Μητρικός θηλασμός: Πώς το μητρικό γάλα «προσαρμόζεται» στις ανάγκες του μωρού και προστατεύει μαμά και παιδί

Ο μητρικός θηλασμός, τουλάχιστον για τους πρώτους 6 μήνες,  αποτελεί, σύμφωνα με τους ειδικούς, την ιδανική διατροφή για το βρέφος. Προσφέρει όλα τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά και αντισώματα για την ανάπτυξη και προστασία του από λοιμώξεις. Επιπλέον, ενισχύει τον συναισθηματικό δεσμό μητέρας – παιδιού και βοηθά στην ανάρρωση της μητέρας μετά τον τοκετό. Τέλος, προλαμβάνει μακροπρόθεσμα προβλήματα υγείας, τόσο της μητέρας όσο και του παιδιού.

• Διαβάστε επίσης – Εγκυμοσύνη και θηλασμός θωρακίζουν την εγκεφαλική λειτουργία της μητέρας

Η «συνομιλία» μητέρας και βρέφους μέσω του θηλασμού

Μία από τις πιο εντυπωσιακές ανακαλύψεις των τελευταίων ετών αφορά τον τρόπο με τον οποίο το σώμα της μητέρας «διαβάζει» τις ανάγκες του μωρού. Όταν ένα βρέφος θηλάζει, δημιουργείται ένα κενό πίεσης που επιτρέπει σε μικροποσότητες σάλιου από το στόμα του μωρού να εισχωρήσουν στους γαλακτοφόρους πόρους της μητέρας.

Εκεί, το μητρικό σώμα «αναλύει» το σάλιο για παθογόνους οργανισμούς. Αν το μωρό είναι άρρωστο, οι μαστικοί αδένες λαμβάνουν το σήμα και αρχίζουν να παράγουν εξειδικευμένα αντισώματα για να καταπολεμήσουν τη λοίμωξη.

Σύμφωνα με μελέτη της Δρ. Κέιτι Χίντε, εξελικτικής βιολόγου και διευθύντριας του Εργαστηρίου Συγκριτικής Γαλουχίας στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Αριζόνα, το γάλα διαφοροποιείται ακόμα και ανάλογα με το φύλο του βρέφους. Μάλιστα παρέχει διαφορετική ενεργειακή πυκνότητα και ορμονικά σήματα. Η έρευνα της Χίντε, υπογραμμίζει ότι ο θηλασμός είναι μια επένδυση στη μελλοντική ανάπτυξη του ατόμου.

Τα οφέλη για τον εγκέφαλο και το μεταβολισμό

Είναι γνωστό ότι ο θηλασμός προστατεύει από λοιμώξεις, αλλά οι μακροπρόθεσμες επιδράσεις του στη νοητική ανάπτυξη είναι εξίσου σημαντικές. Το μητρικό γάλα περιέχει μακράς αλύσου πολυακόρεστα λιπαρά οξέα (DHA), τα οποία είναι απαραίτητα για τη δόμηση του εγκεφαλικού ιστού.

Σημαντική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό The Lancet Global Health, παρακολούθησε σχεδόν 3.500 νεογνά για τρεις δεκαετίες. Τα αποτελέσματα  ήταν εκπληκτικά. Έδειξαν ότι τα παιδιά που θήλασαν για τουλάχιστον ένα χρόνο, είχαν υψηλότερο δείκτη νοημοσύνης, παρέμειναν περισσότερα χρόνια στην εκπαίδευση και είχαν υψηλότερο εισόδημα ως ενήλικες.

Πότε ο μητρικός θηλασμός μπορεί να «βλάψει» – Πότε πρέπει να περιοριστεί;

Παρά την τεράστια αξία του, υπάρχουν περιπτώσεις όπου ο θηλασμός πρέπει να προσεγγίζεται με προσοχή ή και να διακόπτεται. Είναι σημαντικό να αποφεύγονται οι ενοχές, καθώς η υγεία της μητέρας είναι εξίσου προτεραιότητα.

• Φαρμακευτική αγωγή και ουσίες: Ορισμένα φάρμακα (π.χ. χημειοθεραπευτικά, συγκεκριμένα ψυχιατρικά φάρμακα ή ισχυρά παυσίπονα) περνούν στο γάλα και μπορεί να είναι τοξικά για το βρέφος.
• Μεταδοτικά νοσήματα: Σε αναπτυγμένες χώρες, ο θηλασμός αντενδείκνυται αν η μητέρα είναι θετική στον ιό HIV ή στον HTLV (ιός της ανθρώπινης Τ-λεμφοκυτταρικής λευχαιμίας).
• Περιβαλλοντικοί ρύποι: Σε ακραίες περιπτώσεις έκθεσης σε βαρέα μέταλλα, το γάλα μπορεί να λειτουργήσει ως δίαυλος μεταφοράς τοξινών.

Η σύνδεση με τη μητρική υγεία

Ο θηλασμός δεν ωφελεί μόνο το παιδί, προστατεύει και τη μητέρα. Κατά τη διάρκεια του θηλασμού εκκρίνεται οξυτοκίνη, η οποία βοηθά τη μήτρα να επανέλθει στο φυσιολογικό της μέγεθος. Επίσης, μειώνει την αιμορραγία μετά τον τοκετό.

Μια εκτενής μελέτη έδειξε ότι ο θηλασμός μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2, καρκίνου του μαστού και των ωοθηκών, καθώς και καρδιαγγειακών νοσημάτων στη μητέρα. Η επικεφαλής της μελέτης, υποστηρίζει ότι ο θηλασμός πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια κρίσιμη παρέμβαση δημόσιας υγείας για τη γυναίκα και όχι απλώς ως μια επιλογή τρόπου ζωής.

Το κοινωνικό εμπόδιο

Το μεγαλύτερο πρόβλημα σήμερα δεν είναι η έλλειψη θέλησης, αλλά η έλλειψη υποστήριξης. Οι περιορισμοί που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες εργαζόμενες, η έλλειψη χώρων θηλασμού και η ανεπαρκής άδεια μητρότητας αποτελούν τους κύριους λόγους πρόωρης διακοπής.

Φωτογραφία: istock