Multitasking: Πόσο και πώς φθείρει τον εγκέφαλο – Ποιες στρατηγικές προστασίας λειτουργούν

Το multitasking, η ταυτόχρονη εκτέλεση πολλαπλών εργασιών, συχνά θεωρείται θετικό χαρακτηριστικό. Πολλοί πιστεύουν ότι δείχνει υψηλή γνωστική ικανότητα, και ότι κρατάει τον εγκέφαλο σε φόρμα, αλλά στην πραγματικότητα κάτι τέτοιο δεν ισχύει. Ο ανθρώπινος εγκέφαλος δεν είναι σχεδιασμένος για να διαχειρίζεται ταυτόχρονα δύο ή περισσότερες απαιτητικές εργασίες. Λειτουργεί καλύτερα όταν επικεντρώνεται σε μία εργασία κάθε φορά.

Αυτό που συμβαίνει λοιπόν, όταν προσπαθούμε να κάνουμε multitasking, δεν είναι ότι κάνουμε πραγματικά δύο εργασίες ταυτόχρονα, αλλά ότι ο εγκέφαλος «πηδάει» πολύ γρήγορα από τη μια δουλειά στην άλλη (Switching costs).  Αυτή η συνεχής εναλλαγή κουράζει τον εγκέφαλο και μειώνει την αποδοτικότητά του, ενώ η ικανότητα συγκέντρωσης επηρεάζεται, όχι μόνο κατά τη διάρκεια του multitasking, αλλά και γενικά. Το μυαλό γίνεται πιο επιρρεπές σε περισπασμούς και λάθη.

• Διαβάστε επίσης: Η μυστηριώδης επίδραση της τσίχλας στον εγκέφαλο

Κάθε φορά που αλλάζουμε δραστηριότητα, ο εγκέφαλος δεν μετακινείται απλά από το ένα θέμα στο άλλο. Πρέπει να «απενεργοποιήσει» το σύνολο κανόνων ή δεξιοτήτων που ίσχυαν στην προηγούμενη εργασία (π.χ. πώς γράφω ένα email) και να «ενεργοποιήσει» ένα νέο σύνολο για την επόμενη (π.χ. πώς απαντώ σε τηλεφώνημα). Αυτή η αναδιοργάνωση, έστω κι αν γίνεται ασυνείδητα, απαιτεί γνωστική προσπάθεια και κοστίζει σε χρόνο και ακρίβεια

Άτομα που κάνουν πολύ multitasking  έχουν δείξει, στο πλαίσιο μελετών, χειρότερη απόδοση σε τεστ προσοχής, μειωμένη γνωστική απόδοση και αλλαγές σε εγκεφαλικές δομές, όπως η μείωση της πυκνότητας της φαιάς ουσίας σε περιοχές που σχετίζονται με τον έλεγχο της προσοχής και της συμπεριφοράς.

Μάλιστα, χρειάζονται περισσότερη νευρωνική ενεργοποίηση για να εκτελέσουν την ίδια εργασία, σε σχέση με άτομα που επικεντρώνονται σε μία δραστηριότητα. Αυτό σημαίνει ότι ο εγκέφαλος δουλεύει πιο σκληρά για να πετύχει το ίδιο αποτέλεσμα. Με απλά λόγια, λειτουργεί λιγότερο αποδοτικά, ενώ δεν είναι ακόμα ξεκάθαρο αν οι επιδράσεις αυτές είναι προσωρινές ή αν προκαλούν μακροχρόνιες αλλαγές.

Η έρευνα του Ντέιβιντ Μάγερ (David Meyer) από το Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν, που δημοσιεύτηκε στο Monitor της Αμερικανικής Ψυχολογικής Εταιρείας (APA), έδειξε ότι ακόμη και μικρά διαστήματα «μετάβασης» μεταξύ καθηκόντων συσσωρεύονται μέσα στη μέρα και μπορεί να κοστίσουν έως και το 40% της παραγωγικότητάς μας

Multitasking και κατάθλιψη

Το multitasking, ωστόσο,  δεν επηρεάζει μόνο τις νοητικές λειτουργίες. Αυξάνει προσωρινά τα επίπεδα του στρες, κάτι που ανεβάζει την αρτηριακή πίεση και τους παλμούς. Μακροχρόνια, αυτό μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο για αγγειακά προβλήματα και γνωστική έκπτωση. Έχει επίσης συσχετιστεί με συμπτώματα άγχους και καταθλιψης. Τα δεδομένα αυτά υποστηρίζονται από την American Psychological Association.

Πότε μπορούμε να κάνουμε δυο πράγματα μαζί χωρίς πνευματικό κόπο

Η αλήθεια είναι ότι μπορούμε να κάνουμε δύο πράγματα ταυτόχρονα μόνο αν το ένα από τα δύο είναι απολύτως αυτοματοποιημένο – δηλαδή να μη χρειάζεται προσοχή. Για παράδειγμα, μπορούμε να διαβάζουμε ή να διπλώνουμε ρούχα και να ακούμε μουσική. Όμως, όταν και οι δύο εργασίες απαιτούν συγκέντρωση  τότε το multitasking» μας βλάπτει.

Στρατηγικές για να μειώσετε το multitasking

Ο πιο απλός τρόπος να προστατεύσουμε τη συγκέντρωσή μας είναι να περιορίσουμε τις εναλλαγές.

• Να δουλεύετε σε μία εργασία κάθε φορά και να περνούν περίπου 20 λεπτά, πριν προχωρήσετε στην επόμενη.
• Να προγραμματίζετε συγκεκριμένες ώρες μέσα στη μέρα για έλεγχο emails ή ειδοποιήσεων.
• Να περιορίζετε τους περισπασμούς κλείνοντας ειδοποιήσεις από εφαρμογές και κινητά όταν εργάζεστε.
• Να οργανώνετε τον χώρο σας: η οπτική ακαταστασία αποσπά την προσοχή και δυσκολεύει τη συγκέντρωση.
• Να εξασκείστε στην ενσυνειδητότητα (mindfulness), δηλαδή στην επίγνωση της παρούσας στιγμής, ώστε να παραμένετε συγκεντρωμένοι σε μία δραστηριότητα τη φορά.

Πέρα από την αποφυγή του multitasking, υπάρχουν γενικές συνήθειες που προάγουν τη γνωστική υγεία.

Η τακτική σωματική άσκηση, τουλάχιστον 150 λεπτά την εβδομάδα, έχει θετική επίδραση στον εγκέφαλο. Το ίδιο ισχύει για πνευματικά ερεθίσματα, όπως

• γρίφοι
• δημιουργικές ασχολίες
• ή νέα χόμπι.

Η κοινωνική επαφή και μια ισορροπημένη, μεσογειακού τύπου διατροφή επίσης βοηθούν. Αυτά τα στοιχεία φαίνεται να μειώνουν τον κίνδυνο αγγειακών αλλοιώσεων στον εγκέφαλο και να υποστηρίζουν τη μακροχρόνια γνωστική ευεξία, σύμφωνα με τις κατευθύνσεις του National Institute on Aging και την ερευνητική πρωτοβουλία TEACH Study για την πρόληψη της Alzheimer.

Φωτογραφία: istock