Πρόπτωση των πυελικών οργάνων: Πώς εκδηλώνεται και πώς συνδέεται με την ακράτεια

Μήνας ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για την πρόπτωση των πυελικών οργάνων ο Ιούνιος και στο προσκήνιο έρχεται μία διαταραχή που προσβάλλει το 3% έως 11% των γυναικών, κατά κανόνα στις ηλικίες άνω των 60 ετών.

Η πρόπτωση των πυελικών οργάνων είναι η προς τα κάτω ή προς τα εμπρός μετατόπιση των οργάνων της πυέλου, σε σύγκριση με την φυσιολογική τους θέση. Αφορά:

• Την μήτρα
• Τον κόλπο
• Την ουροδόχο κύστη
• Το ορθό έντερο (είναι το τελικό τμήμα του παχέος εντέρου)

Τα όργανα αυτά «κατεβαίνουν» σταδιακά και τελικά προβάλλουν μέσα στον κόλπο. Πώς εκδηλώνεται, όμως, η πρόπτωση των πυελικών οργάνων και τι σχέση έχει με την ακράτεια;

«Η ακράτεια ούρων μπορεί να είναι ένα από τα συμπτώματα της πρόπτωσης πυελικών οργάνων. Μολονότι η πρόπτωση σπανίως μπορεί να οδηγήσει σε καταστάσεις απειλητικές για τη ζωή, συνήθως έχει σοβαρές επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή, πλήττοντας την ποιότητά της», απαντά η κυρία Μιμή Μαρσέλλου, PT, MSc, PhD(c), φυσικοθεραπεύτρια με ειδίκευση στην αποκατάσταση των δυσλειτουργιών ούρησης και αφόδευσης.

Και αυτό διότι η κατάσταση εκδηλώνεται με έντονα συμπτώματα, όπως:

• Βάρος και πίεση χαμηλά στη μήτρα
• Σε σοβαρές περιπτώσεις αίσθηση εξογκώματος από το άνοιγμα του κόλπου
• Δυσφορία
• Ακράτεια ούρων
• Κατακράτηση ή αδυναμία πλήρους κένωσης της ουροδόχου κύστης
• Συνεχείς ουρολοιμώξεις
• Πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή (δυσπαρευνία)
• Αλλαγές στον μυϊκό τόνο
• Μείωση της σεξουαλικής διέγερσης
• Αδυναμία οργασμού

Στις περιπτώσεις πρόπτωσης του ορθού στον κόλπο (ορθοκήλη), η ασθενής έχει αίσθηση πίεσης ή εξογκώματος στο ορθό.

Οι πιθανές αιτίες

Οι αιτίες που οδηγούν στην πρόπτωση πυελικών οργάνων ποικίλουν. Μπορεί να άπτονται της φυσιολογίας του οργανισμού ή να είναι χρόνιες, παθολογικές καταστάσεις.

Η εγκυμοσύνη και ο τοκετός αποτελούν τον συχνότερο παράγοντα κινδύνου για πρόπτωση πυελικών οργάνων. Ειδικότερα, τον κίνδυνο αυξάνουν:

• Οι πολλαπλές εγκυμοσύνες
• Ο τοκετός ενός μεγάλου σε μέγεθος βρέφους
• Ένας ή περισσότεροι φυσιολογικοί τοκετοί, υποβοηθούμενοι με ιατρικά εργαλεία, όπως ο εμβρυουλκός

Άλλοι παράγοντες κινδύνου είναι καταστάσεις που ασκούν παρατεταμένη πίεση στους μυς του πυελικού εδάφους, όπως:

• Χρόνια δυσκοιλιότητα (μπορεί να προκαλέσει πρόπτωση του ορθού εντέρου)
• Χρόνιος βήχας
• Συνεχής άρση μεγάλου βάρους

Η φυσιολογική γήρανση και η εμμηνόπαυση επίσης αποτελούν παράγοντες κινδύνου, δεδομένου ότι ο συνδετικός ιστός που στηρίζει τα πυελικά όργανα λεπταίνει και γίνεται λιγότερο ανθεκτικός.

«Γυναίκες με περιττό σωματικό βάρος ή παχυσαρκία, αλλά και άτομα με κληρονομούμενες διαταραχές του συνδετικού ιστού επίσης ενδέχεται να βιώσουν αυτήν τη δυσάρεστη κατάσταση», αναφέρει η κυρία η Φωτεινή Λάγαρη, MA., PT.,  φυσικοθεραπεύτρια με εξειδίκευση στην φυσικοθεραπεία για την υγεία των γυναικών και του πυελικού εδάφους.

 Πώς αντιμετωπίζεται

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από τη σοβαρότητα της πρόπτωσης και το όργανο που έχει μετατοπιστεί.

Σε αρκετές περιπτώσεις, η πρόπτωση μήτρας αντιμετωπίζεται επεμβατικά. Η χειρουργική επέμβαση προκρίνεται ως λύση σε καταστάσεις που δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά με μη επεμβατικό τρόπο. Σε γυναίκες που έχουν γεννήσει και δεν επιθυμούν άλλα παιδιά ή σε γυναίκες μη παραγωγικής ηλικίας, με σύνθετα προβλήματα, επιλέγεται ορισμένες φορές η λύση της υστερεκτομής μαζί με την αποκατάσταση της πρόπτωσης, εξηγεί η κυρία Μαρσέλλου.

Σε κάθε περίπτωση, η αποκατάσταση είναι εξατομικευμένη. Ήπιες καταστάσεις πρόπτωσης μπορεί να μην χρειάζονται θεραπεία. Μπορεί επίσης να προταθούν αλλαγές στον τρόπο ζωής που θα αντιμετωπίσουν αιτίες όπως η χρόνια δυσκοιλιότητα.

Η φυσικοθεραπεία του πυελικού εδάφους και μη επεμβατικές μέθοδοι με τοποθέτηση εργαλείων χωρίς χειρουργείο (π.χ. τοποθέτηση πεσσών που στηρίζουν τα πυελικά όργανα) επίσης είναι πιθανές θεραπευτικές επιλογές.

Ποιος γιατρός είναι εξειδικευμένος στην πρόπτωση πυελικών οργάνων; Η κατεξοχήν ιατρική ειδικότητα που συνιστά η Διεθνής Ουρογυναικολογική Εταιρεία (IUGA) είναι ο ουρογυναικολόγος. Πρόκειται για γυναικολόγο ιατρό, ο οποίος έχει εκπαιδευτεί κλινικά στη διάγνωση, τη διαχείριση και την αποκατάσταση των διαταραχών του πυελικού εδάφους, λέει η κυρία Λάγαρη.

Ωστόσο, για τις περισσότερες γυναίκες, ο πρώτος γιατρός που θα εντοπίσει το πρόβλημα είναι ο γυναικολόγος τους. Εκείνος ενδέχεται να προτείνει και λύσεις αποκατάστασης. Εάν όμως η κατάσταση είναι αρκετά σύνθετη, υπάρχει περίπτωση να τις παραπέμψει σε ουρογυναικολόγο.

Εάν εξ άλλου η γυναίκα έχει ουρολογικά συμπτώματα (ακράτεια, συχνουρία, κατακράτηση ούρων), ενδεχομένως να απευθυνθεί πρώτα σε ουρολόγο ιατρό.

Τι προσφέρει η φυσικοθεραπεία

Η φυσικοθεραπεία πυελικού εδάφους μπορεί να προλάβει την πρόπτωση, καθώς και να συμβάλλει στην αντιμετώπισή της, σε συνδυασμό με κάποια ακόμη (επεμβατική ή μη) μέθοδο αποκατάστασης.

Μετά από επέμβαση αφαίρεσης οργάνου που είχε πρόπτωση, η φυσικοθεραπεία πυελικού εδάφους κρίνεται απαραίτητη. Και αυτό διότι μπορεί να επηρεάσει την θέση των οργάνων που έχουν παραμείνει στη θέση τους, καθώς και τη λειτουργία τους.

Σε περίπτωση, εξ άλλου, που γίνει υστερεκτομή (χειρουργική αφαίρεση της μήτρας) σημαντική είναι η σταθεροποίηση του κολοβώματος, δηλαδή της περιοχής του κόλπου όπου βρίσκονταν ο τράχηλος της μήτρας, λέει η κυρία Λάγαρη.

Οι ασκήσεις που συνιστώνται κατά την φυσικοθεραπεία ενισχύουν τους μυς της πυέλου, εξασφαλίζοντας την σταθερή στήριξη των πυελικών οργάνων και την ανθεκτικότητα των μυών σε καταστάσεις πίεσης ή αναδιάταξης.

Το θεραπευτικό πλάνο που μπορεί να προτείνουν οι φυσικοθεραπευτές για την πρόπτωση των πυελικών οργάνων μπορεί να συμπεριλαμβάνει:

• Ασκήσεις ενίσχυσης και χαλάρωσης των πυελικών μυών (είναι γνωστές ως ασκήσεις Kegel)
• Σωστή αναπνοή από το διάφραγμα για την ορθή διαχείριση της ενδοκοιλιακής πίεσης
• Τεχνικές βιοανάδρασης
• Επανεκπαίδευση της ούρησης και της αφόδευσης

Μετά από κάθε επέμβαση με  αφαίρεση του οργάνου που είχε πρόπτωση, η φυσικοθεραπεία πυελικού εδάφους είναι σημαντική διότι υπάρχει νέα «χωροταξία» των οργάνων που έχουν παραμείνει στη θέση τους  και συχνά επηρεάζεται η λειτουργία τους. Εξίσου σημαντική είναι και η στήριξη τους, αναλόγως με το είδος της επέμβασης που διενεργήθηκε.

«Αυτό που δεν πρέπει να παραλείπουμε σε όλες τις καταστάσεις υγείας είναι η αναγκαιότητα ενημέρωσης για την αξία της πρόληψης», τονίζει η κ. Μαρσέλλου. «Και στο πυελικό έδαφος αλλά και σε πολλές ιατρικές καταστάσεις, η πρόληψη αποτελεί πάντα την πιο ανώδυνη και αποτελεσματική μέθοδο αντιμετώπισης. Στην περίπτωση της πρόπτωσης των πυελικών οργάνων, η ενδυνάμωση των μυών της πυέλου κατά την εγκυμοσύνη και μετά τον τοκετό ή στην κλιμακτήριο ή σε αιφνίδια διακοπή της εμμήνου ρύσης, όπως σε περιπτώσεις καρκίνου μαστού, αποδεικνύεται σωτήρια».

Φωτογραφία: iStock