Πάσχετε από έλλειψη ύπνου; Μια απλή ανάλυση σάλιου μπορεί να έχει την απάντηση

Η έλλειψη ύπνου μειώνει την εγρήγορση, τον συντονισμό των κινήσεων και τα αντανακλαστικά και επιβραδύνει τόσο πολύ τις αντιδράσεις μας, ώστε καθιστά εξαιρετικά επικίνδυνες δραστηριότητες όπως η οδήγηση. Ωστόσο δεν υπάρχει κάποιο διαγνωστικό τεστ που να δείχνει πότε κάποιος πάσχει από επικίνδυνη έλλειψη ύπνου.

Τώρα, επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης, στην Ελβετία, αναφέρουν πως βρίσκονται ένα βήμα πιο κοντά σε ένα μη επεμβατικό τεστ. Σε μελέτη με 20 άνδρες ανακάλυψαν ότι ορισμένοι μοριακοί δείκτες (μεταβολίτες) στο σάλιο τους άλλαζαν αναλόγως με τη διάρκεια του ύπνου τους.

Τα ευρήματά τους δημοσιεύθηκαν στην ιατρική επιθεώρηση  Journal of Proteome Research. Όπως αναφέρουν, οι εθελοντές τους ήσαν νεαροί άνδρες (μέση ηλικία 22 ετών), χωρίς προβλήματα υγείας. Συνήθως κοιμόντουσαν από 7 έως 9 ώρες κάθε βράδυ.

Οι ερευνητές τους υπέβαλλαν σε εξετάσεις σιέλου (σάλιου) πριν και μετά από τρεις παρεμβάσεις:

• Ένα βράδυ κατά το οποίο δεν κοιμήθηκαν καθόλου (πλήρης έλλειψη ύπνου)
• Τέσσερα συνεχόμενα βράδια που κοιμόντουσαν λιγότερο από το συνηθισμένο (6 ώρες κάθε φορά – περιορισμένη έλλειψη ύπνου)
• Ένα βράδυ που κοιμήθηκαν κανονικά (8 ώρες – επαρκής ύπνος)

Η μία παρέμβαση απείχε χρονικά από την άλλη μία εβδομάδα. Στόχος της μελέτης ήταν να διαπιστωθεί εάν το σάλιο περιέχει μεταβολίτες που αλλάζουν μετά την έλλειψη ύπνου, με την ελπίδα ότι αυτοί θα μπορέσουν να χρησιμοποιηθούν για ένα ευρέως διαθέσιμο τεστ.

Τα ευρήματα

Όπως διαπίστωσαν οι ερευνητές, τα δείγματα σάλιου των εθελοντών παρουσίαζαν διαφορές σε 10 μοριακούς δείκτες μετά από την πλήρη έλλειψη, σε σύγκριση με τα δείγματα μετά τον επαρκή ύπνο. Αντιθέτως, δεν υπήρχε διαφορά μετά την περιορισμένη έλλειψη ύπνου.

Με βάση τα ευρήματά τους, οι επιστήμονες ανέπτυξαν στη συνέχεια ένα προγνωστικό μοντέλο. Το μοντέλο αυτό αναγνώρισε με ακρίβεια 94% τα δείγματα σάλιου που είχαν ληφθεί μετά την πλήρη έλλειψη ύπνου.

Τα λάθη που έκανε το μοντέλο πιθανώς σχετίζονται με τις μεταβολικές διεργασίες κάθε ατόμου, λένε οι ερευνητές. Παραδείγματος χάριν, όταν μετά το ξενύχτι οι εθελοντές τους κοιμήθηκαν ένα πλήρες 8ωρο, σε άλλους οι μεταβολίτες του σάλιου επέστρεψαν αμέσως στα φυσιολογικά επίπεδα και σε άλλους όχι.

Η διαφορά αυτή υποδηλώνει ότι μετά από σοβαρή έλλειψη ύπνου, ο οργανισμός κάθε ανθρώπου συνέρχεται με τον δικό του ρυθμό.

Σε κάθε περίπτωση, τα νέα ευρήματα υποδηλώνουν ότι ορισμένες ουσίες στο σάλιο μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως «αποτύπωμα υπνηλίας» για την αξιόπιστη ανίχνευση της έλλειψης ύπνου, λένε οι ερευνητές.

Τώρα, σχεδιάζουν μία ευρείας κλίμακας, διεθνή μελέτη για να ελέγξουν την αξιοπιστία του προγνωστικού μοντέλου τους. Σε αυτήν θα αναλυθούν περισσότερα από 1.000 δείγματα που συλλέγονται από:

• Εργαζομένους σε βάρδιες
• Γυναίκες
• Οδηγούς

Φωτογραφία: iStock