Αντιγήρανση: Δημοφιλής ερευνητική θεραπεία μπορεί να προκαλεί βλάβες στον εγκέφαλο

Δύο φάρμακα που χρησιμοποιούνται ευρέως στην ιατρική έρευνα κατά της γήρανσης, μπορεί να επηρεάζουν τον εγκέφαλο με τρόπο που δεν περίμεναν οι επιστήμονες.

Έρευνα σε ποντίκια έδειξε ότι η συνδυασμένη θεραπεία με αυτά μπορεί να διαταράξει τα κύτταρα που είναι υπεύθυνα για την διατήρηση της μυελίνης ουσίας.

Η μυελίνη είναι η «μόνωση» των νεύρων, που τους επιτρέπει να μεταδίδουν εύκολα και αποτελεσματικά τα μηνύματά τους. Όταν καταστρέφεται, τα νεύρα δεν λειτουργούν φυσιολογικά και οι ασθενείς αναπτύσσουν μούδιασμα, πόνο και απώλεια της ικανότητας βάδισης.

Η καταστροφή της είναι γνωστό ότι προκαλεί πολλαπλή σκλήρυνση (σκλήρυνση κατά πλάκας).

Τα νέα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στην επιστημονική επιθεώρηση Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS). Αφορούν τα φάρμακα dasatinib (δασατινίμπη) και quercetin (κερσετίνη). Ο συνδυασμός τους είναι γνωστός ως D+Q και δοκιμάζεται σε δεκάδες μελέτες ως φάρμακο κατά της γήρανσης του οργανισμού.

Η νέα έρευνα όμως υποδηλώνει ότι μπορεί να έχει ένα απρόσμενο τίμημα στον εγκέφαλο, αναφέρουν οι ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Κονέκτικατ.

«Όταν χορηγήσαμε το κοκτέιλ των δύο φαρμάκων σε ζώα, νεαρά και ηλικιωμένα, η μυελίνη τους καταστράφηκε. Μάλιστα η επίπτωση ήταν σημαντικότερη στα νεαρά ζώα», δήλωσε ο επιβλέπων ερευνητής Dr. Stephen Crocker, αναπληρωτής καθηγητής Νευροεπιστήμης στο Πανεπιστήμιο του Κονέκτικατ.

Τα δύο φάρμακα αποτελούν δημοφιλή θεραπεία στην αντιγηραντική έρευνα, λένε οι ερευνητές. Πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι ο συνδυασμός τους συμβάλλει στην εξουδετέρωση των γερασμένων κυττάρων που προκαλούν φλεγμονή και άλλα συμπτώματα γήρανσης.

Δοκιμάζονται επίσης έναντι πολλών ασθενειών, από τον διαβήτη τύπου 2 έως τη νόσο Αλτσχάιμερ. Ωστόσο πολύ λίγες μελέτες έχουν εξετάσει τις επιδράσεις του συνδυασμού στον εγκέφαλο.

Η νέα έρευνα

Επειδή όμως ο συνδυασμός φαίνεται να ασκεί ισχυρή αντιγηραντική δράση, οι ερευνητές του Κονέκτικατ αναρωτήθηκαν εάν θα μπορούσε να «ξανανιώσει» τον εγκέφαλο πασχόντων από σκλήρυνση κατά πλάκας, με τρόπο που θα βελτίωνε τα συμπτώματά τους.

Έτσι, μελέτησαν τα δύο φάρμακα σε νεαρά ποντίκια (6-9 μηνών) και σε γερασμένα (22 μηνών). Τα μελέτησαν επίσης σε εγκεφαλικά κύτταρα που καλλιέργησαν στο εργαστήριο. Τα εγκεφαλικά κύτταρα ήταν τα ολιγοδενδροκύτταρα, τα οποία υποτίθεται ότι αναπτύσσουν και διατηρούν την μυελίνη.

Τα αποτελέσματα της έρευνάς τους ήταν τα αντίθετα απ’ ό,τι ήλπιζαν. Τα ποντίκια στα οποία χορήγησαν τα δύο φάρμακα παρουσίασαν σημαντική μείωση της μυελίνης γύρω από τα νευρικά κύτταρα του εγκεφάλου τους. Όσο νεώτερα ήσαν, δε, όταν έλαβαν τα φάρμακα, τόσο μεγαλύτερη ήταν η βλάβη.

Επιπλέον, παρουσίασαν βλάβη και στο μεσολόβιο του εγκεφάλου τους. Αυτή είναι μία δομή που πλήττεται μερικές στους ασθενείς που κάνουν χημειοθεραπεία με συνέπεια να παρουσιάζουν «ομίχλη εγκεφάλου». Είναι ένα είδος γνωστικής διαταραχής, που ευτυχώς στην περίπτωση της χημειοθεραπείας συνήθως είναι παροδική.

Υπερβολική «υποχώρηση» στη νεανική μορφή

Όταν οι ερευνητές του Κονέκτικατ κοίταξαν πιο προσεκτικά τα ολιγοδενδροκύτταρα, συνειδητοποίησαν ότι δεν είχαν καταστραφεί. Είχαν υποχωρήσει στην νεανική μορφή τους και είχαν αποκτήσει αφύσικο μεταβολισμό!

«Εικάζουμε ότι τα φάρμακα στερούν από τα νευρικά κύτταρα την ενέργεια που χρειάζονται. Για να αντιμετωπίσουν την έλλειψη αυτή, τα κύτταρα υποχωρούν σε μία πιο νεανική αλλά και λιγότερο λειτουργική κατάσταση», εξήγησε ο Dr. Crocker.

Τα ευρήματα αυτά εγείρουν σημαντικά ερωτήματα για τους γιατρούς που εξετάζουν τα δύο φάρμακα ως προφυλακτική συνδυασμένη θεραπεία, λένε ερευνητές. Ανοίγουν επίσης νέους δρόμους στην κατανόηση της σκληρύνσεως κατά πλάκας.

Φωτογραφία: iStock