Συναγερμός για τοξικά παιδικά ρούχα – Μόλυβδος σε υφάσματα fast fashion, σύμφωνα με έρευνα

Η γρήγορη μόδα αποτελεί μια οικονομική λύση για τις οικογένειες, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για παιδιά, ωστόσο, νέα προκαταρκτική έρευνα φέρνει στο φως έναν σοβαρό κίνδυνο, καθώς εντοπίστηκε μόλυβδος σε υφάσματα παιδικών ρούχων fast fashion.

Μετά από δοκιμές σε πουκάμισα, από διαφορετικούς λιανοπωλητές, ερευνητές διαπίστωσαν ότι όλα τα δείγματα υπερέβαιναν τα ομοσπονδιακά όρια μολύβδου των ΗΠΑ (100 ppm). Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι ακόμη και σύντομη επαφή με το στόμα – μια συνηθισμένη συμπεριφορά στα μικρά παιδιά – θα μπορούσε να οδηγήσει σε επικίνδυνη έκθεση.

Τα αποτελέσματα πρόκειται να παρουσιαστούν στην εαρινή συνάντηση της American Chemical Society.

Η αφετηρία της έρευνας

Η μελέτη ξεκίνησε από μια προσωπική εμπειρία. Η Kamila Deavers, χημικός και επικεφαλής της έρευνας στο Marian University, άρχισε να ασχολείται με τον μόλυβδο όταν η μικρή της κόρη εμφάνισε αυξημένα επίπεδα στο αίμα, λόγω έκθεσης από παιχνίδια.

Σήμερα, η ίδια και η ομάδα της εστιάζουν στον εντοπισμό καθημερινών πηγών έκθεσης σε βαρέα μέταλλα και στην ενημέρωση του κοινού. Όπως αναφέρει: «Πολλοί γονείς δεν γνωρίζουν ότι ο μόλυβδος μπορεί να υπάρχει και στα ρούχα».

Πώς καταλήγει ο μόλυβδος στα υφάσματα

Ο μόλυβδος δεν εντοπίζεται μόνο σε μεταλλικά μέρη ενδυμάτων, όπως κουμπιά ή φερμουάρ. Σύμφωνα με τους ερευνητές, μπορεί να υπάρχει και στα ίδια τα υφάσματα.

Ορισμένοι κατασκευαστές χρησιμοποιούν οξικό μόλυβδο(II) κατά τη βαφή, καθώς βοηθά τις χρωστικές να «δέσουν» καλύτερα στο ύφασμα και να διατηρούν έντονο και ανθεκτικό χρώμα. Πρόκειται για μια φθηνή αλλά επικίνδυνη πρακτική.

Γιατί ο μόλυβδος είναι ιδιαίτερα επικίνδυνος για τα παιδιά

Ο μόλυβδος θεωρείται ένα από τα πιο επικίνδυνα τοξικά μέταλλα, καθώς μπορεί να επηρεάσει τον οργανισμό ακόμη και σε πολύ χαμηλές συγκεντρώσεις. Σύμφωνα με την US Environmental Protection Agency, τα παιδιά κάτω των 6 ετών αποτελούν την πιο ευάλωτη ομάδα, λόγω της ταχείας ανάπτυξης του εγκεφάλου και του νευρικού τους συστήματος.

Όταν ο μόλυβδος εισέλθει στον οργανισμό, κατανέμεται σε όργανα όπως ο εγκέφαλος, το ήπαρ και τα νεφρά, ενώ αποθηκεύεται στα οστά και στα δόντια, όπου μπορεί να παραμείνει για χρόνια. Στα παιδιά, ακόμη και χαμηλά επίπεδα έκθεσης μπορεί να έχουν σοβαρές και μη αναστρέψιμες συνέπειες.

Η έκθεση σε μόλυβδο μπορεί να προκαλέσει:

• βλάβες στον εγκέφαλο και το κεντρικό νευρικό σύστημα
• μαθησιακές δυσκολίες και προβλήματα συμπεριφοράς
• μειωμένο δείκτη νοημοσύνης (IQ)
• καθυστέρηση στη σωματική και γνωστική ανάπτυξη
• διαταραχές προσοχής και αυξημένη παρορμητικότητα

Σε υψηλότερα επίπεδα, η τοξικότητα του μολύβδου μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε σπασμούς ή απώλεια συνείδησης, ενώ έχει συνδεθεί και με αναιμία, νεφρική δυσλειτουργία και βλάβες στο ανοσοποιητικό σύστημα.

Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι ότι δεν υπάρχει ασφαλές επίπεδο έκθεσης. Ακόμη και πολύ μικρές ποσότητες μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά τη νοητική ανάπτυξη των παιδιών. Επιπλέον, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, τα παιδιά απορροφούν έως και 4–5 φορές περισσότερο μόλυβδο από τους ενήλικες, ειδικά όταν αυτός εισέρχεται στον οργανισμό μέσω του στόματος.

Όπως επισημαίνει η Cristina Avello: «Τα παιδιά δεν είναι μόνο πιο ευάλωτα στις επιπτώσεις του μολύβδου, αλλά έχουν και την τάση να βάζουν αντικείμενα – όπως τα ρούχα – στο στόμα τους», γεγονός που αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο έκθεσης.

Τι έδειξαν οι δοκιμές στα ρούχα

Η ερευνητική ομάδα ανέλυσε 11 παιδικά πουκάμισα διαφόρων χρωμάτων (κόκκινο, κίτρινο, ροζ, μπλε κ.ά.) από τέσσερις διαφορετικούς λιανοπωλητές.

Τα αποτελέσματα ήταν σαφή:

• Όλα τα δείγματα ξεπερνούσαν το όριο των 100 ppm
• Τα έντονα χρώματα περιείχαν μεγαλύτερες συγκεντρώσεις μολύβδου

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι δεν είναι εφικτό να ελεγχθούν όλα τα προϊόντα της αγοράς, ωστόσο κανένα από τα δείγματα δεν συμμορφωνόταν με τα όρια ασφαλείας.

Τι συμβαίνει όταν τα παιδιά μασούν τα ρούχα

Σε δεύτερο πείραμα, οι επιστήμονες προσομοίωσαν το περιβάλλον του στομάχου, προκειμένου να εκτιμήσουν πόσος μόλυβδος μπορεί να απορροφηθεί.

Τα ευρήματα έδειξαν ότι ακόμη και σύντομη έκθεση μέσω μάσησης, θα μπορούσε να υπερβεί τα ασφαλή ημερήσια όρια που έχει θέσει η US Food and Drug Administration.

Αν και οι υπολογισμοί θεωρούνται συντηρητικοί, οι ερευνητές τονίζουν ότι η επαναλαμβανόμενη έκθεση μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση των επιπέδων μολύβδου στο αίμα.

Μόλυβδος στα ρούχα vs μόλυβδος στην τροφή

Ο μόλυβδος είναι επικίνδυνος ανεξαρτήτως πηγής. Ωστόσο, υπάρχει μια σημαντική διαφορά:

Στην τροφή, η έκθεση είναι συνήθως ελεγχόμενη και ρυθμίζεται αυστηρά Στα ρούχα, η έκθεση μπορεί να είναι απρόβλεπτη, ειδικά μέσω μάσησης ή επαφής. Η απορρόφηση μέσω του στόματος (όπως στη μάσηση υφάσματος) μπορεί να είναι εξίσου επικίνδυνη με την πρόσληψη μέσω τροφής.

Τι εξετάζουν στη συνέχεια οι ερευνητές

Η ομάδα σκοπεύει να διερευνήσει:

• αν το πλύσιμο επηρεάζει την παρουσία μολύβδου
• αν ο μόλυβδος μεταφέρεται σε άλλα ρούχα
• πώς αλληλεπιδρούν τα απορρυπαντικά με τις χημικές ουσίες

Εξετάζεται επίσης το ενδεχόμενο δημιουργίας υπολειμμάτων μολύβδου στο πλυντήριο, τα οποία θα μπορούσαν να περάσουν στα λύματα.

Υπάρχουν ασφαλείς εναλλακτικές;

Οι επιστήμονες τονίζουν ότι υπάρχουν ήδη ασφαλέστερες λύσεις για τη βαφή υφασμάτων, όπως:

• φυσικά υλικά πλούσια σε τανίνες (π.χ. φλοιός βελανιδιάς, ρόδι)
• στυπτηρία, ένα πιο φιλικό προς το περιβάλλον υλικό

Ωστόσο, η μετάβαση σε τέτοιες πρακτικές συνεπάγεται αυξημένο κόστος για τη βιομηχανία.

Η σημασία της ενημέρωσης

Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι χωρίς πίεση από τους καταναλωτές και την πολιτεία, οι εταιρείες δεν έχουν ισχυρό κίνητρο να αλλάξουν πρακτικές.

Τελικός στόχος της ομάδας είναι η ενημέρωση των γονέων, ώστε να μπορούν να λαμβάνουν πιο ασφαλείς αποφάσεις.

Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η Avello: «Η έρευνά μας έχει αξία μόνο αν τη μοιραζόμαστε με τον κόσμο».

Φωτογραφία: istock