Νόσος Αλτσχάιμερ: Ποια χόμπι μπορούν να μειώσουν σχεδόν 40% τον κίνδυνο

Η ενασχόληση καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής με δραστηριότητες που διεγείρουν το μυαλό και εμπλουτίζουν τις γνώσεις, μπορεί να δράσει προστατευτικά εναντίον της νόσου Αλτσχάιμερ και της έκπτωσης των νοητικών λειτουργιών, αναφέρουν επιστήμονες από τις ΗΠΑ.

Σε μεγάλη μελέτη που εκπόνησαν διαπίστωσαν πως το κλειδί είναι η συνεχιζόμενη μάθηση, με τις προστατευτικές δραστηριότητες να συμπεριλαμβάνουν ενδεικτικά:

• Το διάβασμα
• Το γράψιμο
• Την εκμάθηση ξένων γλωσσών

Αυτού του είδους οι νοητικώς απαιτητικές δραστηριότητες μπορεί επίσης να καθυστερήσουν τόσο τη νόσο Αλτσχάιμερ, όσο και την ήπια νοητική διαταραχή που συχνά είναι πρόδρομη κατάσταση της άνοιας.

Η μελέτη

Τα νέα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στην ιατρική επιθεώρηση Neurology. Η μελέτη διεξήχθη σε 1.939 εθελοντές, μέσης ηλικίας 80 ετών κατά την έναρξή της. Κανένας τους δεν έπασχε στην αρχή από νόσο Αλτσχάιμερ ή ήπια νοητική διαταραχή.

Οι ερευνητές τους ζήτησαν να συμπληρώσουν αναλυτικά ερωτηματολόγια για τις συνήθειές τους και τη σχέση τους με τη μάθηση. Μία φορά τον χρόνο, εξ άλλου, τους υπέβαλλαν σε κλινική αξιολόγηση.

Στόχος τους ήταν να εξακριβώσουν το επίπεδο του νοητικού εμπλουτισμού στη διάρκεια της ζωής τους. Έτσι, τους ρώτησαν ενδεικτικά:

• Πριν από τα 18 τους χρόνια: Πόσο συχνά διάβαζαν ή/και τους διάβαζαν βιβλία (π.χ. στη βρεφική/νηπιακή ηλικία). Αν είχαν πρόσβαση σε εφημερίδες και άτλαντες στο σπίτι. Αν είχαν κάνει μαθήματα μίας ξένης γλώσσας επί περισσότερα από 5 χρόνια κ.λπ.
• Στην ηλικία των 40 ετών: Πόσο ήταν το εισόδημά τους. Αν ήταν συνδρομητές σε περιοδικά ή βιβλιοθήκες, αν είχαν βιβλία και λεξικά στο σπίτι τους. Πόσο συχνά επισκέπτονταν μουσεία ή βιβλιοθήκες κ.λπ.
• Στην τρίτη ηλικία: Πόσο συχνά διάβαζαν, έγραφαν ή/και έπαιζαν παιχνίδια/χαρτιά. Πόσο ήταν το εισόδημά τους (π.χ. από τη σύνταξή τους) κ.λπ.

Τα ευρήματα

Στη διάρκεια οκτώ ετών παρακολούθησης, 551 από τους εθελοντές ανέπτυξαν νόσο Αλτσχάιμερ. Άλλοι 719 εκδήλωσαν ήπια νοητική διαταραχή. Οι ερευνητές συνέκριναν τους εθελοντές με το υψηλότερο επίπεδο εμπλουτισμού των νοητικών δεξιοτήτων τους με εκείνους που είχαν το χαμηλότερο.

Όπως διαπίστωσαν, από εκείνους που εμπλούτιζαν ακατάπαυστα τις γνώσεις τους, νόσο Αλτσχάιμερ ανέπτυξε το 21%. Σε όσους όμως δεν ασχολούνταν με πολύ απαιτητικές νοητικές δραστηριότητες, το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 34%.

Αφού οι ερευνητές συνυπολόγισαν άλλους συμβάλλοντες παράγοντες (π.χ. φύλο, ηλικία, μορφωτικό επίπεδο) κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι ο εμπλουτισμός των γνώσεων καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής σχετίζεται με:

• 38% λιγότερες πιθανότητες αναπτύξεως νόσου Αλτσχάιμερ
• 36% λιγότερες πιθανότητες αναπτύξεως ήπιας νοητικής διαταραχής

Η μελέτη έδειξε ακόμα πως οι συμμετέχοντες που «ακόνιζαν» το μυαλό τους εκδήλωναν τη νόσο Αλτσχάιμερ σχεδόν έξι χρόνια αργότερα (στα 94 αντί για τα 88 τους χρόνια, κατά μέσον όρο). Εκδήλωναν επίσης ήπια νοητική διαταραχή με επτά χρόνια καθυστέρηση (στα 85 έτη, αντί για τα 75 κατά μέσον όρο).

Η πρακτική σημασία

Τα ευρήματα αυτά δεν αποδεικνύουν σχέση αιτίας-αποτελέσματος, διευκρινίζουν οι ερευνητές. Υποδεικνύουν απλώς μία ισχυρή συσχέτιση ανάμεσα στην μάθηση καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής και τον κίνδυνο έκπτωσης των νοητικών λειτουργιών.

Η συνεχιζόμενη μάθηση συσχετίσθηκε ιδιαιτέρως με καλύτερη μνήμη και σκέψη. Συσχετίστθηκε επίσης με πιο αργή έκπτωση των νοητικών λειτουργιών όταν άρχιζε η νόσος Αλτσχάιμερ.

«Τα ευρήματα αυτά είναι πολύ ενθαρρυντικά. Υποδηλώνουν ότι η συνεχής ενασχόληση με ποικιλία δραστηριοτήτων που διεγείρουν το μυαλό, μπορεί να κάνει τη διαφορά στις νοητικές δεξιότητες αργότερα στη ζωή», δήλωσε η επικεφαλής ερευνήτρια Dr. Andrea Zammit, επίκουρη καθηγήτρια Νευροψυχολογίας στο ΠανεπιστήμιοRush στο Σικάγο.

Επομένως, «είναι πιθανό η υιοθέτηση πολιτικών που θα διευκολύνουν τη μάθηση σε όλες τις ηλικίες να οδηγήσει σε μείωση της επίπτωσης της νόσου Αλτσχάιμερ», πρόσθεσε.

Φωτογραφία: iStock