Άσκηση: Ποιες είναι οι επιπτώσεις στο σώμα από την έλλειψή της

Η ανεπαρκής σωματική δραστηριότητα είναι πλέον γνωστό ότι μπορεί να προκαλέσει πολυάριθμες παρενέργειες στον οργανισμό, από την αύξηση του σωματικού βάρους και τη μείωση των επιπέδων ενέργειας μέχρι τον αυξημένο κίνδυνο σοβαρών παθήσεων.

Προβλήματα στις αρθρώσεις και το μυϊκό σύστημα

Όταν το σώμα δεν κινείται συχνά, οι αρθρώσεις γίνονται δύσκαμπτες και η ευλυγισία μειώνεται αισθητά. Η τακτική δραστηριότητα ενισχύει την κινητικότητα, κάνοντας τις καθημερινές εργασίες ευκολότερες, ενώ παράλληλα βελτιώνει το εύρος κίνησης, γεγονός που μειώνει τον πόνο και τον κίνδυνο τραυματισμού.

Επιπλέον, η έλλειψη άσκησης οδηγεί σε μυϊκή αδυναμία και ατροφία. Αυτό επηρεάζει ιδιαίτερα όσους κάνουν καθιστική εργασία μπροστά σε έναν υπολογιστή. Πρέπει να γνωρίζουμε ότι από την ηλικία των 30 ετών, οι ενήλικες αρχίζουν να χάνουν φυσιολογικά 3% έως 5% της μυϊκής τους μάζας ανά δεκαετία. Για την αντιμετώπιση αυτής της φθοράς, συστήνεται η ενδυνάμωση όλων των μεγάλων μυϊκών ομάδων τουλάχιστον δύο φορές την εβδομάδα.

Οστική πυκνότητα και διαχείριση βάρους

Η άσκηση είναι καθοριστική για τη διατήρηση γερών οστών, καθώς η αδράνεια συμβάλλει στην οστική απώλεια, κάνοντας τα οστά εύθραυστα. Για να παραμείνουν γερά τα οστά, χρειάζονται δραστηριότητες όπου το σώμα κινείται κόντρα στη βαρύτητα. Όταν περπατάμε, τρέχουμε ή ανεβαίνουμε σκάλες, το βάρος μας ασκεί μια ήπια πίεση στον σκελετό. Αυτή η πίεση «ξυπνά» τον οργανισμό, αναγκάζοντάς τον να παράγει νέο οστικό ιστό και να κάνει τα κόκαλα πιο πυκνά και ανθεκτικά

Παράλληλα, η έλλειψη κίνησης διευκολύνει την αύξηση του βάρους, ειδικά όταν οι προσλαμβανόμενες θερμίδες υπερβαίνουν τις καύσεις. Αν και 150 λεπτά μέτριας έντασης άσκηση εβδομαδιαίως βοηθούν, παράγοντες όπως ο μεταβολισμός και οι υποκείμενες παθήσεις παίζουν επίσης σημαντικό ρόλο στη διαχείριση του βάρους.

Ανοσοποιητικό σύστημα και ψυχική υγεία

Οι άνθρωποι που γυμνάζονται τακτικά τείνουν να αναρρώνουν ταχύτερα από ασθένειες όπως η γρίπη, η πνευμονία ή η COVID-19, καθώς η σωματική δραστηριότητα ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα και βοηθά στην πρόληψη των ασθενειών.

Να σημειωθεί ότι ή έλλειψη άσκησης έχει σημαντικές επιπτώσεις και στην ψυχική υγεία. Έρευνες δείχνουν ότι η άσκηση μειώνει τα συμπτώματα της κατάθλιψης και του άγχους, καθώς, κατά τη διάρκεια της προπόνησης, εκκρίνονται χημικές ουσίες που βελτιώνουν τη διάθεση, ενώ παράλληλα μειώνονται τα επίπεδα της κορτιζόλης. Της  ορμόνης δηλαδή που συνδέεται με το στρες.

Ενέργεια, ύπνος και ισορροπία

Η συστηματική άσκηση δυναμώνει την καρδιά και τους πνεύμονες, καθιστώντας τα όργανα πιο αποδοτικά στη μεταφορά οξυγόνου, κάτι που αυξάνει τα επίπεδα ενέργειας. Βελτιώνει επίσης την ποιότητα του ύπνου, αρκεί να μην γίνεται πολύ κοντά στην ώρα της κατάκλισης, καθώς, σε αυτήν την περίπτωση, οι ενδορφίνες και η αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος προκαλούν υπερδιέγερση.

Επιπλέον, η κίνηση είναι απαραίτητη για τη βελτίωση της ισορροπίας, ειδικά σε μεγαλύτερες ηλικίες, μειώνοντας τον κίνδυνο πτώσεων που συχνά οδηγούν σε σοβαρούς τραυματισμούς.

Κίνδυνος χρόνιων παθήσεων

Ο καθιστικός τρόπος ζωής συνδέεται άμεσα με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης:

• Διαβήτη τύπου 2 και μεταβολικού συνδρόμου.
• Καρδιοπαθειών και εγκεφαλικών επεισοδίων.
• Υψηλής αρτηριακής πίεσης και χοληστερόλης.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Εθνικού Ινστιτούτου Καρκίνου των ΗΠΑ, η συστηματική σωματική δραστηριότητα μπορεί να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης διαφόρων μορφών της νόσου, όπως του μαστού, του παχέος εντέρου, του πνεύμονα και του στομάχου.

Πώς να ξεκινήσετε

Αν είστε αρχάριοι, ξεκινήστε αργά με σύντομους περιπάτους σε ρυθμό που σας επιτρέπει να συνομιλείτε χωρίς να λαχανιάζετε. Σε περίπτωση υποκείμενων τραυματισμών ή παθήσεων, είναι απαραίτητο να συμβουλευτείτε τον γιατρό σας ή έναν φυσικοθεραπευτή για τη δημιουργία ενός εξατομικευμένου και ασφαλούς προγράμματος άσκησης.

Φωτογραφία: istock