Παγκόσμια Ημέρα Νεφρού: Προσοχή στα πολλά παυσίπονα και άλλες πρακτικές συμβουλές προστασίας

Οι νεφροί εκτελούν καθημερινό τεράστιο όγκο δουλειάς, αφού διηθούν (φιλτράρουν) πολλές φορές όλο το αίμα του σώματός μας για να το απαλλάξουν από άχρηστα υποπροϊόντα του μεταβολισμού, τοξίνες και περιττό νερό.

Ρυθμίζουν επίσης πόσα υγρά θα υπάρχουν στο σώμα μας και εξισορροπούν τους ηλεκτρολύτες (π.χ. κάλιο, νάτριο), ώστε να μπορούν να λειτουργούν ομαλά τα άλλα όργανά μας. Επιπλέον, οι νεφροί παράγουν πρωτεΐνες και ορμόνες που συμβάλλουν:

• Στη ρύθμιση της αρτηριακής πιέσεως
• Στην παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων
• Στην υγεία των οστών

Δυστυχώς, όταν αρρωσταίνουν δεν προκαλούν εξ αρχής εμφανή συμπτώματα. Έτσι, πολλοί άνθρωποι καταλήγουν να πάσχουν από χρόνια νεφρική νόσο, δίχως να το αντιλαμβάνονται.

«Στα αρχικά στάδιά της η νεφρική νόσος δεν προκαλεί συμπτώματα. Ούτε όμως στα προχωρημένα της την αντιλαμβάνονται όλοι οι πάσχοντες», αναφέρει η Dr. Emily Chang, αναπληρώτρια καθηγήτρια Νεφρολογίας στο Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας.

Στην πραγματικότητα, «ο ένας στους τρεις πάσχοντες από σοβαρή νεφρική νόσο δεν γνωρίζουν γι’ αυτήν. Υπάρχουν άνθρωποι που απομένουν με το 10% της φυσιολογικής νεφρικής λειτουργίας πριν αντιληφθούν ότι κάτι δεν πάει καλά. Σε αυτό το στάδιο όμως, αρχίζουμε να μιλάμε για αιμοκάθαρση», προσθέτει.

Ευτυχώς είναι πολλά αυτά που μπορείτε να κάνετε για να διατηρηθούν υγιείς οι νεφροί σας. Με αφορμή την σημερινή (12.03.2026) Παγκόσμια Ημέρα Νεφρού, η Dr. Chang παρέχει τις εξής συμβουλές:

Να πίνετε πολύ νερό

Δεν υπάρχει συγκεκριμένη ποσότητα κατάλληλη για όλους τους ανθρώπους. Για να δείτε αν είστε καλά ενυδατωμένοι, ελέγξτε το χρώμα των ούρων σας, συνιστά η Dr. Chang. Αν είναι σκουρόχρωμα, χρειάζεστε περισσότερο νερό. Αν είναι αχνά κίτρινα, είστε καλά ενυδατωμένοι. Αν είναι διάφανα, μάλλον το παρακάνετε με το νερό.

Να θυμάστε ότι χρειάζεστε περισσότερο νερό μετά από έντονη σωματική καταπόνηση, όταν κάνει ζέστη, στην εγκυμοσύνη και στον θηλασμό. Το ίδιο και αν παίρνετε ορισμένα φάρμακα.

Μειώστε το αλάτι

Ο μέσος άνθρωπος τρώει πάρα πολύ αλάτι. Οι υπερβολικές ποσότητές του στο σώμα, αναγκάζουν τον οργανισμό να εργάζεται πιο σκληρά. Ειδικά οι νεφροί επηρεάζονται πολύ από αυτό, διότι το κύριο συστατικό του (το νάτριο) είναι ένας από τους ηλεκτρολύτες που πρέπει να εξισορροπούν.

Για να το μειώσετε, περιορίστε τα έτοιμα, υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα του εμπορίου και αρχίστε να τρώτε περισσότερο σπιτικό φαγητό. Αυξήστε τα μυρωδικά στο μαγείρεμα (σκόρδα, κρεμμύδια, μπαχαρικά) και μειώστε το επιτραπέζιο αλάτι.

Να διαβάζετε επίσης τις ετικέτες όλων των τροφίμων για να ξέρετε πόσο αλάτι καταναλώνετε από τα τρόφιμα του εμπορίου. Ο μέσος ενήλικας χρειάζεται λιγότερα από 2.300 mg νάτριο την ημέρα.

Ρυθμίστε την πίεση και το σάκχαρό σας

Οι νεφροί επιβαρύνονται από τον σακχαρώδη διαβήτη και την υπέρταση, που αποτελούν κύριες αιτίες προχωρημένης νεφρικής νόσου. Στην πραγματικότητα, διαβήτης, υπέρταση και νεφρική νόσος αλληλεπιδρούν μεταξύ τους, επισπεύδοντας ή επιβαρύνοντας η μία την άλλη.

Είναι γνωστό, λ.χ., ότι ο σακχαρώδης διαβήτης βλάπτει τα μικρά αιμοφόρα αγγεία. Η συνέπεια μπορεί να είναι η υπέρταση, η οποία με τη σειρά της μπορεί να οδηγήσει στη νεφρική νόσο.

Ο διαβήτης μειώνει όμως και την ικανότητα των νεφρών να διηθούν το αίμα, ενώ μειώνει και την ελαστικότητα των αιμοφόρων αγγείων. Οι επιδράσεις αυτές αυξάνουν τον κίνδυνο υπέρτασης, η οποία μπορεί και να επιταχύνει την εξέλιξη της νεφρικής νόσου.

Η προχωρημένη νεφρική νόσος, όμως, επιδεινώνει την υπέρταση και έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος.

Προσέξτε τα φάρμακα που παίρνετε

Οι νεφροί μπορεί να επηρεαστούν από την μακροχρόνια χρήση μη-στεροειδοών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων (ΜΗΣΑΦ). Μπορεί επίσης να επηρεαστούν από ορισμένα αντιβιοτικά και καθαρτικά φάρμακα.

Τα αντιόξινα και ορισμένα διατροφικά συμπληρώματα επίσης μπορεί να τους επιβαρύνουν. Το ίδιο και τα σκιαγραφικά που χορηγούνται για την εκτέλεση διαγνωστικών επεμβάσεων όπως οι αγγειογραφίες.

Όταν, λοιπόν, αρχίζετε να παίρνετε ένα νέο φάρμακο, ρωτήστε τον γιατρό σας εάν υπάρχει ενδεχόμενο να επηρεάσει τη νεφρική λειτουργία σας. Αυτό είναι ακόμα πιο σημαντικό εάν ήδη έχετε επιβαρυμένη νεφρική λειτουργία, διαβήτη ή υπέρταση, τονίζει η Dr. Chang.

Να γυμνάζεστε συστηματικά

Οι νεφροί ωφελούνται από την συχνή άσκηση, όπως όλα τα ζωτικά όργανα του σώματος. Εάν διάγετε καθιστική ζωή, αρχίστε με 10 λεπτά περπάτημα την ημέρα και σταδιακά αυξήστε το στα 30 λεπτά και με πιο γρήγορο βήμα, συνιστά η Dr. Chang.

Μην καπνίζετε

Ό,τι βλάπτει την καρδιά, τους πνεύμονες και τον εγκέφαλο, βλάπτει και τους νεφρούς. Και αυτό διότι μειώνει τη ροή του αίματος προς αυτούς και τους αναγκάζει να εργάζονται πιο σκληρά από το φυσιολογικό για να επιτελούν τις ζωτικές λειτουργίες τους.

Να κάνετε τακτικά προληπτικές εξετάσεις

Το εθνικό πρόγραμμα πρόληψης ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ του Υπουργείου Υγείας, ήδη προσφέρει δωρεάν εξετάσεις νεφρικής λειτουργίας σε πολίτες ηλικίας 30 έως 70 ετών, οι οποίοι έχουν ιστορικό:

• Αρτηριακής υπέρτασης
• Σακχαρώδους διαβήτη

Ο έλεγχος συμπεριλαμβάνει έλεγχο κρεατινίνης αίματος και ούρων, μέτρηση του EGFR (ρυθμός σπειραματικής διήθησης) και μέτρηση του UACR (αναλογία λευκωματίνης /κρεατινίνης ούρων, που αποτελεί πρώιμη ένδειξη νεφρικής βλάβης)

Ωστόσο και εάν δεν ανήκετε σε αυτές τις ομάδες, καλό είναι να ελέγχετε προληπτικά αν οι νεφροί σας λειτουργούν ομαλά. Ο γιατρός σας θα σας πει ποιες εξετάσεις χρειάζεστε.

Φωτογραφία: iStock