ΠΟΥ: 6 μέτρα μπορούν να σώσουν 1,6 εκατ. ζωές τον χρόνο

Έξι μέτρα που μπορούν να εφαρμοστούν ήδη σήμερα θα μπορούσαν να αποτρέπουν 1,6 εκατομμύρια θανάτους κάθε χρόνο σε παγκόσμιο επίπεδο, περιορίζοντας τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην υγεία. Αυτό εκτιμά νέα έκθεση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), η οποία δείχνει ότι η προστασία του περιβάλλοντος μπορεί να προσφέρει άμεσα οφέλη στη δημόσια υγεία, αλλά και στην οικονομία.

Οι παρεμβάσεις αφορούν καθημερινές ανάγκες, όπως η προστασία από τους καύσωνες, η πρόσβαση σε καθαρό νερό, η υγιεινή και η μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Εφόσον εφαρμοστούν σε μεγάλη κλίμακα, θα μπορούσαν να αποτρέπουν περίπου έναν στους 40 θανάτους που καταγράφονται παγκοσμίως.

Σύμφωνα με την έκθεση του ΠΟΥ, που δημοσιεύθηκε στις 4 Νοεμβρίου 2026, τα οικονομικά οφέλη θα μπορούσαν να φθάσουν τα 3,9 τρισεκατομμύρια δολάρια ετησίως, ενώ τα πρόσθετα δημοσιονομικά οφέλη για τις κυβερνήσεις υπολογίζονται σε 5,4 τρισεκατομμύρια δολάρια.

Η δημοσίευση πραγματοποιήθηκε ενόψει της διεθνούς διάσκεψης για το κλίμα COP31, που θα διεξαχθεί από τις 9 έως τις 20 Νοεμβρίου στην Αττάλεια της Τουρκίας.

Τα έξι μέτρα που προτείνει ο ΠΟΥ

Οι παρεμβάσεις στοχεύουν σε διαφορετικούς κινδύνους, από την ακραία ζέστη και τις λοιμώξεις έως τα νοσήματα που συνδέονται με την ατμοσφαιρική ρύπανση.

1. Συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης για καύσωνες. Η έγκαιρη ενημέρωση για επικίνδυνες θερμοκρασίες επιτρέπει στις αρχές να οργανώνουν μέτρα προστασίας, όπως τη λειτουργία κλιματιζόμενων χώρων, την ενημέρωση για επαρκή ενυδάτωση και τη φροντίδα ηλικιωμένων και άλλων ευάλωτων ανθρώπων.

2. Ασφαλές πόσιμο νερό, ακόμη και σε ακραία καιρικά φαινόμενα. Οι υποδομές ύδρευσης πρέπει να αντέχουν σε πλημμύρες, ξηρασίες και άλλες κλιματικές πιέσεις, ώστε να αποφεύγονται διακοπές στην παροχή νερού και επιμολύνσεις που μπορούν να προκαλέσουν ασθένειες.

3. Βελτίωση των βασικών υποδομών αποχέτευσης. Η ασφαλής διαχείριση των λυμάτων και των ανθρώπινων αποβλήτων περιορίζει τη διασπορά μικροβίων και τον κίνδυνο λοιμώξεων, ιδιαίτερα σε περιοχές με ανεπαρκείς υποδομές.

4. Πρόσβαση σε βασικές συνθήκες υγιεινής και πλυσίματος των χεριών. Πρόκειται για ένα απλό αλλά αποτελεσματικό μέτρο πρόληψης, το οποίο μειώνει τη μετάδοση μολυσματικών ασθενειών.

5. Καθαρότερα καύσιμα και τεχνολογίες για μαγείρεμα και θέρμανση. Η αντικατάσταση ρυπογόνων καυσίμων που χρησιμοποιούνται μέσα στα σπίτια περιορίζει την έκθεση σε επιβλαβείς ουσίες. Με τον τρόπο αυτό μπορεί να μειωθεί ο κίνδυνος αναπνευστικών λοιμώξεων, χρόνιας αναπνευστικής νόσου, καρδιοπάθειας και άλλων προβλημάτων υγείας.

6. Αποτελεσματικότερη τιμολόγηση των ορυκτών καυσίμων. Ο ΠΟΥ προτείνει πολιτικές που περιορίζουν τις επιδοτήσεις οι οποίες ενθαρρύνουν τη χρήση πετρελαίου, φυσικού αερίου και άνθρακα και συνυπολογίζουν στο κόστος τους τις επιπτώσεις στην υγεία, στο περιβάλλον και στο κλίμα.

Η μείωση της ρύπανσης μπορεί να αποτρέψει 1,2 εκατ. θανάτους

Το μεγαλύτερο όφελος για τη δημόσια υγεία εκτιμάται ότι μπορεί να προκύψει από τις πολιτικές που περιορίζουν τη χρήση ορυκτών καυσίμων. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του ΠΟΥ, η αποτελεσματικότερη τιμολόγησή τους θα μπορούσε να αποτρέψει 1,2 εκατομμύρια θανάτους ετησίως, κυρίως μέσω της μείωσης της ατμοσφαιρικής ρύπανσης.

Στους θανάτους που θα μπορούσαν να αποφευχθούν περιλαμβάνονται εκείνοι από εγκεφαλικά επεισόδια, ισχαιμική καρδιοπάθεια, καρκίνο του πνεύμονα και χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, καθώς και από άλλες αιτίες που εξετάζει η έκθεση.

Τα ετήσια οικονομικά οφέλη της συγκεκριμένης παρέμβασης υπολογίζονται σε περίπου 3 τρισεκατομμύρια δολάρια, ενώ τα δημοσιονομικά οφέλη θα μπορούσαν να φθάσουν τα 5,4 τρισεκατομμύρια δολάρια.

Γιατί η προστασία από τους καύσωνες ξεχωρίζει

Ιδιαίτερα εντυπωσιακή είναι η οικονομική απόδοση των συστημάτων προειδοποίησης για ακραίες θερμοκρασίες. Ο ΠΟΥ εκτιμά ότι για κάθε ένα δολάριο που επενδύεται σε αυτά τα συστήματα, τα οφέλη μπορούν να φθάσουν τα 835 δολάρια.

Η μεγάλη αυτή διαφορά εξηγείται από το σχετικά χαμηλό κόστος της έγκαιρης προειδοποίησης, σε συνδυασμό με τη δυνατότητα αποτροπής σοβαρών προβλημάτων υγείας και θανάτων.

Τα μέτρα έχουν ιδιαίτερη σημασία για τους ηλικιωμένους, τους ανθρώπους με χρόνια νοσήματα, τους εργαζομένους σε εξωτερικούς χώρους και όσους ζουν σε κατοικίες χωρίς επαρκή προστασία από τη ζέστη.

Συνολικά, για τις πέντε παρεμβάσεις στις οποίες ο ΠΟΥ υπολόγισε την απόδοση των επενδύσεων, κάθε δολάριο που δαπανάται εκτιμάται ότι μπορεί να αποφέρει περίπου 24 δολάρια σε οφέλη.

Περισσότερες ζωές, λιγότερες εκπομπές και οικονομικό όφελος

Πέρα από τη μείωση των θανάτων, η εφαρμογή των έξι μέτρων θα μπορούσε να περιορίσει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου κατά 16,7 δισεκατομμύρια τόνους ισοδύναμου διοξειδίου του άνθρακα ετησίως, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 31% των σημερινών παγκόσμιων ετήσιων εκπομπών, εξαιρουμένων εκείνων που συνδέονται με τη χρήση γης και τα δάση.

Τα μεγαλύτερα οφέλη αναμένονται στις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, όπου οι πληθυσμοί αντιμετωπίζουν συχνά υψηλότερη έκθεση σε περιβαλλοντικούς κινδύνους και διαθέτουν λιγότερους πόρους για την προστασία τους.

Ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ, Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους, επισήμανε ότι μεγάλο μέρος των βλαβών που προκαλεί η κλιματική κρίση στην υγεία μπορεί να προληφθεί με μέσα που είναι ήδη διαθέσιμα.

Ο Οργανισμός καλεί τις κυβερνήσεις να εντάξουν την προστασία της υγείας στον πυρήνα των κλιματικών πολιτικών και να επενδύσουν σε παρεμβάσεις με αποδεδειγμένη αποτελεσματικότητα.

Οι εκτιμήσεις της έκθεσης βασίζονται σε στατιστικά μοντέλα που συγκρίνουν σενάρια ευρείας εφαρμογής των μέτρων με σενάρια χωρίς αντίστοιχη επέκταση. Επομένως, οι 1,6 εκατομμύρια θάνατοι δεν αποτελούν καταγεγραμμένο αποτέλεσμα, αλλά πρόβλεψη για το τι θα μπορούσε να επιτευχθεί.

Παρά τις αβεβαιότητες των μακροχρόνιων προβλέψεων, το συμπέρασμα του ΠΟΥ είναι σαφές: η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής δεν αφορά μόνο τη μελλοντική κατάσταση του πλανήτη, αλλά και την πρόληψη ασθενειών και θανάτων σήμερα.

Φωτογραφία: istock