Το να βοηθάμε τους άλλους μπορεί να κρατά τον εγκέφαλό μας «νεότερο» – Τι δείχνει μελέτη

Μπορεί η βοήθεια προς τους άλλους να κάνει καλό όχι μόνο σε εκείνους που τη δέχονται αλλά και σε εκείνους που την προσφέρουν;

Νέα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η απάντηση είναι θετική, καθώς τα ευρήματα μεγάλης μελέτης  συνδέουν την προσφορά βοήθειας με πιο αργή γνωστική γήρανση.

• Διαβάστε επίσης: Η μυστηριώδης επίδραση της τσίχλας στον εγκέφαλο

Σύμφωνα με έρευνα από το Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Όστιν και το Πανεπιστήμιο της Μασαχουσέτης στη Βοστώνη, η τακτική ενασχόληση με δραστηριότητες που περιλαμβάνουν βοήθεια προς άλλους μπορεί να επιβραδύνει τη γήρανση του εγκεφάλου κατά 15% έως 20%.

Η μελέτη βασίστηκε σε δεδομένα περίπου 20 ετών από τηλεφωνικές έρευνες σε 31.303 άτομα ηλικίας άνω των 50 ετών. Οι ερευνητές συνέκριναν τις επιδόσεις των συμμετεχόντων σε τεστ μνήμης και γνωστικής λειτουργίας με το πόσο συχνά βοηθούσαν άλλους ανθρώπους – είτε μέσω οργανωμένου εθελοντισμού είτε απλώς προσφέροντας βοήθεια σε φίλους, συγγενείς και γείτονες.

Όπως έδειξε η έρευνα, τα οφέλη δεν ήταν προσωρινά. Αντίθετα, όσο περισσότερο και πιο σταθερά κάποιος βοηθούσε, τόσο πιο αργά παρουσίαζε γνωστική έκπτωση με την πάροδο των ετών. Το ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι τα ίδια οφέλη καταγράφηκαν τόσο στην επίσημη εθελοντική δράση όσο και στην άτυπη, καθημερινή προσφορά.

Οι επιστήμονες τονίζουν ότι η μελέτη δεν αποδεικνύει άμεση σχέση αιτίας και αποτελέσματος. Ωστόσο, σύμφωνα με τα ευρήματα, η βοήθεια προς άλλους συνδέεται πιθανότατα με αυξημένη πνευματική διέγερση και κοινωνική επαφή – δύο παράγοντες που, όπως έχει δείξει προηγούμενη έρευνα, προστατεύουν τη γνωστική υγεία.

Βοήθεια και εγκέφαλος – Έχει όριο η προσφορά στον συνάνθρωπο;

Ένα ακόμη σημαντικό εύρημα της έρευνας αφορά στη συχνότητα και τη διάρκεια της προσφοράς βοήθειας. Όπως προκύπτει από την ανάλυση των δεδομένων, οι μεγαλύτερες γνωστικές ωφέλειες καταγράφονται όταν η βοήθεια προς άλλους περιορίζεται σε ένα μέτριο και σταθερό επίπεδο, περίπου δύο έως τέσσερις ώρες την εβδομάδα.

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι σε αυτό το εύρος χρόνου επιτυγχάνεται η ισορροπία ανάμεσα στην πνευματική και κοινωνική ενεργοποίηση και στην αποφυγή υπερκόπωσης. Όταν η ενασχόληση ξεπερνά αυτό το όριο, είναι πιθανό η σωματική και ψυχική επιβάρυνση να αρχίσει να αντισταθμίζει τα θετικά αποτελέσματα, μειώνοντας τελικά το όφελος για τη γνωστική λειτουργία.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και το εύρημα ότι η διακοπή της προσφοράς βοήθειας συνδέεται με αρνητικές αλλαγές στη γνωστική πορεία. Οι συμμετέχοντες που σταμάτησαν να βοηθούν άλλους εμφάνισαν χαμηλότερες επιδόσεις στα τεστ μνήμης και σκέψης, καθώς και ταχύτερη γνωστική έκπτωση σε βάθος χρόνου.

Το στοιχείο αυτό, σύμφωνα με τους ερευνητές, ενισχύει την άποψη ότι η ενεργή συμμετοχή, η κοινωνική επαφή και η αίσθηση ότι κάποιος παραμένει χρήσιμος αποτελούν βασικούς παράγοντες για τη διατήρηση της πνευματικής υγείας στην τρίτη ηλικία.

Σε μια περίοδο κατά την οποία τα περιστατικά άνοιας αυξάνονται διεθνώς και οι επιστήμονες αναζητούν τρόπους πρόληψης, η μελέτη στρέφει το ενδιαφέρον στους λεγόμενους «τροποποιήσιμους» παράγοντες κινδύνου – δηλαδή σε στοιχεία της καθημερινότητας που μπορούν να αλλάξουν.

Η προσφορά βοήθειας προς άλλους αναδεικνύεται ως ένας απλός και προσιτός τρόπος ενίσχυσης της γνωστικής υγείας, χωρίς την ανάγκη ειδικού εξοπλισμού ή πολύπλοκων παρεμβάσεων, ενώ ταυτόχρονα ενισχύει τους κοινωνικούς δεσμούς.

Φωτογραφία: istock