Πνευμονία: Μια υπαρκτή απειλή για εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως – Τι συμβουλεύει Πνευμονολόγος

Η πνευμονία δεν είναι μια λοίμωξη που πρέπει να υποτιμούμε. Κάθε χρόνο προκαλεί εκατομμύρια θανάτους παγκοσμίως, με τα μικρά παιδιά, τους ηλικιωμένους και τα άτομα με χρόνια νοσήματα να διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών.

Η 12η Νοεμβρίου, Παγκόσμια Ημέρα κατά της Πνευμονίας, μας υπενθυμίζει τη σημασία της πρόληψης και της έγκαιρης διάγνωσης της νόσου. Στην Ελλάδα, η έναρξη της περιόδου των αναπνευστικών λοιμώξεων επαναφέρει την ανάγκη επαγρύπνησης, ιδιαίτερα για τις ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού.

Ποια είναι τα πρώτα συμπτώματα που πρέπει να μας κινητοποιήσουν; Πώς μπορούμε να ξεχωρίσουμε την πνευμονία από ένα απλό κρυολόγημα; Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο να εμφανίσουν σοβαρές επιπλοκές και πόσο αποτελεσματικά μπορούν να μας προστατεύσουν τα εμβόλια;

Γεώργιος Κρομμύδας,  Πνευμονόλογος – Φυματιολόγος

Απαντήσεις στα κρίσιμα αυτά ερωτήματα δίνει στο iatropedia.gr ο Πνευμονολόγος, Γεώργιος Κρομμύδας.

Πνευμονία: Πόσο σοβαρή μπορεί να γίνει;

Η πνευμονία δεν είναι απλώς ένας έντονος βήχας ή μια λοίμωξη που επιμένει. Όπως εξηγεί ο ειδικός, «πρόκειται για φλεγμονή του πνευμονικού ιστού, η οποία επηρεάζει τη λειτουργία των κυψελίδων, δηλαδή των μικροσκοπικών αεροφόρων σάκων όπου πραγματοποιείται η ανταλλαγή οξυγόνου.

Το πόσο σοβαρή θα είναι η νόσηση διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο. Μπορεί να ξεκινήσει ήπια και να περάσει εύκολα στο σπίτι, αλλά σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να προκαλέσει  αναπνευστική ανεπάρκεια, σήψη ή ακόμα και να χρειαστεί νοσηλεία ή να βάλει τη ζωή του ασθενούς σε κίνδυνο».

Η αναγνώριση της αιτιολογίας της λοίμωξης έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς καθορίζει και την κατάλληλη θεραπευτική αντιμετώπιση.

«Στις περισσότερες περιπτώσεις “φταίνε” τα βακτήρια και οι ιοί. Ο πιο συχνός βακτηριακός “ένοχος” είναι ο πνευμονιόκοκκος, ενώ από ιούς ευθύνονται συχνά η γρίπη, ο SARS-CoV-2 και ο RSV. Πιο σπάνια – και κυρίως σε ανθρώπους με πεσμένο ανοσοποιητικό –  μπορεί να προκληθεί και από ευκαιριακά παθογόνα».

Πνευμονία: Ποιες ηλικιακές ομάδες κινδυνεύουν περισσότερο

Η πνευμονία μπορεί να προσβάλει ανθρώπους κάθε ηλικίας, ωστόσο η πιθανότητα σοβαρής νόσησης και επιπλοκών δεν είναι ίδια για όλους.

«Στο στόχαστρο βρίσκονται κυρίως τα μικρά παιδιά κάτω των 5 ετών (ειδικά τα βρέφη) και οι ηλικιωμένοι από 65 ετών και άνω. Επίσης, πολύ αυξημένο κίνδυνο έχουν όσοι ζουν με χρόνια καρδιοαναπνευστικά προβλήματα, διαβήτη, νεφρική ανεπάρκεια ή έχουν εξασθενημένο ανοσοποιητικό. Στις συγκεκριμένες ομάδες, μια λοίμωξη του αναπνευστικού μπορεί να έχει δυσκολότερη εξέλιξη, γι’ αυτό η πρόληψη και η έγκαιρη ιατρική αξιολόγηση είναι ιδιαίτερα σημαντικές», αναφέρει ο ειδικός.

Πνευμονία ή απλό κρυολόγημα; Ποια συμπτώματα πρέπει να μας ανησυχήσουν;

Ένας επίμονος βήχας, ο πυρετός και η αδυναμία είναι συμπτώματα που συχνά συνοδεύουν τις λοιμώξεις του αναπνευστικού. Δεν σημαίνουν, όμως, απαραίτητα ότι κάποιος έχει πνευμονία.

Όπως εξηγεί ο κ. Κρομμύδας, «ένα απλό κρυολόγημα συνήθως παρουσιάζει μπουκωμένη μύτη, λίγο πονόλαιμο και έναν ήπιο βήχα. Η πνευμονία όμως «χτυπάει» πιο βαριά: φέρνει υψηλό πυρετό, έντονο ή επίμονο βήχα, δύσπνοια, πόνο στο στήθος όταν ανασαίνεις και μια έντονη εξάντληση. Βέβαια, επειδή τα συμπτώματα μπορεί να μπερδέψουν, η διάγνωση σιγουρεύεται μόνο με ιατρική εξέταση, μέτρηση οξυγόνου και, αν χρειαστεί, ακτινογραφία θώρακος».

Πνευμονία: Μπορεί να νοσώ χωρίς έντονα συμπτώματα;

Ένα από τα σημεία που χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή είναι ότι η πνευμονία δεν συνοδεύεται πάντοτε από υψηλό πυρετό ή έντονα αναπνευστικά συμπτώματα.

«Το ότι δεν υπάρχει πυρετός δεν σημαίνει πως δεν υπάρχει και πνευμονία. Ειδικά στους ηλικιωμένους ή σε ανθρώπους με επιβαρυμένη υγεία, η πνευμονία μπορεί να φανεί «ύπουλα» —με λίγη σύγχυση, νύστα, ατονία, απώλεια όρεξης ή απλά μια ξαφνική κατάπτωση. Γι’ αυτό χρειάζεται προσοχή ακόμα κι αν τα συμπτώματα φαίνονται “αθώα”», τονίζει ο πνευμονολόγος.

Πνευμονία: Υπάρχει αποτελεσματική πρόληψη;

Η πρόληψη αποτελεί βασικό όπλο απέναντι στην πνευμονία και ο εμβολιασμός έχει καθοριστικό ρόλο, ιδιαίτερα για τις ομάδες υψηλού κινδύνου.

«Το πιο ισχυρό μας όπλο είναι τα εμβόλια. Κάνοντας τα εμβόλια για τον πνευμονιόκοκκο, τη γρίπη, τον RSV και την COVID-19, μειώνουμε αισθητά τις πιθανότητες να κολλήσουμε και, κυρίως, να νοσήσουμε βαριά. Από εκεί και πέρα, βοηθάει πολύ ο καλά αεριζόμενος χώρος, το να κρατάμε αποστάσεις από όσους είναι άρρωστοι και το να συμβουλευόμαστε αμέσως γιατρό αν δούμε ύποπτα σημάδια.

Όλα ξεκινάνε από την ενίσχυση της άμυνας του οργανισμού: κόβουμε το τσιγάρο (και αποφεύγουμε τον καπνό των άλλων), τρώμε σωστά, γυμναζόμαστε και κοιμόμαστε αρκετά. Παράλληλα, αν πλένουμε τακτικά τα χέρια μας και αερίζουμε συχνά το σπίτι ή το γραφείο, “κόβουμε” τον δρόμο στους ιούς και τα βακτήρια», υπογραμμίζει ο πνευμονολόγος.

Πνευμονία: Πως επηρεάζει η μικροβιακή αντοχή τη θεραπεία των ασθενών

Η μικροβιακή αντοχή στα αντιβιοτικά αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της σύγχρονης ιατρικής και επηρεάζει άμεσα την αντιμετώπιση των βακτηριακών λοιμώξεων, μεταξύ των οποίων και η πνευμονία.

Όταν τα βακτήρια αναπτύσσουν αντοχή σε συγκεκριμένα αντιβιοτικά, τα φάρμακα αυτά χάνουν την αποτελεσματικότητά τους, περιορίζοντας τις διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές.

Όπως τονίζει ο ειδικός, «η μικροβιακή αντοχή είναι μία από τις μεγαλύτερες απειλές που αντιμετωπίζουμε σήμερα στην υγεία. Όταν τα βακτήρια συνηθίζουν τα αντιβιοτικά και δεν επηρεάζονται από αυτά, τα διαθέσιμα φάρμακα λιγοστεύουν, με αποτέλεσμα να αυξάνεται ο κίνδυνος να αποτύχει η θεραπεία και να χρειαστεί μακρά νοσηλεία. Η αλόγιστη χρήση αντιβιοτικών κάνει τα πράγματα χειρότερα. Γι’ αυτό πρέπει να τα παίρνουμε μόνο όταν είναι απολύτως απαραίτητο, πάντα με συνταγή και ακολουθώντας πιστά τις οδηγίες του γιατρού».

Πνευμονία: Γιατί εξακολουθεί να αποτελεί απειλή για τη δημόσια υγεία

Παρά την πρόοδο της ιατρικής, τα διαθέσιμα εμβόλια και τις σύγχρονες θεραπευτικές επιλογές, η πνευμονία εξακολουθεί να επιβαρύνει σημαντικά τα συστήματα υγείας σε ολόκληρο τον κόσμο.

Σύμφωνα με τον κ. Κρομμύδα, «η πνευμονία παραμένει ακόμη μια μεγάλη απειλή γιατί συνδυάζει πολλούς παράγοντες: ο πληθυσμός γηράσκει, τα χρόνια νοσήματα αυξάνονται, εμφανίζονται νέοι ιοί και τα μικρόβια γίνονται όλο και πιο ανθεκτικά στα φάρμακα. Αν προσθέσουμε σε αυτά και το ότι πολλοί άνθρωποι παγκοσμίως δεν έχουν εύκολη πρόσβαση σε εμβόλια και γιατρούς, καταλαβαίνουμε γιατί επιβαρύνονται τόσο οι ευάλωτες ομάδες».

Πνευμονία: Η πρόληψη και η έγκαιρη διάγνωση σώζουν ζωές

Η πνευμονία παραμένει αναμφίβολα μια σοβαρή απειλή για τη δημόσια υγεία. Ωστόσο, η πρόληψη, η υπεύθυνη χρήση των αντιβιοτικών και η έγκαιρη διάγνωση μπορούν να περιορίσουν το βάρος μιας νόσου που εξακολουθεί να απειλεί εκατομμύρια ανθρώπους σε ολόκληρο τον κόσμο.

Φωτογραφία iStock