«Φρένο» από το ECDC στην προληπτική αντιβίωση για τα νοσήματα του σεξ

Το αντιβιοτικό δοξυκυκλίνη δεν πρέπει να λαμβάνεται αδιακρίτως απ’ όσους κάνουν σεξ χωρίς προφυλάξεις για να προστατευθούν από τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, αναφέρει το Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου & Προλήψεως Ασθενειών (ECDC).

Η χορήγησή του πρέπει να γίνεται εξατομικευμένα, αναλόγως με τον κίνδυνο μόλυνσης που διαθέτει κάθε άτομο. Επιπλέον πρέπει να αφορά αμιγώς την προστασία από την σύφιλη.

Όπως εξηγεί το ECDC σε ανακοίνωση που εξέδωσε, την τελευταία δεκαετία παρατηρείται ανησυχητική αύξηση στα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα που προκαλούνται από βακτήρια. Τα κρούσματα βλεννόρροιας (γονόρροιας), σύφιλης και χλαμυδίων αυξάνονται ραγδαία, με τους άνδρες που κάνουν σεξ με άνδρες (MSM) να προσβάλλονται δυσανάλογα.

Είναι χαρακτηριστικό ότι, σε σύγκριση με το 2019, τα κρούσματα που δηλώθηκαν το 2023 ήταν αυξημένα κατά:

• 16% για τα χλαμύδια
• 138% για τη βλεννόρροια (γονόρροια)
• 53% για τη σύφιλη

Η αγωγή με δοξυκυκλίνη έχει προταθεί ως πιθανή προφυλακτική αγωγή μετά την έκθεση (σε συντομογραφία: doxy-PEP). Συνίσταται στη λήψη μίας δόσης των 200 mg από το αντιβιοτικό εντός 24 έως 72 ωρών από το σεξ χωρίς προφυλακτικό. Μελέτες έδειξαν ότι η τακτική αυτή είναι αποτελεσματική στη μείωση των κρουσμάτων χλαμυδίων και σύφιλης μεταξύ των ομάδων υψηλού κινδύνου. Σε αυτές συμπεριλαμβάνονται:

• Οι άνδρες που κάνουν σεξ με άνδρες
• Οι διεμφυλικές (transgender) γυναίκες με ιστορικό σεξουαλικώς μεταδιδομένων νοσημάτων

Ωστόσο η προληπτική λήψη του φαρμάκου είναι απίθανο να μειώσει αποτελεσματικά τα κρούσματα βλεννόρροιας στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης. Και αυτό, διότι υπάρχει εκτεταμένη αντοχή του υπαίτιου βακτηρίου (λέγεται Neisseria gonorrhoeae) στις τετρακυκλίνες. Στοιχεία του 2023 δείχνουν ότι το στέλεχός του που κυκλοφορεί αυτή τη στιγμή στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ανθεκτικό στο 58,4% των περιπτώσεων.

Τι κίνδυνος υπάρχει

Το ECDC εκτιμά ότι αν η δοξυκυκλίνη χορηγείται αδιακρίτως σε όσους κάνουν σεξ χωρίς προφυλάξεις για να προστατευθούν από τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, θα υπάρξουν ορισμένα προβλήματα.

Η κύρια ανησυχία είναι το ενδεχόμενο να επιταχυνθεί η ανάπτυξη της αντοχής των βακτηρίων στα αντιβιοτικά. Υπάρχουν επιστημονικά δεδομένα που δείχνουν πως όταν γίνεται εκτεταμένη χρήση δοξυκυκλίνης, δεν αναπτύσσουν αντοχή μόνον τα παθογόνα που ευθύνονται για τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα. Αναπτύσσουν  πρόσθετη αντοχή και άλλα επικίνδυνα βακτήρια, όπως ο χρυσίζων σταφυλόκοκκος.

Υπάρχει επίσης κίνδυνος να αναπτύξουν αντοχή και οι συμβιωτικοί οργανισμοί («φιλικά» βακτήρια) που υπάρχουν στο ανθρώπινο μικροβίωμα. Κάτι τέτοιο κρύβει κινδύνους τόσο σε ατομικό επίπεδο, όσο και σε κοινωνικό.

Τι συνιστά

Γι’ αυτούς τους λόγους, το ECDC δεν συνιστά να γίνεται ευρεία χρήση της δοξυκυκλίνης για την προστασία από τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα. Αντ’ αυτού συνιστά:

• Να λαμβάνεται εξατομικευμένη απόφαση για συνταγογράφηση από τον θεράποντα ιατρό
• Να χορηγείται η δοξυκυκλίνη μόνον στα άτομα με τον υψηλότερο κίνδυνο μόλυνσης
• Να χορηγείται μόνον όταν υπάρχει κίνδυνος μόλυνσης από σύφιλη
• Να μην συνιστά αυτόνομο μέτρο η προφυλακτική χορήγησή της. Πρέπει να εντάσσεται στο πλαίσιο μίας ευρύτερης, ολιστικής στρατηγικής για την σεξουαλική υγεία. Στο πλαίσιό της πρέπει να προσφέρεται τακτικός προληπτικός διαγνωστικός έλεγχος, εμβολιασμοί κ.λπ.

Εξίσου σημαντική, τέλος, είναι η περιοδική επαναξιολόγηση των αναγκών του ασθενούς. Πρέπει ακόμα να γίνεται:

• Επιτήρηση για τον αντίκτυπο της δοξυκυκλίνης στη συχνότητα που έχουν τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα
• Επιτήρηση της αντοχής των βακτηρίων στα αντιβιοτικά (αντιμικροβιακή αντοχή)
• Παρακολούθηση της κατανάλωσης αντιβιοτικών

Φωτογραφία: iStock