Οφθαλμικό σύνδρομο γραφείου: Πώς να προστατεύσετε τα μάτια σας από την ψηφιακή κόπωση

Σοβαρά ενοχλήματα στα μάτια τους, αλλά και εκτός αυτών, εκδηλώνουν οι περισσότεροι εργαζόμενοι που περνούν πολλές ώρες καθημερινά κοιτάζοντας τις οθόνες των ηλεκτρονικών υπολογιστών. Οι ασθενείς αυτοί πάσχουν από ψηφιακή κόπωση των ματιών ή οφθαλμικό σύνδρομο γραφείου, που μπορεί να έχει σημαντικό αντίκτυπο στην ποιότητα ζωής.

Μελέτες έχουν δείξει ότι σχεδόν επτά στα δέκα άτομα που εργάζονται με τις ώρες σε υπολογιστή, χωρίς να κάνουν διάλειμμα, εκδηλώνουν συμπτώματα όπως:

• Αίσθημα καύσου (κάψιμο) και κοκκίνισμα των ματιών
• Θολή όραση
• Επιβράδυνση στην εστίαση των ματιών
• Ξηροφθαλμία
• Αυξημένη ενόχληση στα μάτια που προκαλεί δακρύρροια
• Πόνο γύρω από τα μάτια ή/και στο εσωτερικό τους

Το οφθαλμικό σύνδρομο γραφείου μπορεί να έχει και εξω-οφθαλμικές εκδηλώσεις στις οποίες συμπεριλαμβάνονται:

• Πόνος στον ώμο και τον αυχένα
• Δυσκαμψία του αυχένα
• Κόπωση
• Πονοκέφαλος
• Πόνος στη ράχη

Μελέτες εξ άλλου έχουν δείξει πως μπορεί να επηρεαστεί αρνητικά και ο ύπνος, όταν γίνεται τις νυκτερινές ώρες η πολύωρη δουλειά στον υπολογιστή, το κινητό ή το τάμπλετ.

Ομάδα οφθαλμικών διαταραχών

Όπως εξηγεί ο χειρουργός οφθαλμίατρος δρ Ευάγγελος Τσίχλης,  πρώην αναπληρωτής διευθυντής της Οφθαλμολογικής Κλινικής SK-Bielefeld, στη Γερμανία, διδάκτωρ του Πανεπιστημίου της Χαϊδελβέργης, το οφθαλμικό σύνδρομο γραφείου είναι μία ομάδα οφθαλμικών διαταραχών που αναπτύσσονται λόγω της παρατεταμένης χρήσης ψηφιακών οθονών. Η χρήση αυτή προκαλεί εντεινόμενο stress, ιδίως στην κοντινή όραση.

Έχει βρεθεί ότι τουλάχιστον το 80% των ενηλίκων χρησιμοποιούν ψηφιακές συσκευές για τουλάχιστον 2 ώρες την ημέρα. Επιπλέον, περισσότερο από το 65% χρησιμοποιούν ταυτοχρόνως τουλάχιστον 2 διαφορετικές ψηφιακές συσκευές.

Οκτώ στους δέκα ενήλικες, εξ άλλου, τις χρησιμοποιούν πριν αποκοιμηθούν. Το τουλάχιστον 70%, τέλος, αναφέρουν ότι και τα παιδιά τους τις χρησιμοποιούν για 2 ή περισσότερες ώρες ημερησίως.

Ωστόσο ειδικά στα παιδιά, το παρατεταμένο ιστορικό έκθεσης στις οθόνες σχετίζεται με προβλήματα όπως:

• Μειωμένο εύρος προσοχής
• Αύξηση του κινδύνου εμφάνισης μυωπίας
• Προβλήματα συμπεριφοράς
• Ευερεθιστότητα
• Ξηροφθαλμία
• Ερεθισμό και κόπωση των ματιών
• Πονοκεφάλους
• Πόνο στους ώμους και τον αυχένα

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

Το οφθαλμικό σύνδρομο γραφείου είναι εντονότερο σε ορισμένες πληθυσμιακές ομάδες. Σε αυτές ανήκουν ενδεικτικά όσοι έχουν:

• Διαθλαστικά σφάλματα της όρασης (κυρίως αστιγματισμό)
• Διαταραχή στη σύγκλιση των οφθαλμών
• Μη διορθωμένη πρεσβυωπία
• Ξηροφθαλμία
• Διαταραχή στην οφθαλμική επιφάνεια

Η κακή ποιότητα των ψηφιακών συσκευών επίσης αυξάνει τον κίνδυνο. Το ίδιο και η χρήση των ψηφιακών οθονών όχι μόνο στη δουλειά, αλλά και στον ελεύθερο χρόνο. Επιβαρυντικές είναι ακόμα οι συχνές εναλλαγές μεταξύ ψηφιακών οθονών και έντυπων εκδόσεων, που έχουν εντελώς διαφορετικό φόντο.

Τι μπορείτε να κάνετε

Πώς μπορεί όμως να προληφθεί το οφθαλμικό σύνδρομο γραφείου; «Το αυξημένο βλεφάρισμα, η χρήση τεχνητών δακρύων και τα συχνά διαλείμματα από την εργασία μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά», αναφέρει ο κ. Τσίχλης.

Οι άνθρωποι φυσιολογικά ανοιγοκλείνουν τα βλέφαρά τους 15 φορές κάθε λεπτό. Ωστόσο μελέτες έχουν δείξει ότι κατά την εργασία στον υπολογιστή και σε άλλες ψηφιακές οθόνες αυτό συμβαίνει μόνο 5-7 φορές, εξηγεί.

Το βλεφάρισμα είναι απαραίτητο για να διασπαρεί στην επιφάνεια του ματιού η υγρασία που χρειάζεται. Επομένως, προσπαθήστε να ανοιγοκλείνετε συχνά τα μάτια σας όταν γράφετε ή διαβάζετε στο κομπιούτερ. Στην ανάγκη κολλήστε ένα χαρτάκι με υπενθύμιση δίπλα στην οθόνη σας.

Μία άλλη λύση για την καλή ύγρανση των ματιών είναι τα τεχνητά δάκρυα. Να τα χρησιμοποιείτε όποτε αισθάνεστε ότι είναι ξηρά τα μάτια σας. Αν όμως βρίσκεστε συχνά σε θερμό και ξηρό χώρο, δοκιμάστε έναν υγραντήρα για να αυξήσετε την υγρασία του αέρα.

Πολύ σημαντικό είναι ακόμα να κάνετε συχνά διάλειμμα από την οθόνη. Αποκτήστε τη συνήθεια να κοιτάζετε κάθε 20 λεπτά της ώρας, για 20 δευτερόλεπτα, ένα αντικείμενο  που βρίσκεται σε απόσταση 20 ποδιών (αντιστοιχούν σε 6 μέτρα) μακριά σας.

Απαραίτητο είναι επίσης να προσαρμόσετε κατάλληλα τη φωτεινότητα και την αντίθεση (contrast) της οθόνης σας, συνεχίζει ο κ. Τσίχλης. Αν η οθόνη είναι πιο φωτεινή από τον περιβάλλοντα χώρο, τα μάτια σας εργάζονται πιο σκληρά για να δουν. Αυξήστε επίσης την αντίθεση της οθόνης για να μειώσετε την καταπόνησή τους.

Προσοχή και στις ανακλάσεις

Σημαντικό είναι επίσης να μην αντανακλά το φως πάνω στην οθόνη όταν εργάζεστε, καθώς και να απέχει αρκετά η οθόνη από το πρόσωπό σας. Πρέπει επίσης να έχει ελαφρά κλίση προς τα κάτω και όχι να βρίσκεται στην ίδια ευθεία με τα μάτια σας.

Αν τα μάτια σας έχουν τακτικά συμπτώματα που υποδηλώνουν οφθαλμικό σύνδρομο γραφείου, συμβουλευθείτε τον οφθαλμίατρό σας, συνιστά ο κ. Τσίχλης. Μην παραλείψετε να τον ενημερώσετε για την εκτεταμένη χρήση ψηφιακών συσκευών.

«Η ψηφιακή εποχή έχει οδηγήσει σε μεγάλη χρήση των συσκευών αυτών, η οποία εντάθηκε στη διάρκεια και μετά την πανδημία με την καθιέρωση της εξ αποστάσεως εργασίας σε πολλούς τομείς. Έχει υπολογισθεί ότι ο μέσος εργαζόμενος ξοδεύει επτά ώρες την ημέρα στον υπολογιστή του και η δραστηριότητα αυτή δεν είναι κάτι στο οποίο έχουν προσαρμοσθεί τα μάτια», καταλήγει ο ειδικός.

Φωτογραφία: iStock