Οι επιστήμονες δημιούργησαν το πρώτο «rapid test» για τη νόσο Αλτσχάιμερ

Η ανίχνευση των πρώτων ενδείξεων ότι έχει αρχίσει η νόσος Αλτσχάιμερ μπορεί μια μέρα να είναι τόσο εύκολη όσο τα rapid τεστ που κάνουμε για την COVID-19. Οι επιστήμονες ανέπτυξαν το πρώτο τεστ που λειτουργεί με ρινικό επίχρισμα και ως φαίνεται είναι ιδιαιτέρως αποτελεσματικό.

Το τεστ ανέπτυξαν επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο Duke, στο Durham της Βορείου Καρολίνας. Ανιχνεύει τις αλλοιώσεις στα νευρικά και ανοσοποιητικά κύτταρα που αναπτύσσονται πολύ πριν εκδηλώσει κάποιος τα χαρακτηριστικά συμπτώματα του Αλτσχάιμερ.

Οι πρώτες δοκιμές του τεστ ήταν επιτυχημένες και ήδη προγραμματίζονται οι επόμενες (και πολύ μεγαλύτερες).

Τα νέα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στην επιστημονική επιθεώρηση Nature Communications. Όπως γράφουν οι ερευνητές, η πρώιμη ανίχνευση της νόσου Αλτσχάιμερ έχει ζωτική σημασία για την έγκαιρη έναρξη της ενδεδειγμένης θεραπείας. Ωστόσο έως τώρα έχει αποδειχθεί δύσκολη, επειδή ο νευρικός ιστός είναι δυσπρόσιτος.

Ωστόσο μία από τις εκδηλώσεις της νόσου είναι η απώλεια της όσφρησης. Έτσι οι επιστήμονες θέλησαν να εξακριβώσουν εάν κάνοντας αναλύσεις σε δείγματα από τη μύτη, θα μπορούσαν να βελτιώσουν τη διάγνωση.

Για τον σκοπό αυτό ανέπτυξαν το τεστ με το ρινικό επίχρισμα. Το δοκίμασαν σε μικρή ομάδα 22 εθελοντών, οι οποίοι είχαν υποβληθεί σε αναλύσεις εγκεφαλονωτιαίου υγρού.

Το υγρό αυτό περιβάλλει προστατευτικά τον εγκέφαλο και το νωτιαίο μυελό. Μπορεί να φέρει ορισμένες ουσίες που αποτελούν δείκτη προκλινικής νόσου Αλτσχάιμερ. Με τον όρο αυτό περιγράφεται το στάδιο της νόσου πριν από τα συμπτώματα.

Με βάση τα ευρήματα στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό, έξι από τους συμμετέχοντες ήσαν υγιείς. Εννέα είχαν προκλινική νόσο Αλτσχάιμερ, ενώ οι υπόλοιποι επτά είχαν κλινική νόσο.

Το τεστ

Η νέα εξέταση έγινε ως εξής. Οι επιστήμονες πρώτα ψέκασαν τη μύτη των εθελοντών με ένα αναισθητικό σπρέι. Αυτό έγινε διότι το ρινικό επίχρισμα πρέπει να λαμβάνεται από το οπίσθιο τμήμα της, όπου βρίσκονται οι οσφρητικοί υποδοχείς.

Στη συνέχεια, εισήγαγαν ένα μικροσκοπικό βουρτσάκι στη μύτη των εθελοντών και έλαβαν το επίχρισμα.

Τα επιχρίσματα που συνέλλεξαν αναλύθηκαν για να αναζητηθούν τα ενεργά γονίδιά τους. Η γονιδιακή δραστηριότητα αποτελεί δείκτη της δραστηριότητας στο εσωτερικό του εγκεφάλου.

Σε κάθε ρινικό επίχρισμα μπόρεσαν να μετρήσουν τη δραστηριότητα χιλιάδων γονιδίων σε εκατοντάδες χιλιάδες κύτταρα. Με αυτό τον τρόπο εντόπισαν τις πολύ πρώιμες αλλοιώσεις στα νευρικά και ανοσοποιητικά κύτταρα που υποδηλώνουν νόσο Αλτσχάιμερ.

Όπως διαπίστωσαν, το τεστ με το ρινικό επίχρισμα είχε αποτελεσματικότητα 81% στην ανίχνευση της προκλινικής και της πλήρους νόσου Αλτσχάιμερ.

Οι αντίστοιχες αιματολογικές εξετάσεις που ήδη υπάρχουν για την ανίχνευση της νόσου, την εντοπίζουν σε πιο προχωρημένο στάδιο, σημειώνουν οι ερευνητές.

«Εάν κατορθώσουμε να διαγνώσουμε πολύ νωρίς τους πάσχοντες από νόσο Αλτσχάιμερ, θα μπορέσουμε να τους χορηγήσουμε θεραπείες που θα καθυστερήσουν σημαντικά την πλήρη ανάπτυξη της νόσου», δήλωσε ο επιβλέπων ερευνητής Dr. Bradley Goldstein, καθηγητής Χειρουργικής Κεφαλής & Τραχήλου και Νευροβιολογίας στο Duke.

Φωτογραφία: iStock