Ο καταρράκτης δεν είναι μόνο νόσος των ηλικιωμένων

Ο καταρράκτης θεωρείται νόσος των ηλικιωμένων επειδή συνήθως γίνεται αντιληπτός σε 60άρηδες και 70άρηδες. Ωστόσο μπορεί να εμφανιστεί πολύ νωρίτερα, ακόμα και σε ανθρώπους που δεν έχουν φθάσει καν τα 50 τους χρόνια!

Διεθνή στοιχεία δείχνουν ότι ο καταρράκτης προσβάλλει περισσότερο από το 50% των ανθρώπων που που ξεπερνούν τα 70 τους χρόνια και πάνω από το 70% των 80άρηδων.

Ωστόσο ο καταρράκτης δεν αφορά αποκλειστικά την τρίτη ηλικία. Αντιθέτως, μπορεί κάλλιστα να εμφανιστεί και σε 40άρηδες ή 50άρηδες, οι οποίοι όμως δεν ξέρουν (ακόμα) ότι τον έχουν αναπτύξει.

Οι άνθρωποι αυτοί μισοκλείνουν τα μάτια ή τα καταπονούν για να καταφέρουν να δουν καθαρά δίχως να ξέρουν τι συμβαίνει. Τα συμπτώματα αυτά είναι ιδιαίτερα έντονα το βράδυ.

Τι είναι λοιπόν ο καταρράκτης και ποιοι κινδυνεύουν να τον εκδηλώσουν; Ο  χειρουργός-οφθαλμίατρος Δρ. Αναστάσιος-Ι. Κανελλόπουλος, καθηγητής Οφθαλμολογίας στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, και ιδρυτής και επιστημονικός διευθυντής του Ινστιτούτου Οφθαλμολογίας LaserVision, εξηγεί τι πρέπει να ξέρουμε γι’ αυτόν.

Είναι μία νόσος ηλικίας σχεδόν 2.000 ετών

Οι πρώτες αναφορές για τον καταρράκτη χρονολογούνται από τον 1ο αιώνα μ.Χ. (πιθανώς το 29 μ.Χ.)  στο έργο De Medicina, το οποίο έγραψε ο ρωμαίος συγγραφέας και (ενδεχομένως) ιατρός Αύλος Κορνήλιος Κέλσος.

Δεν σχηματίζεται πάνω στο μάτι

Ο περισσότερος κόσμος νομίζει ότι ο καταρράκτης αναπτύσσεται επειδή δημιουργείται ένα θολό στρώμα πάνω στον κρυσταλλοειδή φακό του ματιού. Στην πραγματικότητα όμως το θόλωμα δημιουργείται στο εσωτερικό του ματιού, όταν διασπαστούν οι πρωτεΐνες που αποτελούν τον φυσιολογικά διαυγή φακό του ματιού.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι ασθενείς δεν νιώθουν καμία οφθαλμική ενόχληση από τον καταρράκτη τους και τον αντιλαμβάνονται μόνο όταν αρχίσει να επηρεάζεται σημαντικά η όρασή τους.

Η ηλικία δεν είναι ο μοναδικός παράγοντας κινδύνου

Αν και ο καταρράκτης εκδηλώνεται κυρίως στις ηλικίες 60 και 70 ετών, η ανάπτυξή του συνήθως έχει αρχίσει πολύ νωρίτερα.

Επιπλέον, υπάρχουν ορισμένοι παράγοντες που προδιαθέτουν για ταχύτερη εμφάνισή του. Τέτοιοι παράγοντες είναι ορισμένα νοσήματα (π.χ. σακχαρώδης διαβήτης) και η χρήση ορισμένων φαρμάκων (π.χ. λήψη κορτιζόνης για μεγάλο χρονικό διάστημα). Επίσης τα ατυχήματα με τραυματισμό στα μάτια και η υψηλή μυωπία (πάνω από 10 βαθμούς) κυρίως σε γυναίκες.

Άλλοι παράγοντες κινδύνου που, αθροιστικά, φαίνεται να σχετίζονται με την πρόωρη εμφάνιση καταρράκτη είναι το κάπνισμα, η χρήση αλκοόλ και η παρατεταμένη έκθεση στον ήλιο. Ενδέχεται επίσης να παίζει ρόλο και το οικογενειακό ιστορικό καταρράκτη.

Το θόλωμα της όρασης δεν είναι το μοναδικό σύμπτωμα

Μπορεί να είναι το πιο γνωστό, αλλά υπάρχουν και άλλα, πολύ χαρακτηριστικά.

Ο ασθενής, λ.χ., μπορεί να βλέπει φωτοστέφανα γύρω από τα λαμπερά φώτα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα τη νύχτα, όταν οδηγεί και έρχεται από την αντίθετη κατεύθυνση ένα αυτοκίνητο.

Μπορεί επίσης να έχει διπλωπία (βλέπει τα πράγματα διπλά) ή να βλέπει ξεθωριασμένα τα χρώματα γύρω του. Το ξεθώριασμα γίνεται αντιληπτό κυρίως μετά την εγχείρηση, όταν ξαφνικά ο κόσμος γίνεται πιο πολύχρωμος και λαμπερός.

Ένα άλλο σύμπτωμα είναι ότι ξαφνικά αρχίζει να αυξάνεται η μυωπία ή να μειώνεται η υπερμετρωπία του, με συνέπεια να πρέπει να αλλάξει τα γυαλιά του.

Ο ασθενής μπορεί να αντιμετωπίζει δυσκολίες και σε συνθήκες έντονου φωτισμού. Για παράδειγμα, μια μέρα με πολύ ήλιο να δυσκολεύεται να κατέβει μια σκάλα με λευκά σκαλοπάτια.

Αυτά τα συμπτώματα δυστυχώς ακόμη και σήμερα δεν ελέγχονται συστηματικά από πολλούς χειρουργούς-οφθαλμιάτρους που αξιολογούν καθημερινά πιθανούς ασθενείς, λέει ο Δρ. Κανελλόπουλος.

Μπορεί να προσβάλλει μόνο το ένα μάτι

Αν και πιο συνηθισμένος είναι ο αμφοτερόπλευρος καταρράκτης, είναι πιθανό να αναπτυχθεί θόλωμα του κρυσταλλοειδούς φακού μόνο στο ένα μάτι.

Για παράδειγμα, αυτό συμβαίνει όταν ο καταρράκτης εκδηλώνεται έπειτα από ένα κτύπημα ή τραυματισμό στο μάτι.

Είναι μύθος ότι δεν πρέπει να χειρουργηθεί αν δεν «ωριμάσει»

Η απόφαση για επέμβαση δεν λαμβάνεται με βάση τον βαθμό ωρίμανσης του καταρράκτη, αλλά με τις απαντήσεις του ασθενούς σε τέσσερα βασικά ερωτήματα που έχει θεσπίσει η Αμερικανική Ακαδημία Οφθαλμολογίας (AAO).

Οι ερωτήσεις αυτές είναι: Επηρεάζει ο καταρράκτης τις καθημερινές δραστηριότητες; Επηρεάζει την ικανότητα ασφαλούς οδήγησης τη νύκτα; Εμποδίζει την ενασχόληση με υπαίθριες δραστηριότητες; Μπορεί να αντιμετωπιστεί με άλλους τρόπους (π.χ. με πιο έντονο φωτισμό στο σπίτι, μεγεθυντικό φακό στο διάβασμα, γυαλιά ηλίου με πολωμένους φακούς κ.λπ.);

Αν οι απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα δείξουν ότι ο καταρράκτης επηρεάζει την καθημερινή ζωή, πρέπει να χειρουργηθεί. Η επίδραση αυτή συνήθως παρατηρείται όταν το θόλωμα του φακού έχει μειώσει κατά 50% την όραση.

Η εγχείρηση για τον καταρράκτη είναι η πιο ασφαλής της Ιατρικής!

Καμία χειρουργική επέμβαση όμως δεν έχει μηδενικό ποσοστό επιπλοκών. Παρότι λοιπόν η εγχείρηση για τον καταρράκτη έχει ποσοστό επιτυχίας 96%, σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις παρατηρούνται επιπλοκές στα μάτια.

Τέτοιες επιπλοκές είναι φλεγμονή, μετακίνηση του ενδοφακού (ο τεχνητός φακός που αντικαθιστά τον φυσικό) και αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς.

Τα συμβάντα αυτά αποδεικνύουν πως ακόμα και η πολύ απλή αυτή επέμβαση πρέπει να πραγματοποιείται με άκρα σοβαρότητα και έγκριτη και έμπειρη ιατρική παρακολούθηση, τονίζει ο Δρ. Κανελλόπουλος.

Η εγχείρηση είναι πολύ γρήγορη

Ουσιαστικά τελειώνει μέσα σε 15 λεπτά. Γίνεται με τοπική αναισθησία, απαιτεί πολύ μικρή τομή (με τα nanosecond laser είναι μόλις 1,6 χιλιοστά) και δεν χρειάζεται ράμματα.

Ωστόσο η συνολική παραμονή του ασθενούς στο ιατρείο είναι περίπου 2 ώρες, διότι η χειρουργική ομάδα χρειάζεται κάποιο χρόνο για να προετοιμάσει τον ασθενή για την επέμβαση και να φροντί­σει για την ανάρρωσή του.

Ο καταρράκτης δεν μπορεί να υποτροπιάσει

Μήνες ή χρόνια ύστερα από την επέμβαση, η όραση μπορεί να θολώσει πάλι. Παρότι πολύς κόσμος νομίζει ότι αυτό σημαίνει υποτροπή, στην πραγματικότητα δεν είναι.

Ο φυσιολογικός φακός του ματιού έχει αντικατασταθεί από συνθετικό ο οποίος δεν θολώνει. Αυτό που συμβαίνει μερικές φορές είναι ότι θολώνει η μεμβράνη στήριξης του τεχνητού φακού.

Το θόλωμα αυτό χρειάζεται αντιμετώπιση με ειδικό λέιζερ (Yag laser), αλλά χωρίς να απαιτηθεί νέα τομή στο μάτι.

Υπάρχουν τρόποι προστασίας από τον καταρράκτη

Αν και κανένας δεν μπορεί να σταματήσει το ρολόι του χρόνου, τον κίνδυνο εμφάνισης καταρράκτη μειώνει η χρήση καλών γυαλιών ηλίου χειμώνα-καλοκαίρι και η αντικατάστασή τους κάθε 2 χρόνια.

Σημαντικό προληπτικό μέτρο είναι και η κατανάλωση φρούτων και λαχανικών πλούσιων σε αντιοξειδωτικές ουσίες, ειδικά σε βιταμίνη C.

Τέλος, απαιτείται αποφυγή του καπνίσματος, περιορισμός του αλκοόλ και προστασία ή σωστός έλεγχος του διαβήτη.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

image description

ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑ ΥΓΕΙΑΣ

Η ζάλη, ή αλλιώς ζαλάδα, είναι ένα σύμπτωμα που μπορεί να οριστεί ως το αίσθημα αστάθειας ή απώλειας της...

Κάντε αναζήτηση στην εγκυκλοπαίδεια υγείας του iatropedia.gr

ΕΦΗΜΕΡΕΥΟΝΤΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ

image description

Δείτε ποιά νοσοκομεία εφημερεύουν