Καταστροφικές δαπάνες υγείας για 400.000 ελληνικά νοικοκυριά – Διπλασιάστηκε η ιδιωτική συμμετοχή στα φάρμακα

Τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο 15ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ασθενών, σε συνδυασμό με τις ηχηρές παρεμβάσεις των εκπροσώπων της Ένωσης Ασθενών Ελλάδος (ΕΝΑΣΕΛ) στο  στρογγυλό τραπέζι -στο οποίο παρουσιάστηκαν αποκαλυπτικά στοιχεία- συνθέτουν μια ζοφερή πραγματικότητα για τις ιδιωτικές (out of pocket) δαπάνες υγείας στην Ελλάδα.

Η έννοια της «δωρεάν υγείας» φαίνεται να συρρικνώνεται επικίνδυνα για ένα τεράστιο τμήμα του πληθυσμού, καθώς η Ελλάδα συνδυάζει χαμηλότερη συνολική δαπάνη υγείας ανά κάτοικο στην ΕΕ με δυσανάλογα υψηλή επιβάρυνση των πολιτών.

Ο Καθηγητής Κοινωνιολογίας και Πολιτικής Υγείας στο Τμήμα Κοινωνιολογίας, Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, Χαράλαμπος Οικονόμου, παρουσίασε στοιχεία μελέτης για τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, σύμφωνα με τα οποία το 2023 περίπου 400.000 νοικοκυριά (9,5%) αντιμετώπισαν καταστροφικές δαπάνες υγείας, ενώ το 63% αυτών ανήκε στο φτωχότερο εισοδηματικό πέμπτο της χώρας.

Στην τοποθέτησή του ο Καθηγητής υπογράμμισε την ανάγκη επανεξέτασης των συμμετοχών και θέσπισης ανώτατων ορίων οικονομικής επιβάρυνσης.

• Δείτε επίσης: Eurostat: Δυσβάσταχτο το κόστος υγείας για έναν στους οκτώ έλληνες – Ποιοι σηκώνουν το μεγαλύτερο βάρος

Τα επιπλέον ερευνητικά δεδομένα που παρουσιάστηκαν και αποτυπώνουν την οικονομική αφαίμαξη των ασθενών, έχουν ως εξής:

• Το χάσμα με την Ευρώπη: Οι άμεσες πληρωμές των ελληνικών νοικοκυριών για την υγεία παραμένουν σταθερά πολύ υψηλότερες από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (στο 34% της συνολικής τρέχουσας δαπάνης, έναντι 15% στην ΕΕ). Πρακτικά, 1 στα 3 ευρώ που δαπανώνται για την υγεία στην Ελλάδα, βγαίνουν απευθείας από την τσέπη του πολίτη.
• Διπλασιασμός κόστους στα φάρμακα: Τα στοιχεία που κατέθεσε ο Διευθυντής Εταιρικών Υποθέσεων της MSD, Αντώνης Καρόκης, έδειξαν ότι οι ιδιωτικές πληρωμές των ασθενών αποκλειστικά για φάρμακα εκτοξεύτηκαν από τα 416 εκατ. ευρώ το 2012, στα 810 εκατ. ευρώ το 2024.

Την οικονομική επιβάρυνση των χρονίως πασχόντων ανέδειξε ο Γιώργος Γουρζουλίδης, Επισκέπτης διδάσκων στην αξιολόγηση τεχνολογιών υγείας στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ παρουσιάζοντας προκαταρκτικά ευρήματα μελέτης σε ασθενείς με νόσο Crohn και ελκώδη κολίτιδα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, το 97% των συμμετεχόντων ανέφερε ιδιωτικές δαπάνες υγείας, με μέσο μηνιαίο κόστος 354 ευρώ, ενώ 4 στους 10 δαπανούν περισσότερο από το 25% του εισοδήματός τους για ανάγκες που σχετίζονται με την ασθένεια.

Η οικονομική επιβάρυνση δεν περιορίζεται στις συμμετοχές για φάρμακα και διαγνωστικές εξετάσεις, αλλά περιλαμβάνει αναγκαίες υπηρεσίες ψυχολογικής υποστήριξης, διατροφικής συμβουλευτικής και μετακινήσεις, ενώ επιπλέον επιπτώσεις προκύπτουν από την απώλεια παραγωγικότητας και τις ανάγκες φροντίδας.

Ιδιωτικές δαπάνες υγείας: «Οι Έλληνες περικόπτουν τις θεραπείες τους, ακόμα και τις δωρεάν»

Το σημαντικότερο ωστόσο μήνυμα βγήκε από τις τοποθετήσεις στο ειδικό στρογγυλό τραπέζι της ενότητας «Ιδιωτικές Δαπάνες – Οικονομική Επιβάρυνση Ασθενή», των ίδιων των ασθενών. Η αγωνία των πασχόντων εστιάζει στην αδυναμία προσήλωσης στη θεραπεία, η οποία συχνά -όπως ομολόγησαν- μπαίνει σε δεύτερη μοίρα εξαιτίας του αυξημένου κόστους.

Η τοποθέτηση από την πλευρά των εκπροσώπων των ασθενών ήταν καταπέλτης για το πώς η ασθένεια μεταφράζεται σε οικογενειακή οικονομική κρίση:

«Οι συγκεκριμένες δαπάνες που γίνονται αυτή τη στιγμή δεν πρέπει να τις δούμε μόνο ως δαπάνες του ασθενή. Πρέπει να τις δούμε ως κόστος της οικογένειας. Όταν κάποιος δεν έχει την οικονομική ικανότητα, όλη η οικογένεια είναι στον πόνο», ανέφεραν.

Η Πρόεδρος της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας, Μέμη Τσεκούρα, εξήγησε πιο καθαρά τους κινδύνους που κρύβει αυτή η μετακύλιση κόστους:

«Η οικονομική επιβάρυνση οδηγεί ακόμη και σε διακοπή θεραπειών, ενώ το κόστος μετακίνησης μπορεί να καταστήσει απρόσιτες ακόμη και δωρεάν προληπτικές εξετάσεις. Τονίζουμε ότι πρέπει να συνυπολογίζονται οι έμμεσες δαπάνες και η επιβάρυνση των οικογενειών, ζητώντας ουσιαστική μείωση των συμμετοχών και στοχευμένη προστασία των οικονομικά ευάλωτων ασθενών», ανέφερε.

Επιτακτική ανάγκη για μέτρα ανακούφισης και μείωση στις out of pocket δαπάνες υγείας

Οι ασθενείς τόνισαν την ανάγκη γενικότερης στρατηγικής και διεκδικήσεων της Ένωσης Ασθενών για το επόμενο διάστημα:

«Η πραγματική οικονομική επιβάρυνση δεν αποτυπώνεται μόνο στις φαρμακευτικές συμμετοχές. Πρέπει να περιλαμβάνει όλες τις δαπάνες που απαιτούνται για να μπορέσει ένας άνθρωπος να ζήσει με αξιοπρέπεια και να διαχειριστεί αποτελεσματικά την ασθένειά του», ανέφεραν συμπερασματικά.

Προκειμένου να μπει «φρένο» στη δυσανάλογη επιβάρυνση -ειδικά για όσους πάσχουν από δύο ή περισσότερα χρόνια νοσήματα- προτάθηκαν από την πλευρά της βιομηχανίας συγκεκριμένα μέτρα. Συγκεκριμένα, ο κ. Αντώνης Καρόκης πρότεινε δύο εναλλακτικά μέτρα για ασθενείς με δύο ή περισσότερα χρόνια νοσήματα.

Ως πρώτο, άμεσα εφαρμόσιμο βήμα, ο ίδιος εισηγήθηκε τη μείωση των ποσοστών συμμετοχής και, στη συνέχεια, την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων ώστε να εξεταστεί η καταλληλότερη μορφή ετήσιου πλαφόν.

Πιο συγκεκριμένα, πρότεινε:

• μείωση της συμμετοχής στο 10%, με εκτιμώμενο ετήσιο κόστος 120 εκατ. ευρώ, ή
• θέσπιση ανώτατου ετήσιου ορίου συμμετοχής 250 ευρώ, με εκτιμώμενο κόστος 160 εκατ. ευρώ.

Από την πλευρά της Πολιτείας, η άμεση δέσμευση ήρθε δια στόματος του Διοικητή του ΕΟΠΥΥ, Αθανάσιου Ζαμάνη, ο οποίος ανακοίνωσε ότι εντός του Νοεμβρίου του 2026 ολοκληρώνεται η αναθεώρηση του Ενιαίου Κανονισμού Παροχών Υγείας (ΕΚΠΥ).

Στο επίκεντρο θα βρεθεί η επανεξέταση των συμμετοχών των ασθενών για ιατροτεχνολογικά προϊόντα, αλλά και για μεταβάσεις στο εξωτερικό προς αναζήτηση εξειδικευμένων θεραπειών.