Αιμοδοσία: Αυξάνονται οι νέοι και οι αιμοδότες πρώτης φοράς – Το σχέδιο για τις εποχικές ελλείψεις

Χρειάζεται ακόμη συνεχής προσπάθεια, ωστόσο τα στοιχεία για την αιμοδοσία στην Ελλάδα δείχνουν σαφή βελτίωση. Σύμφωνα με έγγραφο του υπουργού Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη, το οποίο διαβιβάστηκε στη Βουλή στο πλαίσιο του κοινοβουλευτικού ελέγχου, η ετήσια συλλογή έχει πλέον σταθεροποιηθεί στις 550.000 μονάδες αίματος, ενώ ενισχύεται σταδιακά και η εθελοντική αιμοδοσία.

Όπως αναφέρει ο υπουργός Υγείας, η ασφάλεια του αίματος και των παραγώγων του που προορίζονται για μετάγγιση αποτελεί πλέον κεκτημένο, ενώ σημαντική πρόοδος έχει σημειωθεί και ως προς την επάρκεια. Σήμερα, περίπου το 70% του αίματος προέρχεται από εθελοντές αιμοδότες και το 30% από το συγγενικό περιβάλλον.

Ιδιαίτερα θετική είναι η εικόνα στις νεότερες ηλικίες. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει ο κ. Γεωργιάδης:

• οι αιμοδότες ηλικίας 18 έως 25 ετών αυξήθηκαν από 10,84% του συνόλου το 2024 σε 16,13% το 2026,
• οι αιμοδότες πρώτης φοράς αυξήθηκαν από 11% το 2024 σε 17% το 2026,
• ενώ σημαντική αύξηση καταγράφεται και στους αιμοδότες που είχαν δώσει αίμα μία φορά στο παρελθόν και επέστρεψαν: το ποσοστό των λεγόμενων dormant donors ανέβηκε από 21,5% το 2024 σε 34,60% το 2026.

Ο υπουργός αποδίδει την εξέλιξη αυτή στην προσπάθεια εξωστρέφειας του υπουργείου Υγείας και του Εθνικού Κέντρου Αιμοδοσίας (ΕΚΕΑ).

Η δύσκολη περίοδος του καλοκαιριού και των ιώσεων

Παρά τη βελτίωση, οι εποχικές ελλείψεις εξακολουθούν να αποτελούν δύσκολη εξίσωση. Τα μεγαλύτερα προβλήματα καταγράφονται κυρίως τον Αύγουστο, αλλά και τους μήνες Ιανουάριο και Φεβρουάριο, όταν οι ιώσεις, η γρίπη και η Covid-19 αποκλείουν προσωρινά μέρος των αιμοδοτών, καθώς κάποιος δεν μπορεί να δώσει αίμα όταν είναι ασθενής ή λαμβάνει αντιβίωση.

Την προσέλευση επηρεάζουν επίσης οι καλοκαιρινές διακοπές, οι πυρκαγιές, η κλιματική αλλαγή και επιδημιολογικές εξάρσεις, όπως αυτή του ιού του Δυτικού Νείλου.

Ο κ. Γεωργιάδης επισημαίνει ότι ανάλογες ελλείψεις εμφανίζονται σε πολλές χώρες, αναφέροντας χαρακτηριστικά εκκλήσεις των Ερυθρών Σταυρών στις ΗΠΑ και τη Γερμανία, αλλά και προβλήματα που έχουν καταγραφεί στη Μεγάλη Βρετανία, την Ιταλία, την Ισπανία, τη Γαλλία, την Κύπρο και την Αυστραλία.

Στην Ελλάδα, παρά την έντονη δραστηριότητα του ιού του Δυτικού Νείλου και τις πυρκαγιές στην Αττική το πρώτο δεκαήμερο του Αυγούστου, η συλλογή αίματος διατηρήθηκε, σύμφωνα με το υπουργείο, στα περσινά επίπεδα.

Σε αυτό συνέβαλαν η αλλαγή στρατηγικής του ΕΚΕΑ, με καθολικό μοριακό έλεγχο των μονάδων αίματος για τον ιό του Δυτικού Νείλου στην Αττική και στις επηρεαζόμενες περιοχές, καθώς και η αύξηση των εξορμήσεων αιμοδοσίας.

Οι τέσσερις στόχοι για την επάρκεια αίματος

Το αίμα δεν μπορεί να αποθηκεύεται για μεγάλο χρονικό διάστημα, καθώς έχει περιορισμένη διάρκεια ζωής και χρησιμοποιείται περίπου μέσα σε έναν μήνα. Για τον λόγο αυτό, η εξάλειψη των εποχικών ελλείψεων απαιτεί σταθερή ροή αιμοδοτών σε όλη τη διάρκεια του έτους.

Το υπουργείο Υγείας και το ΕΚΕΑ θέτουν τέσσερις βασικούς στόχους:

• Αλλαγή κουλτούρας, ώστε να μειωθεί σταδιακά η αιμοδοσία από συγγενικό περιβάλλον και να ενισχυθεί η τακτική εθελοντική αιμοδοσία, με στόχο έως και τρεις αιμοδοσίες τον χρόνο.
• Περισσότερες εκστρατείες ενημέρωσης, με το ΕΚΕΑ να έχει ήδη κινήσει διαδικασίες για εκτεταμένη ετήσια καμπάνια ενημέρωσης και εκπαίδευσης.
• Εκπαίδευση από μικρές ηλικίες, σε συνεργασία με το υπουργείο Παιδείας.
• Επέκταση της συγκεντροποίησης της διαχείρισης του αίματος σε ολόκληρη τη χώρα.

Η πολιτική συγκεντροποίησης έχει ήδη ολοκληρωθεί για τις μονάδες αίματος που συλλέγονται στην Αττική και την Κόρινθο, οι οποίες επεξεργάζονται πλέον από το ΕΚΕΑ. Σύμφωνα με το υπουργείο, αυτό έχει οδηγήσει σε καλύτερη αναδιανομή των αποθεμάτων, αλλά και σε αύξηση της ποσότητας και της ποιότητας των προϊόντων αίματος, με υπερδιπλασιασμό της παραγωγής αιμοπεταλίων και επάρκεια πλάσματος FFP.

Επόμενος στόχος είναι η επέκταση του ίδιου μοντέλου σε ολόκληρη την επικράτεια

Το έγγραφο του υπουργού Υγείας διαβιβάστηκε στη Βουλή σε απάντηση ερώτησης της βουλευτού του ΠΑΣΟΚ Αικατερίνης Καζάνη σχετικά με τη διασφάλιση της επάρκειας αίματος και την απρόσκοπτη μετάγγιση των ατόμων με μεταγγισιοεξαρτώμενη Μεσογειακή Αναιμία.

Φωτογραφία: istock