Σάλος στις Βρυξέλλες για τις εγκρίσεις φυτοφαρμάκων: Καρκινοπαθείς ακτιβιστές πέταξαν στάχτες στον Επίτροπο Υγείας [βίντεο]
Πρωτοφανείς εικόνες εκτυλίχθηκαν την Πέμπτη 19/11/2026 στις Βρυξέλλες, κατά τη διάρκεια του Ευρωπαϊκού Συνεδρίου για τον Καρκίνο (European Cancer Summit) που διοργάνωσε ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για τον Καρκίνο (European Cancer Organisation).
Τη στιγμή που ο Ευρωπαίος Επίτροπος Υγείας και Ευημερίας των Ζώων, Όλιβερ Βάρχελι, ετοιμαζόταν να απευθύνει ομιλία για τις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες κατά του καρκίνου, δύο ακτιβιστές ανέβηκαν αιφνιδιαστικά στη σκηνή και έριξαν πάνω του μια γκρίζα σκόνη που έμοιαζε με στάχτη.
Οι δύο διαδηλωτές -φορώντας μπλουζάκια της γαλλικής συλλογικότητας Cancer Colère, στην οποία συμμετέχουν άτομα που νοσούν ή έχουν επιβιώσει από καρκίνο- θέλησαν με αυτή τη συμβολική κίνηση να καταγγείλουν τις αλλαγές που προωθούνται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στους κανόνες έγκρισης φυτοφαρμάκων για όλη την Ευρώπη.
Ανάμεσά τους βρισκόταν η Γαλλίδα συγγραφέας και ακτιβίστρια Φλερ Μπρετό, η οποία ίδρυσε την οργάνωση έπειτα από τη δική της διάγνωση με καρκίνο του μαστού το 2020.
Ανεβαίνοντας στο βήμα, οι ακτιβιστές διέκοψαν τη διαδικασία φωνάζοντας ότι διαμαρτύρονται ως καρκινοπαθείς για το νομοσχέδιο Omnibus X και ότι η στάχτη αυτή συμβολίζει τους ανθρώπους που -όπως υποστήριξαν οι ίδιοι- θα χάσουν τη ζωή τους από την έκθεση στα φυτοφάρμακα.
Ο Όλιβερ Βάρχελι, εμφανώς ενοχλημένος, τίναξε τη σκόνη από το σακάκι του και απάντησε άμεσα από το μικρόφωνο, ρωτώντας τους διαδηλωτές «τι είδους άνθρωποι είναι» και επισημαίνοντας ότι του προκαλεί έκπληξη ο τρόπος με τον οποίο επικαλούνται τον σεβασμό προς τα θύματα του καρκίνου προβαίνοντας σε μια τέτοια ενέργεια.
Αμέσως επενέβησαν οι άνδρες ασφαλείας, οι οποίοι απομάκρυναν τους δύο ακτιβιστές από την αίθουσα -οι οποίοι στη συνέχεια συνελήφθησαν-, ενώ ο Επίτροπος συνέχισε κανονικά την ομιλία του.
Δείτε το βίντεο από τη στιγμή της εισβολής στη σκηνή και της αντίδρασης του Ευρωπαίου Επιτρόπου Υγείας:
Άμεση ήταν η αντίδραση τόσο των διοργανωτών όσο και της ηγεσίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Η επικεφαλής του European Cancer Organisation, Ελιζαμπέτα Ζανόν, ζήτησε συγγνώμη από το ακροατήριο και τον Επίτροπο για τη διακοπή της εκδήλωσης, ενώ σε επίσημη ανακοίνωσή της η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, καταδίκασε απερίφραστα την επίθεση κατά μέλους του Σώματος των Επιτρόπων:
«Αυτή η συμπεριφορά είναι απαράδεκτη σε μια ελεύθερη και δημοκρατική κοινωνία. Ο καθένας είναι ελεύθερος να εκφράζει τις απόψεις του, συμπεριλαμβανομένων των πολιτικών της ΕΕ. Ωστόσο, δεν μπορεί να υπάρχει καμία θέση για σωματικές επιθέσεις και βία», τόνισε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Τι είναι το πακέτο «Omnibus X» που διχάζει πολιτικούς και επιστήμονες
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης στις Βρυξέλλες βρίσκεται το νομοθετικό πακέτο «Omnibus X» (Food and Feed Safety Omnibus), που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 16 Δεκεμβρίου 2025.
Στόχος του είναι η απλούστευση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για την ασφάλεια των τροφίμων και των ζωοτροφών, και η μείωση των καθυστερήσεων στην αξιολόγηση των σχετικών αιτήσεων για την έγκριση φυτοφαρμάκων, με σκοπό τη διευκόλυνση της αγροτικής παραγωγής.
Οι αλλαγές που προτείνονται αφορούν δέκα διαφορετικά νομοθετήματα. Το πιο αμφιλεγόμενο σημείο αφορά τις εγκρίσεις των δραστικών ουσιών στα φυτοφάρμακα.
Σήμερα, οι ουσίες αυτές εγκρίνονται για συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα και στη συνέχεια επαναξιολογούνται επιστημονικά. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει πολλές από αυτές να μπορούν να λαμβάνουν έγκριση απεριόριστης διάρκειας, χωρίς να απαιτείται η τακτική ανανέωσή τους. Προβλέπεται, ωστόσο, η δυνατότητα επανεξέτασης όταν προκύπτουν νέα επιστημονικά δεδομένα.
Τα κράτη-μέλη, από την πλευρά τους, υιοθέτησαν στις 30 Σεπτεμβρίου 2026 διαφορετική διαπραγματευτική θέση. Προτείνουν οι εγκρίσεις απεριόριστης διάρκειας να αφορούν αποκλειστικά τις ουσίες χαμηλού κινδύνου, ενώ για τις υπόλοιπες να ισχύει διάρκεια 15 ετών κατά την πρώτη έγκριση και 25 ετών στις ανανεώσεις.
Το πακέτο περιλαμβάνει ακόμη ταχύτερες διαδικασίες έγκρισης για προϊόντα βιολογικού ελέγχου, αλλαγές στην επιτήρηση της νόσου των τρελών αγελάδων, καθώς και αυστηρότερα όρια υπολειμμάτων για ορισμένα επικίνδυνα φυτοφάρμακα που έχουν απαγορευτεί στην ΕΕ, αλλά ενδέχεται να χρησιμοποιούνται σε τρίτες χώρες.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει ότι οι αλλαγές θα περιορίσουν τις καθυστερήσεις στις διαδικασίες αξιολόγησης, θα ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα των Ευρωπαίων αγροτών και θα εξοικονομήσουν περίπου 939 εκατομμύρια ευρώ ετησίως.
Το νομοθετικό πακέτο βρίσκεται ακόμη υπό διαπραγμάτευση μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της ΕΕ. Επομένως, οι προτεινόμενες αλλαγές δεν αποτελούν ακόμη οριστικό ευρωπαϊκό δίκαιο.
Καρκίνος, χρόνιες παθήσεις και οι ενστάσεις 2.000 επιστημόνων
Το ζήτημα έχει προκαλέσει ισχυρό κύμα αντιδράσεων στην ευρωπαϊκή ακαδημαϊκή και ιατρική κοινότητα, με επίκεντρο τις πιθανές μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στη δημόσια υγεία.
Περισσότεροι από 2.000 επιστήμονες έχουν υπογράψει ανοιχτή επιστολή με την οποία ζητούν να ανασταλεί η προώθηση της νομοθετικής πρότασης έως ότου διενεργηθεί μια πλήρης, ανεξάρτητη εκτίμηση επιπτώσεων για την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον.
Στο επίκεντρο της επιστημονικής ανησυχίας βρίσκεται το γεγονός ότι η έκθεση του πληθυσμού σε υπολείμματα φυτοφαρμάκων είναι χρόνια και σωρευτική, ενώ οι σοβαρές παθήσεις που συνδέονται με τοξικές ουσίες δεν εκδηλώνονται άμεσα.
Η καθηγήτρια και επιστημονική διευθύντρια του Ινστιτούτου Περιβαλλοντικών Επιστημών του Πανεπιστημίου του Λέιντεν, Μαρτίνα Βίτζβερ -η οποία συμμετείχε στις σχετικές επιστημονικές πρωτοβουλίες- συνόψισε τη θέση μεγάλου μέρους της ερευνητικής κοινότητας:
«Εντοπίζουμε ήδη ίχνη φυτοφαρμάκων παντού: στα επιφανειακά ύδατα, σε προστατευόμενες φυσικές περιοχές, καθώς και στο αίμα και τα ούρα μας. Η επιστημονική έρευνα δείχνει ότι η έκθεση σε αυτές τις τοξικές ουσίες συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο ασθενειών όπως ο καρκίνος και η νόσος του Πάρκινσον. Δεν υποστηρίζουμε κάποιο συγκεκριμένο πολιτικό αποτέλεσμα. Ζητάμε απλώς επαρκή επιστημονικά δεδομένα πριν εισαχθούν τόσο εκτεταμένες αλλαγές», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ανάλογους προβληματισμούς έχει διατυπώσει και η Γερμανική Εθνική Ακαδημία Επιστημών (Leopoldina), εκτιμώντας σε ανάλυσή της ότι οι προτεινόμενες αλλαγές στην έγκριση φυτοπροστατευτικών ουσιών μειώνουν το επίπεδο προστασίας για τον άνθρωπο και το περιβάλλον.
Επιστημονικοί φορείς και Ενώσεις Ασθενών: Νευροεκφυλιστικές βλάβες, καρκίνος και πάρκινσον
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνουν οι επιστημονικοί και ιατρικοί φορείς στον τρόπο με τον οποίο αποδεικνύεται η συσχέτιση μιας χημικής ουσίας με χρόνιες ασθένειες:
– Σε παρέμβασή της στις 9 Νοεμβρίου προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, η ευρωπαϊκή οργάνωση Parkinson’s Europe χαρακτήρισε την κατάργηση των περιοδικών ελέγχων «επικίνδυνο βήμα προς τα πίσω για τη δημόσια υγεία», υπογραμμίζοντας ότι τα κρίσιμα επιστημονικά δεδομένα που συνδέουν ένα φυτοφάρμακο με νευροεκφυλιστικές βλάβες συχνά αναδύονται χρόνια ή και δεκαετίες μετά την αρχική του έγκριση.
Η ίδια οργάνωση υπενθυμίζει ότι η νόσος του Πάρκινσον -η οποία έχει ήδη αναγνωριστεί ως επαγγελματική νόσος αγροτών που εκτίθενται σε φυτοφάρμακα σε χώρες όπως η Γαλλία, η Ιταλία και η Γερμανία- κοστίζει στα ευρωπαϊκά συστήματα υγείας 22,8 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως.
Όπως προειδοποιεί στο υπόμνημά της, «η αποδυνάμωση της ρυθμιστικής εποπτείας δεν μειώνει το κόστος· απλώς μεταφέρει ένα τεράστιο οικονομικό βάρος στα δημόσια συστήματα υγείας και κοινωνικής ασφάλισης, επιφέροντας ταυτόχρονα ένα ανυπολόγιστο ανθρώπινο κόστος στους ασθενείς και τις οικογένειές τους».
Περιβαλλοντικοί και υγειονομικοί φορείς, όπως το δίκτυο PAN Europe, επισημαίνουν ότι η απομάκρυνση από την αρχή της προφύλαξης αυξάνει την αβεβαιότητα γύρω από ουσίες με καρκινογόνες, νευροτοξικές ή ενδοκρινικά διαταρακτικές ιδιότητες, στις οποίες ο παιδικός οργανισμός είναι ιδιαίτερα ευάλωτος.
Από την πλευρά τους, οι ευρωπαϊκοί θεσμοί αντιτείνουν ότι η προστασία της δημόσιας υγείας δεν θυσιάζεται. Όπως επισημαίνεται στη θέση του Συμβουλίου της ΕΕ, για να αντισταθμιστεί η μεγαλύτερη διάρκεια των εγκρίσεων προβλέπονται ενισχυμένες δικλείδες ασφαλείας, με περιοδική επισκόπηση της επιστημονικής βιβλιογραφίας και των δεδομένων παρακολούθησης από την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), καθώς και αυστηρότερη μεταχείριση για ουσίες που ταξινομούνται ως καρκινογόνες, μεταλλαξιογόνες ή τοξικές για την αναπαραγωγή.
Η προσφυγή στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή και το κρίσιμο ραντεβού στο Στρασβούργο
Παράλληλα με την επιστημονική συζήτηση, έντονη κριτική ασκείται και στη διαδικασία που ακολουθήθηκε. Η ευρωπαϊκή οργάνωση καταναλωτών Foodwatch προσέφυγε στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή, καταγγέλλοντας ότι η Κομισιόν ομαδοποίησε δέκα κρίσιμους κανονισμούς ασφάλειας τροφίμων χωρίς ολοκληρωμένη εκτίμηση επιπτώσεων και έπειτα από μια εξαιρετικά σύντομη δημόσια διαβούλευση.
Την ερχόμενη Τρίτη 24 Νοεμβρίου, περισσότερες από 300 οργανώσεις από 25 ευρωπαϊκές χώρες -ανάμεσά τους γιατροί, επιστήμονες, οργανώσεις ασθενών, περιβαλλοντικοί φορείς και μελισσοκόμοι- έχουν προγραμματίσει μεγάλη συγκέντρωση διαμαρτυρίας έξω από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο Στρασβούργο.






