Φλεγμονώδης νόσος του εντέρου: Δύο νέα βακτήρια στο μικροσκόπιο των επιστημόνων – Νέα προοπτική για στοχευμένες θεραπείες

  • Γιάννα Τριανταφύλλη
Φλεγμονώδης νόσος του εντέρου
Τα ευρήματα δημιουργούν νέες προοπτικές για στοχευμένη και εξατομικευμένη αντιμετώπιση της φλεγμονώδους νόσου του εντέρου.

Μια νέα επιστημονική προσέγγιση για την αντιμετώπιση της φλεγμονώδους νόσου του εντέρου (IBD) φέρνει στο προσκήνιο τη σημασία συγκεκριμένων βακτηρίων του εντερικού μικροβιώματος.

Ερευνητές από το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Τίμπινγκεν, στη Γερμανία και το Πανεπιστήμιο του Κάλγκαρι στον Καναδά, ανέπτυξαν μια μέθοδο που επιτρέπει τον εντοπισμό μικροοργανισμών οι οποίοι συμβάλλουν ενεργά στην εμφάνιση και την επιδείνωση της εντερικής φλεγμονής.

Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η φλεγμονώδης νόσος του εντέρου δεν προκαλείται απαραίτητα από τους ίδιους παράγοντες σε όλους τους ασθενείς. Στόχος των ερευνητών είναι να εντοπίζονται οι συγκεκριμένοι μικροβιακοί παράγοντες που επιβαρύνουν κάθε ασθενή και να αντιμετωπίζονται με στοχευμένες παρεμβάσεις.

Φλεγμονώδης νόσος του εντέρου: Δύο νέα βακτήρια που ενισχύουν την φλεγμονή

Το εντερικό μικροβίωμα, δηλαδή το σύνολο των μικροοργανισμών που ζουν στο πεπτικό σύστημα, παρουσιάζει σημαντικές διαφορές από άνθρωπο σε άνθρωπο. Στους ασθενείς με φλεγμονώδη νόσο του εντέρου παρατηρούνται συχνά αλλαγές στη σύνθεσή του, χωρίς να είναι πάντα σαφές ποια βακτήρια προκαλούν τη φλεγμονή και ποια αυξάνονται ως συνέπεια της νόσου.

Για να απαντήσουν σε αυτό το ερώτημα, οι επιστήμονες ανέλυσαν δείγματα κοπράνων ασθενών πριν και μετά από θεραπείες με αντιβιοτικά ή μεταμόσχευση μικροβιώματος κοπράνων. Στη συνέχεια, μετέφεραν τους μικροοργανισμούς σε ποντίκια χωρίς φυσιολογικό εντερικό μικροβίωμα, προκειμένου να μελετήσουν την επίδρασή τους στη φλεγμονή.

Με τη χρήση αντισωμάτων του ανοσοποιητικού συστήματος κατάφεραν να απομονώσουν και να εξετάσουν συγκεκριμένα βακτήρια.

Έτσι, εντόπισαν δύο είδη, τα Sarcina perfringens και Hathewaya massiliensis, τα οποία μπορούν να πυροδοτήσουν ή να επιδεινώσουν την εντερική φλεγμονή σε ευάλωτους οργανισμούς. Και τα δύο ενεργοποιούν κύτταρα της έμφυτης ανοσίας, ενισχύοντας τις φλεγμονώδεις αντιδράσεις.

Περαιτέρω πειράματα σε εντερικά οργανοειδή, μικροσκοπικά μοντέλα ιστού που αναπτύσσονται από ανθρώπινα κύτταρα, επιβεβαίωσαν ότι τα συγκεκριμένα βακτήρια μπορούν να ενισχύσουν τη φλεγμονή και να επηρεάσουν αρνητικά τη λειτουργία του εντερικού επιθηλίου.

Στοχευμένη αντιμετώπιση αντί για ευρείας δράσης αντιβιοτικά

Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα της μελέτης αφορά την αναζήτηση ουσιών που θα μπορούσαν να περιορίσουν επιλεκτικά τα συγκεκριμένα βακτήρια, χωρίς να καταστρέφουν τους υπόλοιπους ωφέλιμους μικροοργανισμούς του εντέρου.

Οι ερευνητές εξέτασαν 1.518 ήδη εγκεκριμένες φαρμακευτικές ενώσεις και εντόπισαν πέντε ουσίες που ανέστειλαν επιλεκτικά την ανάπτυξη των δύο βακτηριακών ειδών, με περιορισμένη επίδραση σε άλλα κοινά βακτήρια του εντέρου.

Ιδιαίτερα ενθαρρυντικά ήταν τα αποτελέσματα για την οξολινική οξύ (oxolinic acid). Σε πειραματικό μοντέλο ποντικών, η ουσία μείωσε τη φλεγμονή που προκαλούσε το Sarcina perfringens, παρουσιάζοντας αποτελεσματικότητα συγκρίσιμη με εκείνη της μετρονιδαζόλης, ενός αντιβιοτικού ευρέος φάσματος.

Ωστόσο, σε αντίθεση με τη μετρονιδαζόλη, η οξολινική οξύ είχε πολύ μικρότερη επίδραση στην υπόλοιπη μικροβιακή κοινότητα που εξετάστηκε.

Το μέλλον των εξατομικευμένων θεραπειών

Η σημερινή θεραπευτική αντιμετώπιση της φλεγμονώδους νόσου του εντέρου επικεντρώνεται κυρίως στον έλεγχο της φλεγμονώδους αντίδρασης του οργανισμού.

Η νέα προσέγγιση θα μπορούσε να συμπληρώσει τις υπάρχουσες θεραπείες, παρεμβαίνοντας απευθείας στους μικροβιακούς παράγοντες που πυροδοτούν τη νόσο. Η δυνατότητα αναγνώρισης και στοχευμένης αντιμετώπισής τους αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς την εξατομικευμένη ιατρική.

Προς το παρόν, τα αποτελέσματα προέρχονται από εργαστηριακά πειράματα και μελέτες σε ζώα. Απαιτούνται περαιτέρω έρευνες για να διαπιστωθεί εάν η συγκεκριμένη στρατηγική είναι ασφαλής και αποτελεσματική και στον άνθρωπο.

Φωτογραφία iStock