν αντισώματα απέναντι στη γαλακτόζη-άλφα-1,3-γαλακτόζη (alpha-gal), ένα σάκχαρο που υπάρχει φυσιολογικά στους ιστούς των περισσότερων θηλαστικών, αλλά όχι στον άνθρωπο.

Έτσι, όταν καταναλώσουν αργότερα κόκκινο κρέας –όπως μοσχάρι, χοιρινό ή αρνί– το ανοσοποιητικό τους σύστημα μπορεί να αντιδράσει βίαια, προκαλώντας από κνίδωση μέχρι αναφυλακτικό σοκ.

Το στοιχείο που μπέρδεψε επί χρόνια την επιστημονική κοινότητα ήταν η καθυστέρηση της αντίδρασης. Σε αντίθεση με τις περισσότερες τροφικές αλλεργίες, όπου τα συμπτώματα εμφανίζονται μέσα σε λίγα λεπτά, στο Σύνδρομο Alpha-Gal η αναφυλαξία εκδηλώνεται συνήθως τρεις έως έξι ώρες μετά το γεύμα, όταν το alpha-gal απορροφηθεί στην κυκλοφορία του αίματος.

Τα απανωτά περιστατικά στις ΗΠΑ και η λύση του μυστηρίου από τον αλλεργιολόγο που τον τσίμπησε τσιμπούρι

Στις αρχές του 2000 εγκρίνεται στις ΗΠΑ το Cetuximab, ένα καινοτόμο τότε φάρμακο για τον καρκίνο του παχέος εντέρου. Την ίδια εποχή, στις νοτιοανατολικές Πολιτείες, ένα πρωτοφανές ποσοστό ασθενών άρχισε να εμφανίζει σοβαρότατες αναφυλακτικές αντιδράσεις κατά την πρώτη κιόλας χορήγηση.

Οι ερευνητές ανακάλυψαν τελικά ότι το φάρμακο περιείχε το σάκχαρο alpha-gal, το οποίο τους προκαλούσε την αλλεργία. Οι ασθενείς αυτοί είχαν ήδη υψηλά αντισώματα στο αίμα τους πριν καν πάρουν το φάρμακο, αλλά κανείς δεν μπορούσε να εξηγήσει το πώς τα αντισώματα βρέθηκαν εκεί.

Την ίδια περίοδο, ο αλλεργιολόγος Δρ. Thomas Platts-Mills ερευνούσε εντατικά αυτές τις παράξενες αντιδράσεις. Σε μια ειρωνεία της τύχης, κατά τη διάρκεια μιας πεζοπορίας του στα βουνά της Βιρτζίνια το 2007, τον τσίμπησαν αρκετά τσιμπούρια του είδους «Lone Star». Λίγο αργότερα, κατανάλωσε αρνίσια παϊδάκια σε ένα δείπνο και ξύπνησε μέσα στη νύχτα με εκτεταμένη κνίδωση και αναφυλαξία. Ελέγχοντας το δικό του αίμα, είδε τα επίπεδα των αντισωμάτων alpha-gal να έχουν εκτοξευθεί μετά τα τσιμπήματα.

Η τελική σύνδεση επιβεβαιώθηκε όταν η ερευνητική ομάδα του Πανεπιστημίου της Βιρτζίνια. Με το κομμάτι του παζλ που έλειπε, ο Δρ. Mills δημοσίευσε το 2009 την ιστορική μελέτη. Η έρευνα ταυτοποιούσε και επίσημα το τσίμπημα του συγκεκριμένου τσιμπουριού ως την αποκλειστική αιτία της αιφνίδιας αλλεργίας στο κόκκινο κρέας.

Φωτογραφία: iStock