Μπαχαρικά και βότανα: Πώς γίνονται έως και εκατοντάδες φορές πιο ισχυρά κατά της φλεγμονής

Μπαχαρικά και βότανα φαίνεται να μπορούν να επηρεάσουν τη φλεγμονή στον οργανισμό, μια διαδικασία που ενεργοποιείται από κύτταρα του ανοσοποιητικού για την αντιμετώπιση τραυματισμών ή λοιμώξεων.

Συχνά η φλεγμονή αναπτύσσεται χωρίς εμφανή συμπτώματα. Με την πάροδο του χρόνου, όμως, μπορεί να συμβάλει στην εμφάνιση σοβαρών παθήσεων, όπως ο διαβήτης τύπου 2, τα καρδιαγγειακά νοσήματα, η παχυσαρκία, η αρθρίτιδα και ορισμένες μορφές καρκίνου.

Ο ρόλος της διατροφής – Μπαχαρικά και βότανα

Η διατροφή φαίνεται να παίζει κρίσιμο ρόλο στη ρύθμιση της φλεγμονής, καθώς ορισμένα τρόφιμα περιέχουν φυσικές ενώσεις που επηρεάζουν θετικά τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Ανάμεσά τους, ξεχωρίζουν τα βότανα, τα μπαχαρικά και τα αρωματικά φυτά, που αποτελούν μια παραγνωρισμένη ίσως, αλλά σημαντική πηγή αντιφλεγμονωδών συστατικών.

Μια ενδιαφέρουσα διαπίστωση, σε σχέση με αυτές οι τροφές, είναι ότι πολλές από τις ουσίες τους φαίνεται να λειτουργούν πιο αποτελεσματικά σε συνδυασμό, ενισχύοντας αμοιβαία τη δράση τους και δημιουργώντας ένα φυσικό «δίκτυο» προστασίας του οργανισμού από τη φλεγμονή.

Δεν είναι τυχαίο ότι οι παραδοσιακές κουζίνες του κόσμου χρησιμοποιούν συνδυασμούς μπαχαρικών και βοτάνων εδώ και αιώνες, πολύ πριν γίνουν γνωστοί οι βιοχημικοί μηχανισμοί που εξηγούν αυτή την ιδιότητα.

Πώς έγινε η μελέτη

Αυτό που απασχολούσε τους ερευνητές ήταν ότι βότανα, μπαχαρικά και αρωματικά φυτά, φαίνονταν να έχουν πράγματι αντιφλεγμονώδη επίδραση, αλλά θα έπρεπε το καθένα ξεχωριστά να καταναλώνεται σε μεγάλες ποσότητες για να προσφέρει οφέλη, κάτι που δεν ήταν ρεαλιστικό. Έτσι για χρόνια επικράτησε η αμφιβολίες σχετικά με το κατά πόσο τα λεγόμενα «αντιφλεγμονώδη τρόφιμα» έχουν πραγματικό αποτέλεσμα στην πράξη.

Σήμερα, ωστόσο, η έρευνα στρέφεται στη συνεργιστική δράση αυτών των φυσικών συστατικών, δείχνοντας ότι ο συνδυασμός τους μπορεί να είναι πιο ισχυρός από το άθροισμα των μεμονωμένων ουσιών.

Ερευνητική ομάδα με επικεφαλής τον Γκεν-ιτσίρο Αριμούρα (καθηγητής Βιολογικής Επιστήμης και Τεχνολογίας, Πανεπιστήμιο Επιστημών Τόκιο, Ιαπωνία) μελέτησε πώς συνδυασμοί φυτικών ενώσεων επηρεάζουν τη φλεγμονή σε κύτταρα του ανοσοποιητικού. Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nutrients.

Οι ερευνητές επικεντρώθηκαν σε ουσίες που βρίσκονται:

• στη μέντα (μενθόλη)
• στον ευκάλυπτο (1,8-κινεόλη)
• στις καυτερές πιπεριές (καψαϊκίνη)
• στον λυκίσκο και το τζίντζερ (β-ευδεσμόλη)

Μελέτησαν μακροφάγα κύτταρα, τα οποία παίζουν βασικό ρόλο στη φλεγμονή, καθώς παράγουν κυτοκίνες. Πρωτεΐνες δηλαδή που ρυθμίζουν την ανοσολογική απόκριση.

Για να προσομοιώσουν φλεγμονή, εξέθεσαν τα κύτταρα σε λιποπολυσακχαρίτη, ένα βακτηριακό συστατικό που χρησιμοποιείται συχνά σε εργαστηριακά μοντέλα. Στη συνέχεια, εξέτασαν την επίδραση των ουσιών τόσο μεμονωμένα όσο και σε συνδυασμούς.

Τι έδειξαν τα αποτελέσματα

• Η καψαϊκίνη ξεχωρίζει: Από τις μεμονωμένες ουσίες, η καψαϊκίνη εμφάνισε τη μεγαλύτερη αντιφλεγμονώδη δράση.
• Ο συνδυασμός κάνει τη διαφορά: Τα πιο εντυπωσιακά αποτελέσματα εμφανίστηκαν όταν οι ουσίες συνδυάστηκαν.

Όπως αναφέρει ο καθηγητής Αριμούρα, ο συνδυασμός καψαϊκίνης με μενθόλη ή 1,8-κινεόλη ενίσχυσε την αντιφλεγμονώδη δράση έως και εκατοντάδες φορές σε σχέση με κάθε ουσία ξεχωριστά.

Πώς εξηγούνται

Η ανάλυση έδειξε ότι οι ουσίες δεν δρουν όλες με τον ίδιο τρόπο μέσα στα κύτταρα. Η μενθόλη και η 1,8-κινεόλη επηρεάζουν συγκεκριμένα κανάλια της κυτταρικής μεμβράνης (TRP), τα οποία ρυθμίζουν τη ροή ασβεστίου, μια διαδικασία που παίζει βασικό ρόλο στη λειτουργία των κυττάρων του ανοσοποιητικού. Αντίθετα, η καψαϊκίνη φαίνεται να δρα μέσω διαφορετικής οδού. Με άλλα  λόγια, «χτυπά» το ίδιο πρόβλημα από άλλη πλευρά. Όπως εξηγεί ο Αριμούρα, όταν αυτές οι ουσίες συνδυάζονται, ενεργοποιούν ταυτόχρονα διαφορετικούς μηχανισμούς μέσα στο κύτταρο.

Τι σημαίνει για τη διατροφή

Τα ευρήματα λοιπόν, δείχνουν ότι οι συνδυασμοί τροφίμων μπορεί να έχουν ισχυρότερη επίδραση από ό,τι τα μεμονωμένα συστατικά, ακόμη και σε μικρές ποσότητες.

Αυτό σημαίνει ότι στο μέλλον θα μπορούσαν να αναπτυχθούν τρόφιμα ή συμπληρώματα που αξιοποιούν τέτοιους συνδυασμούς, ώστε να προσφέρουν πιο αποτελεσματική δράση χωρίς να απαιτούνται μεγάλες δόσεις.

Παράλληλα, ενισχύεται η ιδέα ότι τα οφέλη μιας διατροφής βασισμένης σε φυτικά προϊόντα δεν οφείλονται σε ένα μόνο «υπερτρόφιμο», αλλά στη συνεργασία πολλών συστατικών.

Το συμπέρασμα

Αν και χρειάζονται περισσότερες μελέτες σε ανθρώπους, τα νέα δεδομένα προσφέρουν μια πιο σαφή εξήγηση για το πώς τα καθημερινά τρόφιμα μπορούν να επηρεάσουν τη φλεγμονή. Και ίσως τελικά, η δύναμη της διατροφής να βρίσκεται όχι σε ένα συστατικό, αλλά στον σωστό συνδυασμό.

Φωτογραφία: istock