Καύσωνας: Τι να προσέχετε αν έχετε άσθμα ή ΧΑΠ – Συστάσεις από τους πνευμονολόγους

Επικίνδυνη μπορεί να αποδειχθεί η ακραία ζέστη για τους ασθενείς με αναπνευστικά προβλήματα, όπως το άσθμα και η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ), διότι μπορεί να επιδεινώσει την κατάστασή τους ή ακόμα και να προκαλέσει παρόξυνση της ασθένειάς τους.

Η ζέστη μπορεί να επηρεάσει το άσθμα με άμεσο και έμμεσο τρόπο, αναφέρουν ειδικοί από τον οργανισμό  Asthma Australia. Κατ’ αρχάς, ευνοεί την αφυδάτωση και ωθεί τον οργανισμό να εργάζεται σκληρά για να ρυθμίσει την εσωτερική θερμοκρασία του.

Αυτές οι πρόσθετες πιέσεις μπορεί να προκαλέσουν φλεγμονή στους αεραγωγούς. Μπορεί ακόμα να αυξήσουν την παραγωγή βλέννας και το αίσθημα σφιξίματος (ή απόφραξης) στους αεραγωγούς, δυσκολεύοντας έτσι την αναπνοή.

Η ζέστη επιφέρει αλλαγές και στο περιβάλλον. Μπορεί λ.χ. να αυξήσει τους παράγοντες που πυροδοτούν τις κρίσεις άσθματος, όπως τον καπνό από δασικές πυρκαγιές και την γύρη. Όταν εξ άλλου συνδυάζεται με υγρασία, ευνοεί την ανάπτυξη ακάρεων της οικιακής σκόνης και μούχλας. Και τα δύο αποτελούν γνωστούς εκλυτικούς παράγοντες ασθματικών κρίσεων.

Επιπλέον, η εισπνοή ζεστού και υγρού αέρα μπορεί να πυροδοτήσει κρίση άσθματος, επειδή διεγείρει την συστολή των αεραγωγών.

Σαν να μην ήταν αυτά αρκετά, η έντονη ζέστη μπορεί να επηρεάσει και ορισμένα φάρμακα που λαμβάνουν οι ασθενείς. Οι συσκευές, λ.χ., με τις οποίες λαμβάνονται τα εισπνεόμενα φάρμακα μπορεί να δυσλειτουργήσουν ή να σπάσουν εάν θερμανθούν πολύ. Σε τέτοια περίπτωση, υπάρχει κίνδυνος να μείνουν «ξεκρέμαστοι» οι ασθενείς όταν τις χρειασθούν.

Και οι ασθενείς με ΧΑΠ

Αυξημένους κινδύνους διατρέχουν στην έντονη ζέστη και οι πάσχοντες από ΧΑΠ. Πρόσφατη μελέτη έδειξε πως κάθε αύξηση της περιβαλλοντικής θερμοκρασίας κατά 1 βαθμό Κελσίου συνοδεύεται από αύξηση κατά 2% στις πιθανότητες να παρουσιάσουν επιδείνωση των συμπτωμάτων τους οι καπνιστές με ΧΑΠ. Μάλιστα ο αυξημένος κίνδυνος συνεχιζόταν για τις 2 επόμενες ημέρες.

Άλλες μελέτες έχουν δείξει ότι η έκθεση στην έντονη ζέστη το καλοκαίρι (πάνω από τους 30 βαθμούς Κελσίου) μπορεί να αυξήσει έως και 25% τον κίνδυνο θανάτου από ΧΑΠ.

Επιπλέον, ο κίνδυνος εισαγωγής στο νοσοκομείο αυξάνεται κατά 1,47% με κάθε 1 βαθμό αύξηση της περιβαλλοντικής θερμοκρασίας πάνω από τους 23 βαθμούς Κελσίου.

Η εισπνοή ζεστού, υγρού αέρα εξ άλλου μπορεί να προκαλέσει φλεγμονή στους αεραγωγούς και να επιδεινώσει την ΧΑΠ.

«Οι ασθενείς με αναπνευστικά προβλήματα όπως άσθμα και χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια διατρέχουν επιπλέον κίνδυνο την περίοδο του καύσωνα. Για το λόγο αυτό πρέπει να ακολουθούν τις γενικές οδηγίες προστασίας, να λαμβάνουν την καθημερινή τους αγωγή και να έχουν σαφείς οδηγίες σε περίπτωση που αναπτύξουν συμπτώματα όπως δύσπνοια και βήχα», τονίζει σε ανακοίνωσή της η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία (ΕΠΕ).

Τι να κάνετε

Τα ειδικά μέτρα που συνιστώνται στους ασθενείς με άσθμα ή ΧΑΠ όταν έχει έντονη ζέστη είναι τα εξής, κατά την Αμερικανική Πνευμονολογική Εταιρεία (ALA):

• Παρακολούθηση της ποιότητας του αέρα. Οι όποιοι κίνδυνοι από τη ζέστη εντείνονται ακόμα περισσότερο όταν συνυπάρχει ατμοσφαιρική ρύπανση. Επομένως απαιτείται καθημερινή παρακολούθηση των καιρικών συνθηκών.
• Αποφυγή σωματικής καταπόνησης σε υπαίθριους χώρους
• Λήψη μέτρων για να διατηρείται δροσερό το σώμα. Απαιτούνται άφθονα υγρά (κι ας μην διψάτε), ελαφρά και ανοικτόχρωμα ρούχα, παραμονή σε κλιματιζόμενους χώρους τις πιο θερμές ώρες της ημέρας. Ακόμα και λίγες ώρες να είστε στη δροσιά, βοηθάτε πολύ τον οργανισμό σας.

Πολύ σημαντικό είναι να μην χρησιμοποιείτε ανεμιστήρα όταν η θερμοκρασία πλησιάζει ή υπερβαίνει τους 35 βαθμούς Κελσίου, τονίζει η ALA. Το όριο αυτό είναι 40 βαθμοί Κελσίου για τους υγιείς ανθρώπους, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ).

Οι ανεμιστήρες στην έντονη ζέστη δημιουργούν ψευδές αίσθημα δροσιάς, χωρίς να μειώνουν την σωματική θερμοκρασία. Γι’ αυτό τον λόγο μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο θερμικής εξάντλησης ή θερμοπληξίας. Αντί για ανεμιστήρες, να κάνετε δροσερά ντους ή να ρίχνετε πάνω σας δροσερό νερό.

Βεβαιωθείτε επίσης ότι έχετε μαζί σας όλα τα απαιτούμενα φάρμακα. Αυτό αφορά τόσο τα ανακουφιστικά, όσο και τα ρυθμιστικά φάρμακα. Αν τα συμπτώματά σας δεν βελτιώνονται ή επιδεινώνονται, συμβουλευθείτε αμέσως τον γιατρό σας.

Καλό είναι επίσης να ρωτήσετε τον γιατρό σας εκ των προτέρων τι να κάνετε αν νιώσετε ότι σας επιβαρύνει η ζέστη και ποια συμπτώματα πρέπει να έχετε το νου σας.

Οι γενικοί τρόποι προστασίας

Ο καλύτερος τρόπος προστασίας από τον καύσωνα είναι η ενημέρωση, τονίζει η ΕΠΕ. Και συνιστά να εφαρμόζουν όλοι και τους γενικούς τρόπους προστασίας από τη ζέστη:

• Αποφύγετε την έκθεση σε αυξημένες θερμοκρασίες (πχ εξωτερικοί χώροι ή ηλιοθεραπεία) και παραμείνετε σε μέρη δροσερά και κλιματιζόμενα
• Αποφύγετε μέρη όπου επικρατεί συνωστισμός
• Αναβάλλετε την εργασία ή την άσκηση σε εξωτερικούς χώρους
• Μειώστε τις άσκοπες μετακινήσεις για εργασία ή αναψυχή
• Φορέστε άνετα, ελαφριά, ανοιχτόχρωμα ρούχα και χρησιμοποιήστε καπέλο και γυαλιά ήλιου
• Φροντίστε να είστε επαρκώς ενυδατωμένοι πριν την έξοδο από το σπίτι ή την εργασία και να πίνετε άφθονα υγρά (νερό και χυμούς φρούτων) όσο βρίσκεστε σε εξωτερικούς χώρους.
• Αποφύγετε το αλκοόλ και τα βαριά γεύματα
• Φροντίστε η διατροφή σας να αποτελείται από ελαφρά και μικρά γεύματα, φρούτα και λαχανικά. Αποφύγετε τις λιπαρές τροφές
• Εάν αισθανθείτε την παραμικρή αδιαθεσία αναζητήστε άμεσα ένα κλιματιζόμενο χώρο, πιείτε αρκετά υγρά και εάν είναι δυνατόν κάντε ένα χλιαρό ντους. Διαφορετικά τοποθετήστε υγρά επιθέματα στο κεφάλι και στο λαιμό.
• Εάν πάσχετε από χρόνια καρδιαγγειακά ή αναπνευστικά νοσήματα να είστε επιπλέον προσεκτικοί την περίοδο του καύσωνα και να ακολουθείτε πιστά τις οδηγίες του ιατρού σας. Συμβουλευτείτε τον για πιθανές επιπλέον ειδικές οδηγίες την περίοδο του καύσωνα
• Προστατεύστε τα μικρά παιδιά και τους ηλικιωμένους μετακινώντας τους σε δροσερούς και κλιματιζόμενους χώρους. Φροντίστε να υπάρχει επίβλεψη τους όσο διαρκεί το φαινόμενο του καύσωνα.
• Εάν γνωρίζετε ότι υπάρχουν ηλικιωμένοι μόνοι τους σε γειτονικά διαμερίσματα ή οικίες μεριμνήστε ώστε να υπάρχει επικοινωνία και να τους έχουν παρασχεθεί τα απαραίτητα μέτρα προστασίας για τον καύσωνα. Με το ενδιαφέρον σας μπορεί να σώσετε μια ζωή!

Φωτογραφία: iStock