Κρυφά πλάνα από την «Σπηλιά του Πύθωνα» δείχνουν γιατί μολύνονται οι άνθρωποι από επικίνδυνους ιούς

Εκατοντάδες απρόσμενους επισκέπτες και ισάριθμες ευκαιρίες για μετάδοση ενός επικίνδυνου ιού σε άλλα θηλαστικά (συμπεριλαμβανομένων των ανθρώπων) ανακάλυψε διεθνής ομάδα επιστημόνων, η οποία τοποθέτησε κρυφές κάμερες σε μία σπηλιά στην Ουγκάντα όπου είναι γνωστό ότι ζουν νυχτερίδες.

Η επονομαζόμενη «Σπηλιά του Πύθωνα» βρίσκεται στο Εθνικό Πάρκο «Βασίλισσα Ελισάβετ» της Ουγκάντα. Έχει λάβει την ονομασία της από το γεγονός ότι πολλοί πύθωνες ζουν σε αυτήν. Φιλοξενεί επίσης αιγυπτιακές νυχτερίδες των φρούτων, οι οποίες είναι γνωστοί φορείς του ιού Marburg.

Ο ιός αυτός είναι συγγενικός με τον ιό Έμπολα. Προκαλεί έναν σπάνιο αλλά εξαιρετικά επικίνδυνο αιμορραγικό πυρετό, που αποβαίνει συχνά μοιραίος.

Οι επιστήμονες θέλησαν να μελετήσουν πώς διασπείρονται οι ζωονόσοι (παθήσεις που φέρουν τα ζώα). Έτσι είπαν να τοποθετήσουν κρυφές κάμερες στην σπηλιά, τις οποίες άφησαν εκεί για 368 μερόνυχτα.

Όταν πήραν στα χέρια τους το βιντεοσκοπημένο υλικό και το μελέτησαν, έμειναν άφωνοι. Η σπηλιά ήταν ένα αληθινό… κέντρο διερχομένων, αφού τουλάχιστον 14 διαφορετικά σπονδυλωτά είδη μπήκαν συνολικώς 321 φορές σε αυτήν για:

• Να κυνηγήσουν τις νυχτερίδες
• Να αναζητήσουν τροφή στο «γκουανό» (οι ακαθαρσίες των νυχτερίδων)
• Να εξερευνήσουν τη σπηλιά

Μεγάλες σαύρες, γύπες και γενέττες (ένα γουνοφόρο σαρκοφάγο θηλαστικό της Αφρικής) ήταν οι πιο συχνοί επισκέπτες. Υπήρχε επίσης μία λεοπάρδαλη που εθεάθη τουλάχιστον 43 φορές να μπαίνει και να βγαίνει κρατώντας μία νυχτερίδα στο στόμα της.

Υπήρξαν μάλιστα πλάνα από είδη που συνήθως ανταγωνίζονται το ένα με το άλλο (π.χ. πύθωνες με σαύρες) να βρίσκονται ταυτοχρόνως στον ίδιο χώρο, δίχως να ενοχλούνται. Αυτό υποδηλώνει τέτοια αφθονία τροφής, που καθιστά τον ανταγωνισμό αχρείαστο, λένε οι ερευνητές.

locals were also seen at the cave.For the first time, researchers have recorded predators hunting bats known to harbor Marburg virus (relative of Ebola). The footage provides clues into how deadly viruses enter wildlife leading to human infections. Tourists pic.twitter.com/pOFTEFdgB2

— fluxfolio (@fluxfolio_) April 21, 2026

Και άνθρωποι

Το πιο απρόσμενο εύρημα, όμως, ήταν πως την σπηλιά δεν επισκέπτονταν μόνον ζώα, αλλά και άνθρωποι. Συνολικώς, οι κάμερες κατέγραψαν 214 επισκέπτες, αρκετοί εκ των οποίων ήταν τουρίστες, καθώς και μαθητές που συμμετείχαν σε σχολικές εκδρομές.

Οι άνθρωποι αυτοί έφθαναν έως το στόμιο του σπηλαίου, παραβιάζοντας έναν βασικό κανόνα του πάρκου: να μένουν σε μία ειδική πλατφόρμα, σε απόσταση 30 μέτρων, για την προστασία τους. Ει μη τι άλλο, οι ιθύνοντες του πάρκου δεν θα ήθελαν να συμβεί ατύχημα με κανέναν πύθωνα, διότι είναι προφανές ποιος θα νικούσε…

Οι 214 επισκέπτες, όμως, ήταν ατρόμητοι (ή άφρονες). Πολλοί έφτασαν λίγα βήματα από το στόμιο της σπηλιάς και μόνο ένας (ήταν τουρίστας) φορούσε μάσκα.

«Η εγγύτητα στη σπηλιά ενέχει σημαντικό κίνδυνο μετάδοσης του ιού Marburg από τις νυχτερίδες στον άνθρωπο», τονίζουν οι ερευνητές.

Επιστημονική δημοσίευση

Οι επιστήμονες δημοσίευσαν τα ευρήματά τους στην επιστημονική επιθεώρηση Current Biology. Τα συνοδεύουν με ένα σύντομο βίντεο που περιέχει πλάνα από την σπηλιά.

Όπως αναφέρουν, η έρευνά τους παρέχει στην επιστημονική κοινότητα μια σπάνια ματιά στον τρόπο με τον οποίο επικίνδυνοι ιοί μπορεί να περάσουν στ’ αλήθεια από το ζωικό βασίλειο στους ανθρώπους.

Επειδή, δε, οι επισκέπτες του Εθνικού Πάρκου επιδείκνυαν κατ’ επανάληψιν ριψοκίνδυνη συμπεριφορά, ζητούν να θεσπιστούν αυστηροί έλεγχοι των επισκεπτών.

Ζητούν επίσης να καταστεί υποχρεωτική η χρήση προστατευτικού εξοπλισμού για προσωπικό και επισκέπτες. Τέλος, ζητούν να γίνονται τακτικοί έλεγχοι των άγριων ζώων που φιλοξενούνται στο πάρκο.

Η Σπηλιά του Πύθωνα

Η Σπηλιά του Πύθωνα είναι ένα ρηχό σπήλαιο στην δυτική Ουγκάντα, φημισμένο για την αποικία των αιγυπτιακών νυχτερίδων και για τους πύθωνες των βράχων που φιλοξενεί.

Τμήματα της οροφής του έχουν καταρρεύσει, με συνέπεια να έχει μειωθεί σημαντικά η απόσταση μεταξύ των νυχτερίδων και των θηρευτών τους. Για τον ίδιο λόγο έχει μειωθεί και η απόστασή τους από τους ανθρώπους.

Οι συνθήκες αυτές αυξάνουν τις πιθανότητες έκθεσης ανθρώπων και ζώων στον επικίνδυνο ιό Marburg και στα άλλα παθογόνα που φέρουν οι νυχτερίδες.

Στην πραγματικότητα, το σπήλαιο έχει κατά το παρελθόν συνδεθεί με αρκετά κρούσματα του πυρετού Marburg σε ανθρώπους. Το 2008, λ.χ., μία γυναίκα από την Ολλανδία εκδήλωσε τη νόσο μετά από επίσκεψη σε αυτό.

Αν και στην παρούσα έρευνα δεν καταγράφηκε κάποιο κρούσμα του ιού Marburg σε ανθρώπους, οι επιστήμονες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου. Και αυτό, διότι η αλληλεπίδραση νυχτερίδων, θηλαστικών και ανθρώπων που κατέγραψαν σε μόλις ένα χρόνο παρακολούθησης «καταρρίπτει την πεποίθηση ότι οι επαφές που οδηγούν σε διασπορά επικίνδυνων ζωονόσων στους ανθρώπους είναι σπάνιες, κρυφές ή δύσκολες», τονίζουν.

Φωτογραφία: istock