Καρκίνος του μαστού: 485 ύποπτες χημικές ουσίες εντοπίστηκαν σε φυτοφάρμακα

Εκατοντάδες χημικές ουσίες που έχουν συνδεθεί σε πειραματικές ή εργαστηριακές μελέτες με μηχανισμούς σχετικούς με τον καρκίνο του μαστού εντοπίζονται σε προϊόντα με τα οποία ο πληθυσμός μπορεί να έρχεται καθημερινά σε επαφή. Ανάμεσα στις σημαντικότερες πηγές έκθεσης που αναδεικνύει νέα μελέτη βρίσκονται τα φυτοφάρμακα.

Ερευνητές του αμερικανικού Silent Spring Institute εντόπισαν 485 τέτοιες χημικές ουσίες σε σκευάσματα φυτοφαρμάκων. Το ιδιαίτερο εύρημα είναι ότι μόνο οι 145 είναι καταχωρισμένες ως δραστικές ουσίες, δηλαδή ως τα συστατικά που δίνουν στο προϊόν τη βασική του δράση. Οι υπόλοιπες περίπου 340 χρησιμοποιούνται ως βοηθητικά ή λεγόμενα «αδρανή» συστατικά.

Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι ο χαρακτηρισμός «αδρανές» δεν σημαίνει απαραίτητα και βιολογικά ακίνδυνο. Το γεγονός αυτό, σύμφωνα με τους ίδιους, αναδεικνύει ένα κενό στον τρόπο με τον οποίο αξιολογείται η ασφάλεια ολόκληρων των σκευασμάτων.

Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο Environmental Health Perspectives και αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας να χαρτογραφηθούν οι χημικές ουσίες που μπορεί να σχετίζονται με τον καρκίνο του μαστού και οι κυριότερες πηγές έκθεσης του πληθυσμού.

Πώς συνδέθηκαν οι ουσίες με τον καρκίνο του μαστού

Σε προηγούμενη εργασία, η ίδια ερευνητική ομάδα είχε δημιουργήσει έναν κατάλογο με περισσότερες από 900 χημικές ουσίες οι οποίες είτε είχαν προκαλέσει όγκους στους μαστικούς αδένες πειραματόζωων είτε είχαν επηρεάσει στο εργαστήριο ορμονικές οδούς, όπως εκείνες των οιστρογόνων και της προγεστερόνης, που έχουν σημασία για την ανάπτυξη ορισμένων μορφών καρκίνου του μαστού.

Στη νέα μελέτη, οι επιστήμονες δεν εξέτασαν εάν οι ουσίες αυτές προκαλούν καρκίνο στους ανθρώπους. Αναζήτησαν πού χρησιμοποιούνται, σε ποιες ποσότητες παράγονται, πώς απελευθερώνονται στο περιβάλλον και από ποιες πηγές μπορεί να εκτίθεται σε αυτές ο πληθυσμός.

Για τον σκοπό αυτό ανέλυσαν στοιχεία από περισσότερες από δώδεκα βάσεις δεδομένων της αμερικανικής κυβέρνησης.

Το πρόβλημα με τα «αδρανή» συστατικά

Από τις 485 ουσίες που βρέθηκαν σε σκευάσματα φυτοφαρμάκων:

• 145 είναι καταχωρισμένες στην αμερικανική Υπηρεσία Προστασίας Περιβάλλοντος (EPA) ως δραστικές ουσίες.
• Περίπου 340 αποτελούν άλλα συστατικά των προϊόντων, όπως βοηθητικές ουσίες που μπορεί να χρησιμοποιούνται ως διαλύτες, φορείς ή για τη σταθερότητα του σκευάσματος.

«Όταν σκεφτόμαστε την ασφάλεια των φυτοφαρμάκων, τείνουμε να επικεντρωνόμαστε στη δραστική ουσία. Ωστόσο, οι άνθρωποι εκτίθενται σε ολόκληρο το σκεύασμα», επισημαίνει η επικεφαλής συγγραφέας δρ Jennifer Kay, ερευνήτρια στο Silent Spring Institute.

Οι ερευνητές θεωρούν ότι και τα υπόλοιπα συστατικά χρειάζονται μεγαλύτερη προσοχή, ακριβώς επειδή δεν υποβάλλονται πάντοτε στο ίδιο επίπεδο αξιολόγησης με τις δραστικές ουσίες.

Δεν είναι μόνο τα φυτοφάρμακα

Η ανάλυση έδειξε ότι οι δυνητικά σχετικές με τον καρκίνο του μαστού χημικές ουσίες εντοπίζονται σε πολλές πηγές της καθημερινότητας.

Οι ερευνητές βρήκαν:

• 500 ουσίες σε καταναλωτικά προϊόντα
• 485 σε σκευάσματα φυτοφαρμάκων
• 462 σε τρόφιμα και ποτά
• 162 στο πόσιμο νερό
• 142 σε φαρμακευτικά προϊόντα
• 106 σε δομικά υλικά.

Η έκθεση ειδικά στα φυτοφάρμακα μπορεί να προέρχεται από πολλές πηγές: τρόφιμα και νερό, αλλά και προϊόντα για το σπίτι και τον κήπο, όπως εντομοαπωθητικά, σκευάσματα κατά οικιακών παρασίτων, ορισμένες θεραπείες για τις ψείρες και απολυμαντικά.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που αξιοποίησε η ερευνητική ομάδα, μεγάλες ποσότητες χημικών ουσιών που περιλαμβάνονται στον κατάλογο απελευθερώνονται επίσης στην ατμόσφαιρα από διάφορες οικονομικές δραστηριότητες.

Τι σημαίνουν τα ευρήματα

Η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι τα συγκεκριμένα φυτοφάρμακα ή οι χημικές ουσίες προκαλούν καρκίνο του μαστού στον άνθρωπο. Δεν παρακολούθησε ανθρώπους για να καταγράψει ποιοι εμφάνισαν τη νόσο ούτε υπολόγισε τον κίνδυνο για ένα συγκεκριμένο άτομο.

Αυτό που δείχνει είναι ότι πολλές ουσίες για τις οποίες υπάρχουν ήδη ενδείξεις πιθανής βιολογικής σχέσης με τον καρκίνο του μαστού βρίσκονται σε προϊόντα και περιβαλλοντικές πηγές με τις οποίες μπορεί να ερχόμαστε σε επαφή.

Οι συγγραφείς θεωρούν ότι αυτή η χαρτογράφηση μπορεί να βοηθήσει ώστε να δοθεί προτεραιότητα στις ουσίες που χρειάζονται περαιτέρω έρευνα και αυστηρότερο έλεγχο.

Ιδιαίτερα για τα φυτοφάρμακα, ζητούν η αξιολόγηση της ασφάλειας να μην περιορίζεται μόνο στη δραστική ουσία, αλλά να λαμβάνει υπόψη ολόκληρο το χημικό μείγμα του προϊόντος.

Φωτογραφία: istock