Παλάτι της Μνήμης: Μια αρχαία τεχνική για να θυμάστε σχεδόν τα πάντα

Η ικανότητά μας να θυμόμαστε, να αποθηκεύουμε πληροφορίες στη μνήμη και να τις ανακαλούμε, είναι κάτι που θεωρούμε δεδομένο, μέχρι τη στιγμή που νιώθουμε ότι η μνήμη μας μάς προδίδει.

Παρά την πρόοδο της τεχνολογίας και τη συνεχή εξάρτησή μας από τις «έξυπνες» συσκευές για να θυμόμαστε τα πάντα, οι επιστήμονες και οι επαγγελματίες της ψυχικής υγείας στρέφονται ξανά σε μία μέθοδο απομνημόνευσης πολύ πολύ παλιά και αποδεδειγμένα αποτελεσματική. Πρόκειται για τη μέθοδο Method of loci ή πιο γνωστή ως Memory Palace . Θα τη λέγαμε (ίσως κάπως αδόκιμα) «μέθοδο των τόπων» ή αλλιώς, το «Παλάτι της Μνήμης».

• Διαβάστε επίσης: Αν όλη την ώρα τσεκάρεις το κινητό, εξαντλείς την προσοχή και τη μνήμη σου – Tι λέει νέα έρευνα

 Τι είναι η μέθοδος « Παλάτι της μνήμης»

Η συγκεκριμένη τεχνική αποιμνημόνευσης βασίζεται σε μια έμφυτη ικανότητα του ανθρώπου να θυμάται εύκολα εικόνες και τοποθεσίες.

Και πώς γίνετι αυτό; Σύμφωνα με άρθρο που δημοσιεύεται στο National Geographic, το Παλάτι της Μνήμης μας βοηθά να θυμόμαστε πληροφορίες, τοποθετώντας τες νοερά σε σημεία ενός χώρου που ήδη γνωρίζουμε καλά,  όπως το σπίτι μας ή μια διαδρομή που κάνουμε συχνά.

Φανταζόμαστε, δηλαδή, ότι κάθε σημείο (π.χ. ο καναπές, η εξώπορτα, τα σκαλιά) κρατά μέσα του μια πληροφορία που θέλουμε να θυμηθούμε. Έτσι, όταν «περπατήσουμε» ξανά με το μυαλό μας μέσα σε αυτόν τον χώρο, μπορούμε εύκολα να ανακαλέσουμε όσα έχουμε αποθηκεύσει εκεί.

Για παράδειγμα, αν θέλουμε να θυμηθούμε μια λίστα με αντικείμενα, μπορούμε να τα «τοποθετήσουμε» νοερά ως εξής: το γάλα πάνω στον καναπέ  ή να φανταστoύμε τα μήλα να κυλούν στο πάτωμα της κουζίνας.

Οι εικόνες αυτές γίνονται πιο ισχυρές όσο πιο ευφάνταστες, αστείες ή απρόσμενες είναι.

Από την αρχαιότητα… στο σήμερα

Η τεχνική αυτή δεν είναι νέα. Χρησιμοποιήθηκε από τον Ρωμαίο ρήτορα Κικέρωνα για να θυμάται εκτενείς λόγους.

Σήμερα, έχει επανέλθει στο προσκήνιο χάρη στους σύγχρονους «αθλητές μνήμης» που τη χρησιμοποιούν σε διεθνείς διαγωνισμούς για να απομνημονεύσουν χιλιάδες δεδομένα. Από λίστες λέξεων μέχρι χαρτιά της τράπουλας με τυχαία σειρά, σε εξαιρετικά σύντομο χρόνο.

Το πιο εντυπωσιακό, όμως, είναι ότι επιστήμονες, νευροψυχολόγοι και ειδικοί της γνωστικής υγείας ανακαλύπτουν νέες εφαρμογές της μεθόδου στη θεραπεία ψυχικών και νευρολογικών παθήσεων.

Η μέθοδος στην υπηρεσία της υγείας του εγκεφάλου

Γνωστική ενδυνάμωση & πρόληψη άνοιας

Ο Μιχαήλ Ντοττίνο, ιδρυτής του Αμερικανικού Διαγωνισμού Μνήμης, έχει σχεδιάσει προγράμματα βασισμένα σε αυτή τη μέθοδο για ηλικιωμένους που βρίσκονται στα αρχικά στάδια άνοιας. Σε συνεργασία με την καλλιτεχνική προπονήτρια Κατερίνα Χέιγκαν, ανέπτυξαν ένα πρόγραμμα που συνδυάζει σωματική άσκηση, κοινωνική αλληλεπίδραση και εκπαίδευση της μνήμης.

Οι συμμετέχοντες εμφάνισαν σημαντική βελτίωση στη μνήμη και στην ψυχοσυναισθηματική κατάστασή τους, εφαρμόζοντας υπό την καθοδήγηση των ειδικών την εν λόγω μέθοδο.

Ψυχολογική υποστήριξη & αποκατάσταση τραυμάτων

Η κλινική νευροψυχολόγος Έρικα Βέμπερ διεξάγει κλινικές δοκιμές για την αποτελεσματικότητα της μεθόδου σε άτομα με κατάθλιψη, μετατραυματικό στρες ή τραυματική εγκεφαλική βλάβη.

Δημιουργώντας νοητικά «παλάτια» γεμάτα θετικές εικόνες και αναμνήσεις, οι ασθενείς έχουν έναν ασφαλή νοητικό «χώρο» στον οποίο μπορούν να επανέρχονται όταν αντιμετωπίζουν κρίσεις ή δυσφορία.

Γιατί λειτουργεί τόσο καλά;

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος έχει αναπτυχθεί για να αναγνωρίζει το χώρο και να θυμάται εικόνες, όχι απαραίτητα για να αποθηκεύει λίστες λέξεων ή αριθμούς. Η μέθοδος «των τόπων» αξιοποιεί αυτήν τη χωρική-οπτική νοημοσύνη, «ανακατασκευάζοντας» τη μνήμη σε πιο αποτελεσματική μορφή.

Σύγχρονες νευροαπεικονιστικές μελέτες δείχνουν ότι, όταν χρησιμοποιείται η μέθοδος, ενεργοποιούνται πολλαπλές περιοχές του εγκεφάλου.

Όχι μόνο αυτές της μνήμης, αλλά και της φαντασίας, της οπτικής επεξεργασίας και του προσανατολισμού. Με αυτόν τον τρόπο, ενισχύονται οι νευρωνικές συνδέσεις, που σχετίζονται με τη συγκέντρωση και την ανάκληση.

Πέρα από την ηλικία και τις παθήσεις

Η τεχνική αυτή δεν προορίζεται μόνο για ηλικιωμένους ή άτομα με προβλήματα μνήμης. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί:

• από μαθητές και φοιτητές για τη μελέτη
• από επαγγελματίες που πρέπει να θυμούνται λίστες, δεδομένα ή διαδικασίες
• από καλλιτέχνες και δημιουργούς για τόνωση της φαντασίας και αναζήτηση έμπνευσης
• και από όλους εμάς που θέλουμε να «ακονίσουμε» το μυαλό μας χωρίς τεχνολογικά βοηθήματα

Μια νοητική αεροβική: Η άσκηση που δεν φαίνεται

Όπως λέει χαρακτηριστικά ο νευροεπιστήμονας Μιχαήλ Ατζεμιάν του MIT, η συστηματική χρήση τέτοιων τεχνικών είναι «μια θεμελιώδης άσκηση για τον εγκέφαλο, όπως είναι η αεροβική για το σώμα».

Φωτογραφία: istock