Τα κουνούπια έχουν προτιμήσεις, αλλά διαφέρουν από είδος σε είδος

Τα κουνούπια έχουν σαφείς προτιμήσεις όσον αφορά τους ανθρώπους που θα τσιμπήσουν για το αίμα τους. Ωστόσο αυτές διαφέρουν αναλόγως με το είδος του κουνουπιού, αναφέρουν επιστήμονες από τις ΗΠΑ.

Σε πρωτότυπη μελέτη που πραγματοποίησαν διαπίστωσαν πως κανένας συμμετέχων δεν ήταν ελκυστικός και για τα τρία είδη κουνουπιών που μελέτησαν. Υπήρχαν όμως αρκετοί που προσέλκυαν δύο από τα τρία είδη.

Οι ερευνητές μελετούν τα κουνούπια εκτιμώντας πως αν βρουν γιατί μερικοί άνθρωποι είναι αληθινοί «μαγνήτες» γι’ αυτά, θα βρουν και νέους τρόπους για να τα καταπολεμήσουν. Αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό σε μία εποχή που αυξάνονται διαρκώς τα σοβαρά νοσήματα που μεταδίδουν τα έντομα.

Τα νέα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στην επιστημονική επιθεώρηση iScience. Όπως γράφουν οι ερευνητές, το γεγονός ότι δεν είναι όλοι οι άνθρωποι ελκυστικοί για τα κουνούπια, σημαίνει πως πολλοί από εμάς είμαστε πιο ευάλωτοι στα νοσήματα που αυτά μεταδίδουν.

Οι ειδικοί πιστεύουν ότι η μυρωδιά του σώματος είναι καθοριστική για την επιλεκτική δράση των κουνουπιών. Η μυρωδιά αυτή είναι ένα εξαιρετικά πολύπλοκο χημικό μίγμα, αποτελούμενο από εκατοντάδες πτητικές ενώσεις. Οι ενώσεις αυτές παράγονται ή τροποποιούνται (και) από τους μικροοργανισμούς που ζουν στο δέρμα μας.

Οι διαφορές σε αυτές τις ενώσεις ενδέχεται να βοηθούν τα έντομα να ξεχωρίζουν τους ανθρώπους.

Η μελέτη

Για να ελέγξουν την άποψη αυτή, οι ερευνητές εξέτασαν την ελκυστικότητα που είχαν 119 εθελοντές από το Μαϊάμι σε τρία είδη κουνουπιών:

• Το κουνούπι του κίτρινου πυρετού (Aedes aegypti)
• Το ασιατικό κουνούπι-τίγρης (Aedes albopictus)
• Το νότιο οικιακό κουνούπι (Culex quinquefasciatus)

Οι συμμετέχοντες έβαζαν το αριστερό χέρι τους σε μία ειδική συσκευή, στην άλλη άκρη της οποίας υπήρχαν θηλυκά κουνούπια. Η συσκευή λέγεται οσφρησιόμετρο μιας θύρας και χρησιμοποιείται για την μέτρηση και την ανάλυση της αντίδρασης εντόμων, όπως τα κουνούπια.

Στο πλαίσιο της μελέτης, οι συμμετέχοντες παρείχαν και μανίκια από νάϋλον, για να χρησιμοποιηθούν σε νυχτερινές μετρήσεις με το νότιο οικιακό κουνούπι, που δραστηριοποιείται μόνο τη νύχτα.

Το συνθετικό υλικό «παγιδεύει» τη μυρωδιά του δέρματος και έτσι είναι ιδανικό για βραδινές μελέτες. Οι συμμετέχοντες έδιναν τα μανίκια στους ερευνητές, αφού πρώτα τα φορούσαν επί 12 έως 16 ώρες.

Η όλη έρευνα έγινε με θηλυκά κουνούπια, επειδή αυτά είναι που μας τσιμπάνε για να πιούν το αίμα μας και να αναπτύξουν τα αυγά τους.

Οι επιστήμονες κατέγραφαν πόσα κουνούπια κατευθύνονταν σε κάθε εθελοντή. Πραγματοποίησαν επίσης αναλύσεις στη μυρωδιά και το μικροβίωμα του δέρματός τους, για να εξακριβώσουν στο μέτρο του δυνατού τον ρόλο των πτητικών ενώσεων που εκπέμπει, των βακτηρίων και των μυκήτων του.

Τα ευρήματα

Όπως διαπίστωσαν οι ερευνητές, κάθε εθελοντής είχε διαφορετική ελκυστικότητα για τα κουνούπια. Μάλιστα οι διαφορές ήταν τόσο μεγάλες, ώστε για κάθε είδος κουνουπιών οι επιστήμονες μπόρεσαν να τους ταξινομήσουν σε ομάδες αναλόγως με την ελκυστικότητά τους! Για κάθε είδος, υπήρχαν 12 συμμετέχοντες που ήταν πολύ ελκυστικοί και άλλοι 12 που ήταν ελάχιστα ελκυστικοί.

Σε γενικές γραμμές, το κουνούπι του κίτρινου πυρετού έδειχνε μικρή προτίμηση στους άνδρες. Τα υπόλοιπα κουνούπια δεν έκαναν ανάλογο διαχωρισμό.

Επιπλέον, τα διαφορετικά είδη κουνουπιών δεν προσελκύονταν συχνά από τους ίδιους ανθρώπους. Το γεγονός αυτό αποδόθηκε σε ορισμένες πτητικές ενώσεις και βακτήρια.

Ειδικότερα, το κουνούπι του κίτρινου πυρετού και το νότιο οικιακό κουνούπι προσελκύονταν από ανθρώπους που δεν εξέπεμπαν μυρωδιές από ουσίες, όπως οι κυκλικές αλκοόλες και τα μονοτερπένια. Τα μονοτερπένια είναι μεταβολίτες που παράγονται από τους μύκητες. Οι κυκλικές αλκοόλες χρησιμοποιούνται σε καλλυντικά και προϊόντα περιποίησης για το δέρμα.

Αντίστοιχα, το κουνούπι-τίγρης έδειχνε να προτιμά τους ανθρώπους που είχαν παρουσία κετονών στο δέρμα. Οι κετόνες παράγονται από το ήπαρ, όταν ο οργανισμός καίει λίπος αντί για γλυκόζη (σάκχαρο). Αυτό συμβαίνει π.χ. σε περίπτωση δίαιτας με χαμηλούς υδατάνθρακες, στον σακχαρώδη διαβήτη κ.λπ. Η αποβολή των κετονών μέσω των ιδρωτοποιών αδένων προσδίδει στο δέρμα μια ιδιαίτερη, φρουτώδη μυρωδιά.

Γενικά κάθε είδος κουνουπιού είχε διαφορετικές αντιδράσεις σε κάθε εθελοντή. Το γεγονός αυτό υποδηλώνει ότι υπάρχουν κοινά αλλά και ξεχωριστά σημάδια που χρησιμοποιούν τα κουνούπια για να μας στοχεύσουν, λένε οι ερευνητές.

«Όταν αρχίζαμε τη μελέτη, δεν περιμέναμε να βρούμε διαφορές στις προτιμήσεις τους», δήλωσε η επικεφαλής ερευνήτρια Kaylee Marrero, διδακτορική ερευνήτρια στο Διεθνές Πανεπιστήμιο της Φλόριντα (FIU). «Κάθε είδος κουνουπιού, όμως, έχει μια ξεχωριστή μικροβιακή υπογραφή που χρησιμοποιεί ως ένδειξη για να βρει τον στόχο του. Το εύρημα αυτό μας εξέπληξε».

Φωτογραφία: iStock