Σύφιλη: Η ανακάλυψη ενός αρχαίου βακτηρίου λύνει το μυστήριο της προέλευσής της

Ένα μυστήριο δεκαετιών πιστεύουν ότι έλυσαν επιστήμονες από την Αμερική και την Ευρώπη, οι οποίοι εντόπισαν θραύσματα από το γενετικό υλικό του βακτηρίου που προκαλεί σύφιλη στο οστό ενός ανθρώπου που κατοικούσε στα βουνά της Κολομβίας πριν από 5.500 χρόνια.

Το εύρημά τους δείχνει ότι το βακτήριο αυτό μόλυνε τους ανθρώπους 3.000 χρόνια νωρίτερα απ’ ό,τι πίστευαν έως τώρα. Πολύ πριν από την έναρξη της εντατικής γεωργίας, δηλαδή, την οποία πολλοί ερευνητές θεωρούν ως τον καταλύτη για την ραγδαία εξάπλωση των παθογόνων.

Το εν λόγω βακτήριο ονομάζεται ωχρά σπειροχαίτη (ή τρεπόνημα το ωχρόν – Treponema pallidum). Η προέλευσή του ως αιτίας της σύφιλης αποτελεί εδώ και δεκαετίες αντικείμενο διαμάχης στην επιστημονική κοινότητα. Το αρχαίο βακτηριακό DNA και οι δείκτες λοίμωξης σε σκελετικά υπολείμματα θα μπορούσαν να παράσχουν κάποιες ενδείξεις. Ωστόσο έως τώρα τέτοιου είδους ενδείξεις ήταν σπάνιες και ασαφείς.

Γι’ αυτό τον λόγο εξεπλάγησαν οι επιστήμονες που μελετούσαν το αρχαίο DNA ανθρώπινων λειψάνων ηλικίας 5.500 ετών στη σαβάνα της Μπογκοτά. «Ήταν εντελώς απρόσμενο. Ο σκελετός που μελετούσαμε δεν είχε καμία εμφανή ένδειξη μόλυνσης από το βακτήριο», δήλωσε η Dr. Nasreen Broomandkhoshbacht, μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στη Σάντα Κρουζ.

Οι επιστήμονες πίστευαν έως πρότινος ότι πολλές σύγχρονες νόσοι άρχισαν να διασπείρονται στους ανθρώπους μετά την ανάδυση της εντατικής γεωργίας. Και αυτό διότι προσελκύει τους ανθρώπους σε πιο πυκνοκατοικημένες κοινότητες.

Ο άνθρωπος της Κολομβίας, όμως, ζούσε σε εντελώς διαφορετικό περιβάλλον. Ανήκε σε μικρή ομάδα κυνηγών-τροφοσυλλεκτών που ταξίδευαν συχνά και βρίσκονταν σε στενή επαφή με άγρια ζώα.

«Τα ευρήματά μας αποκαλύπτουν πολλά για την μακροπρόθεσμη εξελικτική ιστορία του βακτηρίου που προκαλεί σύφιλη», δήλωσε ο επικεφαλής ερευνητής Dr. Davide Bozzi, από το Τμήμα Υπολογιστικής Βιολογίας του Πανεπιστημίου της Λωζάνης, στην Ελβετία.

 Τα ευρήματα

Όταν οι ερευνητές συνέκριναν το γονιδίωμα του αρχαίου βακτηρίου με εκείνο άλλων βακτηρίων, διαπίστωσαν ότι ήταν τμήμα μιας εντελώς διαφορετικής γενεαλογικής γραμμής από τους σύγχρονους «συγγενείς» του. Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ότι πριν από χιλιετίες, η αρχαία σύφιλη είχε ήδη διαφοροποιηθεί στην αμερικανική ήπειρο.

Επιπλέον, η ύπαρξή της στο αρχαίο οστό υποδηλώνει ότι ήδη είχε αποκτήσει την ικανότητα να μολύνει ανθρώπους.

Οι αναλύσεις έδειξαν ακόμα ότι το αρχαίο βακτήριο διέθετε ήδη πολλά από τα γενετικά χαρακτηριστικά που καθιστούν και το σύγχρονο βακτήριο επιβλαβές.

Τα ευρήματα αυτά δημοσιεύθηκαν στην επιστημονική επιθεώρηση Science. Οι ερευνητές τονίζουν ότι αποδεικνύουν την ύπαρξη του βακτηρίου στην αμερικανική ήπειρο. Δεν αποκλείουν όμως το ενδεχόμενο να υπήρχε η σύφιλη ακόμα παλαιότερα ή και σε άλλους πληθυσμούς του αρχαίου κόσμου.

Φωτογραφία: iStock