Μακροζωία: Τα τέσσερα βασικά βήματα για υγιή γήρανση, σύμφωνα με τους επιστήμονες

Ελισάβετ Σταύρου
02 Ιανουαρίου 2026 | 08:01

Βάλτε αυτούς τους 4 «χρυσούς» κανόνες στη ζωή σας από τη νέα χρονιά, για να «παγώσετε τον χρόνο» και να μεγαλώσετε με υγεία και ευεξία.

Μια ομάδα επιστημόνων δείχνει πώς η βιολογία, ο τρόπος ζωής και ο πολιτισμός μπορούν να συνεργαστούν για να βοηθήσουν τους ανθρώπους να πετύχουν την μακροζωία – να ζήσουν μια ζωή μεγαλύτερης διάρκειας, με περισσότερη υγεία.

Η πρώτη παγκόσμια σύνοδος κορυφής για τη μακροζωία πραγματοποιήθηκε πρόσφατα στην Ιαπωνία, όπου οι ειδικοί συζήτησαν τις εξελίξεις στην έρευνα, τις παρεμβάσεις στον τρόπο ζωής και τις «χρυσές» στρατηγικές.

Οι επιστήμονες κατέληξαν σε τέσσερα κρίσιμα στοιχεία για την μακροζωία, που δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Immune&Aging. Αυτά περιελάμβαναν:

τη διατήρηση ουσιαστικών κοινωνικών δεσμών,
το αίσθημα ευγνωμοσύνης,
την σωματική δραστηριότητα και
την τήρηση μιας υγιεινής διατροφής με επίκεντρο τις φυτικές πρωτεΐνες και τις φυτικές ίνες.

Ταχείες δημογραφικές αλλαγές στην υγιή μακροζωία

Ο κόσμος γερνάει με πρωτοφανή ρυθμό, με την αύξηση του προσδόκιμου ζωής και τη μείωση της γονιμότητας να αναδιαμορφώνουν τις δημογραφικές δομές των χωρών σε όλα τα επίπεδα εισοδήματος.

Ενώ οι άνθρωποι σήμερα ζουν περισσότερο από τις προηγούμενες γενιές, πολλοί περνούν τα τελευταία τους χρόνια με περισσότερες ασθένειες ή αναπηρίες.

Η Ιαπωνία ως «ζωντανό παράδειγμα»

Η Ιαπωνία, όπου σχεδόν ένας στους τρεις πολίτες είναι ηλικίας 65 ετών και άνω, ενσαρκώνει τις πιέσεις και τις δυνατότητες των κοινωνιών που γερνούν.

Η περιοχή Kyotango ξεχωρίζει για την ασυνήθιστα υψηλή συγκέντρωση ανθρώπων που είναι 100 ετών, ένα φαινόμενο που αποδίδεται στους ισχυρούς κοινωνικούς δεσμούς, στις φυτικές ίνες, στην καθημερινή δραστηριότητα και στην πολιτιστική συνέχεια.

Γήρανση ανά όργανο και τροποποιήσιμοι παράγοντες κινδύνου

Οι επιστήμονες ανέδειξαν ότι οι οικογένειες των εκατονταετών τείνουν να έχουν πιο αργή επιγενετική γήρανση. Όργανα όπως η παρεγκεφαλίδα και ο αμφιβληστροειδής γερνούν πιο αργά από ιστούς όπως το αίμα ή τα οστά.

Παράγοντες του τρόπου ζωής προκαλούν πολύ μέτριες μεταβολές στη βιολογική ηλικία, αν και ορισμένες παρεμβάσεις, όπως η συμπλήρωση ωμέγα-3, παρουσιάζουν μικρά αλλά μετρήσιμα οφέλη.

Αντίθετα, η παχυσαρκία επισημάνθηκε ως επιταχυντής της επιγενετικής γήρανσης που σχετίζεται με το ήπαρ.

Δείτε επίσης: Μακροζωία: Τα 6 «μαγικά» ελιξίρια και ποια τα εργαλεία της επιστήμης

Η καταστολή της πρωτεΐνης Rubicon, -ένας σημαντικός αρνητικός ρυθμιστής της αυτοφαγίας (κυτταρικής διαδικασίας καθαρισμού) που σχετίζεται με την ανοσοκαταστολή και τις ασθένειες- μπορεί να παρατείνει τη διάρκεια ζωής και να βελτιώσει τη νευρολογική λειτουργία σε συστήματα μοντέλων, όπως επισήμαναν οι επιστήμονες.

Παρεμβάσεις στο μικροβίωμα του εντέρου που υποστηρίζουν τη γνωστική και ανοσοποιητική υγεία

Οι επιστήμονες επικεντρώθηκαν στο μικροβίωμα του εντέρου ως παράγοντα που επηρεάζει τη γήρανση και τη μακροζωία.

Ανέδειξαν ότι η μικροβιακή ποικιλομορφία, η παραγωγή μεταβολιτών και η ακεραιότητα του εντερικού φραγμού μειώνονται με την ηλικία, οδηγώντας σε φλεγμονή, μεταβολική δυσλειτουργία και γνωστικές αλλαγές.

Οι μικροβιακές διαταραχές στην πρώιμη ζωή μπορούν να διαμορφώσουν τη μακροπρόθεσμη υγεία. Πρόσφατες κλινικές δοκιμές έδειξαν ότι οι παρεμβάσεις που στοχεύουν στο μικροβίωμα του εντέρου μπορούν να υποστηρίξουν τη νευρολογική και συστηματική υγεία.

Οι επιστήμονες περιέγραψαν τέσσερις κατηγορίες βιοδεικτών γήρανσης που βασίζονται στο μικροβίωμα: ποικιλομορφία, ταξινομική σύνθεση, μεταβολικό προφίλ και λειτουργική απόδοση.

Κοινωνικοί δεσμοί

Ένα δεύτερο σημαντικό επίκεντρο της συνόδου κορυφής ήταν ο σχεδιασμός κοινωνικών συστημάτων που επιτρέπουν στους ηλικιωμένους να ευδοκιμήσουν. Ο Ιάπωνας επιστήμονας Tomoo Matsuda υποστήριξε την ιδέα μιας «Πλατινένιας Κοινωνίας». Μια τέτοια κοινότητα δεν βλέπει τη γήρανση ως κοινωνική παρακμή, αλλά ως ευκαιρία να ενδυναμώσει τους ηλικιωμένους ως συνεισφέροντες.

Όσον αφορά την γήρανση των πληθυσμών στις αγροτικές/επαρχιακές περιοχές, αυτές αντιμετωπίζουν μείωση του πληθυσμού και περιορισμένη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας.

Δείτε επίσης: Η Ιαπωνία «σπάει τα ρεκόρ» μακροζωίας – Πάνω από 100.000 οι αιωνόβιοι

Τα ψηφιακά εργαλεία που ενσωματώνονται στα συστήματα υγείας, όπως της Ελλάδας, μπορούν να εντοπίσουν τρωτά σημεία όπως η ανεπαρκής πρόσβαση σε εγκαταστάσεις υγείας και τα ανεπαρκή δίκτυα φροντίδας. Η ενσωμάτωση τέτοιων τεχνολογιών με τις τοπικές πολιτιστικές πρακτικές, υποστηρίζουν οι επιστήμονες, είναι απαραίτητη για την οικοδόμηση φιλικών προς τους ηλικιωμένους περιβαλλόντων που ευθυγραμμίζουν την καινοτομία με την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και τις ανάγκες της κοινότητας.