Ορμονική θεραπεία (HRT) στην εμμηνόπαυση: Νέα μελέτη ανατρέπει τα δεδομένα, αλλά οι ειδικοί συνιστούν προσοχή

Η θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης (HRT) στην εμμηνόπαυση, που εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο έντονων συζητήσεων σχετικά με τα οφέλη ή τους κινδύνους, δεν σχετίζεται με αυξημένη θνησιμότητα, σύμφωνα με μια μεγάλη μελέτη που δημοσιεύθηκε σήμερα, Πέμπτη 19 Φεβρουαρίου 2026.

Η ορμονική θεραπεία υποκατάστασης, ή HRT, αναπληρώνει τις ορμόνες, κυρίως τα οιστρογόνα, που μειώνονται με την εμμηνόπαυση για την ανακούφιση συμπτωμάτων, όπως οι εξάψεις και η κολπική ξηρότητα.

Η ορμονοθεραπεία HRT συνταγογραφούνταν ευρέως, μεταξύ άλλων για την προστασία των γυναικών από καρδιακές παθήσεις, για δεκαετίες. Ωστόσο, η χρήση της μειώθηκε κατακόρυφα μετά από μια μελέτη της Πρωτοβουλίας για την Υγεία των Γυναικών το 2002 που διαπίστωσε ότι θα μπορούσε να αυξήσει τον κίνδυνο όχι μόνο καρκίνου του μαστού και των ωοθηκών, αλλά και εγκεφαλικών επεισοδίων και άλλων σοβαρών παθήσεων.

Τι έδειξε η νέα μελέτη

Η νέα μελέτη, που διεξήχθη στη Δανία σε διάστημα μιας ολόκληρης γενιάς, και δημοσιεύτηκε στην επιστημονική επιθεώρηση BMJ, «δεν βρήκε επιδημιολογικά στοιχεία για υπερβολική θνησιμότητα μετά τη χρήση HRT», κατέληξαν οι συγγραφείς της.

Αυτές οι θεραπείες στοχεύουν στην πρόληψη ορισμένων επιπτώσεων, όπως οι εξάψεις ή η αϋπνία κατά την προεμμηνόπαυση ή κατά τη διάρκεια της εμμηνόπαυσης, χορηγώντας οιστρογόνα, συχνά σε συνδυασμό με προγεστερόνη, για να αντισταθμίσουν τη μειωμένη παραγωγή οιστρογόνων από τον οργανισμό.

Έχουν αποτελέσει αντικείμενο έντονου διαλόγου στην ιατρική κοινότητα από τότε που δημοσιεύθηκε η αμερικανική μελέτη το 2002.

Αυτά τα αποτελέσματα στη συνέχεια επιβεβαιώθηκαν από άλλες μελέτες, ιδίως λόγω της σχετικά προχωρημένης ηλικίας των γυναικών που συμμετείχαν. Ωστόσο, από τη δημοσίευσή της κι έπειτα, η χρήση αυτών των θεραπειών έχει μειωθεί σε πολλές χώρες, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Γαλλία.

Αυτό ισχύει και στη Δανία, όπου η νέα αυτή μελέτη διεξήχθη χρησιμοποιώντας πληροφορίες για την υγεία περίπου 800.000 γυναικών που γεννήθηκαν μεταξύ 1950 και 1977. Περίπου 100.000 από αυτές υποβλήθηκαν σε ορμονοθεραπεία.

Σε αυτή την τελευταία ομάδα, κατέληξαν οι ερευνητές, η θνησιμότητα δεν αυξήθηκε, γεγονός που, κατά την άποψή τους, δικαιολογεί τις τρέχουσες διεθνείς συστάσεις που αναπτύχθηκαν από την Ενδοκρινολογική Εταιρεία.

Αυτή η επιστημονική εταιρεία συνιστά τη χρήση ορμονοθεραπείας για γυναίκες που έχουν πρόσφατα μπει στην εμμηνόπαυση, με μέτρια έως σοβαρά συμπτώματα και χωρίς αντενδείξεις όπως καρδιαγγειακά προβλήματα.

Ωστόσο, ενώ ορισμένες μελέτες υποδηλώνουν ότι αυτές οι θεραπείες έχουν ακόμη και θετικά αποτελέσματα στη μείωση της θνησιμότητας, η παρούσα μελέτη σημειώνει λίγα τέτοια αποτελέσματα.

Αυτό δεν ισχύει, ωστόσο, σε μια συγκεκριμένη κατηγορία: γυναίκες που έχουν υποβληθεί σε αφαίρεση και των δύο ωοθηκών, μια επέμβαση που συχνά πραγματοποιείται για την πρόληψη του καρκίνου σε ασθενείς που θεωρούνται ότι διατρέχουν κίνδυνο.

Σε αυτήν την ομάδα, η ορμονοθεραπεία για την εμμηνόπαυση σχετίζεται με μείωση σχεδόν του ενός τρίτου της θνησιμότητας.

Θεραπεία ορμονικής αποσκατάστασης – Οι αλλαγές στις ΗΠΑ 

O Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα ότι ενέκρινε αλλαγές στην επισήμανση έξι ορμονοθεραπειών για την εμμηνόπαυση, ώστε να αφαιρεθούν οι αναφορές σε κινδύνους καρδιαγγειακών παθήσεων, καρκίνου του μαστού και πιθανής άνοιας.

Ο FDA είχε ξεκινήσει την άρση των αυστηρότερων προειδοποιήσεων από τον Νοέμβριο του 2025, σε μια προσπάθεια να ενισχύσει την πρόσβαση σε αυτές τις θεραπείες που οι ασθενείς και οι γιατροί απέφευγαν εδώ και καιρό λόγω φόβων για την ασφάλειά τους.

Από περίπου 41 εκατομμύρια γυναίκες στις ΗΠΑ ηλικίας 45 έως 64 ετών το 2020, μόνο περίπου 2 εκατομμύρια έλαβαν συνταγή για ορμονοθεραπεία, ανέφερε ο οργανισμός.

Τον περασμένο Νοέμβριο, ο Επίτροπος του FDA, Δρ. Μάρτι Μακάρι, στενός σύμμαχος του υπουργού Υγείας των ΗΠΑ και αντιεμβολιαστή Ρόμπερτ Κένετι Τζούνιορ, δήλωσε ότι η άρση των προειδοποιήσεων βασίστηκε σε μια συζήτηση σε πάνελ εμπειρογνωμόνων που πραγματοποιήθηκε το 2025 και στην «ουσιαστική ανασκόπηση των τελευταίων επιστημονικών στοιχείων» του ίδιου του οργανισμού.

Ωστόσο, σύμφωνα με μία πηγή που επικαλείται το CNN, ο Μάκαρι αναφερόταν σε ένα άρθρο της Viewpoint που συνυπέγραψε ο ίδιος και τρία άλλα στελέχη του FDA και δημοσιεύθηκε στο ιατρικό περιοδικό JAMA. «Το άρθρο αυτό δεν είναι η λεπτομερής μελέτη μελετών που συνήθως διεξάγουν οι ερευνητές και οι ρυθμιστικές αρχές όταν προσπαθούν να αξιολογήσουν τα οφέλη και τους κινδύνους μιας θεραπείας. Αντίθετα, είναι μια δήλωση θέσης που παρέθεσε επιλεγμένες μελέτες για να υποστηρίξει τα επιχειρήματά της».

Τέσσερις μεγάλες ιατρικές εταιρείες που έχουν θεσπίσει κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τη χρήση ορμονοθεραπείας για την ανακούφιση των συμπτωμάτων της εμμηνόπαυσης – το Αμερικανικό Κολλέγιο Μαιευτήρων και Γυναικολόγων, η Εταιρεία Εμμηνόπαυσης των ΗΠΑ, η Αμερικανική Ένωση Κλινικής Ενδοκρινολογίας και η Ενδοκρινολογική Εταιρεία των ΗΠΑ – δήλωσαν στο CNN ότι ο FDA δεν επικοινώνησε μαζί τους πριν λάβει τη νέα απόφαση να άρει την προειδοποίηση από τα προϊόντα που περιέχουν οιστρογόνα.

«Πρέπει να υπάρχει ισορροπία», λένε οι ειδικοί

Οι ειδικοί επικρότησαν τμήματα της απόφασης, αλλά δήλωσαν ότι ανησυχούν ότι τα οφέλη των ορμονών ενδέχεται να υπερεκτιμώνται με βάση ξεπερασμένα ή επιλεγμένα δεδομένα. Κάποιοι δήλωσαν ότι η αφαίρεση της προειδοποίησης των κινδύνων από όλες τις μορφές ορμονοθεραπείας – ιδιαίτερα τα χάπια, τα οποία παρέχουν οιστρογόνα σε ολόκληρο το σώμα – δεν είναι επιστημονικά δικαιολογημένη και υποβαθμίζει τα στοιχεία για τους πραγματικούς κινδύνους της μακροχρόνιας χρήσης.

«Δεν είναι θαυματουργά φάρμακα», λένε, και τα οφέλη και οι κίνδυνοι ποικίλλουν από γυναίκα σε γυναίκα.

Ο Δρ. Στίβεν Φλάισμαν, πρόεδρος του Αμερικανικού Κολλεγίου Μαιευτήρων και Γυναικολόγων, δήλωσε ότι υποστηρίζει την απόφαση του FDA, καθώς σίγουρα θα ενθάρρυνε περισσότερες συζητήσεις μεταξύ των γυναικών και των γιατρών τους σχετικά με τη χρήση ορμονοθεραπείας. Ωστόσο, προειδοποίησε ότι δεν ενέχουν όλα τα φάρμακα με ορμόνες τους ίδιους κινδύνους.

«Είναι σημαντικό να γίνει διάκριση μεταξύ των συστηματικών οιστρογόνων προϊόντων — όπως τα από του στόματος οιστρογόνα και τα διαδερμικά έμπλαστρα, τα τζελ και τα σπρέι — τα οποία έχουν διαφορετικό προφίλ ασφάλειας από τα χαμηλής δόσης κολπικά οιστρογόνα», είπε.

«Ανησυχώ πραγματικά για αυτή την συντριπτική αποδοχή της ορμονοθεραπείας χωρίς να κατανοώ τα δεδομένα», δήλωσε από την μεριά της η Δρ. Λέσλι Τσο, επεμβατική καρδιολόγος και διευθύντρια του Κέντρου Γυναικείων Καρδιαγγειακών Παθήσεων της Κλινικής του Κλίβελαντ. Η Τσο ήταν η κύρια συγγραφέας μιας ολοκληρωμένης ερευνητικής ανασκόπησης που δημοσιεύθηκε το 2023, η οποία περιέγραφε λεπτομερώς τους κινδύνους και τα οφέλη της ορμονοθεραπείας στην εμμηνόπαυση για γυναίκες διαφόρων ηλικιών και ιστορικών υγείας.

Ο Τσο και άλλοι ειδικοί λένε ότι αυτό που χρειάζεται τώρα είναι καλύτερη ισορροπία. Ζητούν από τους αξιωματούχους του FDA και τους γιατρούς να αντιμετωπίζουν την ορμονοθεραπεία όπως οποιοδήποτε άλλο φάρμακο που έχει οφέλη και κινδύνους, και να θυμούνται ότι οι ορμόνες δεν είναι πλέον οι μόνες επιλογές για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων της εμμηνόπαυσης.

Με πληροφορίες από: ΑΠΕ – ΜΠΕ, CNN, Reuters / Φωτογραφία iStock